بازی غنی‌سازی و تحریم در آلماتی

مذاکرات هسته‌ای ایران و ۵ + ۱ در آلماتی قزاقستان، امروز در حالی برای دومین بار از سر گرفته خواهد شد که تحلیل‌های متفاوتی برای نتیجه این مذاکرات وجود دارد. طیفی از خوش‌بینی مطلق تا بدبینی مطلق در تحلیل‌های گوناگون درباره این مذاکرات وجود دارد اما باید پرسید، نتیجه مذاکرات امروز چه خواهد بود؛ تحریم بیشتر یا رفع تحریم‌ها؟

به گزارش «تابناک»، دور جدید مذاکرات هسته‌ای در آلماتی قزاقستان و برای دومین بار در سال ۲۰۱۳ امروز در حالی برگزار خواهد شد که از چندی پیش، تحلیل‌های متفاوتی پیرامون آنچه قرار است در این مذاکرات صورت پذیرد و وضعیت و شرایط دو طرف مذاکره کننده، به میان آمده است.

مهم‌ترین نکته در این میان اما، این است که هنوز هیچ یک از تحلیل‌ها به درستی نمی‌دانند که پاسخ ایران به پیشنهاد ۵ + ۱ در دور قبلی مذاکرات آلماتی چه خواهد بود‌ و اینکه آیا ایران به پیشنهاد رفع برخی از تحریم‌ها در برابر تعلیق غنی سازی اورانیوم در مرحله حساس خود پاسخی خواهد داد یا خیر؟

در همین حال، برخی از تحلیلگران غربی، نزدیکی انتخابات ریاست جمهوری در ایران را یکی از مواردی دانسته‌اند که در این دور از مذاکرات، به پیچیدگی موضوعات و دیپلماسی منجر خواهد شد. برخی بر همین اساس‌ به شانس پایین دستیابی به توافق در این دور از مذاکرات اشاره کرده‌اند.

از سویی برخی از تحلیل‌ها نیز خوشبینی زیادی به روند مذاکرات در این دور داشته و بر این باورند که پیشرفت مذاکرات در آلماتی قطعی است و مانعی جدی بر سر راه مذاکرات قرار ندارد.

دیدگاه ۵ + ۱ در این مذاکرات

بدون شک ۵ + ۱ امروز در انتظار شنیدن پاسخ ایران به پیشنهادی است که در دور پیشین در آلماتی به ایران داده است: رفع برخی از تحریم‌ها در برابر تعلیق غنی سازی در سطح بالا. شاید این اولین هدف ۵ + ۱ است و بر خلاف مذاکرات قبلی این بار دیگر سخن از یک توافق جامع و کامل نیست، بلکه بحث جدی بر سر پاسخ ایران به پیشنهاد غرب است.

در این باره، روز چهارشنبه یکی از مقامات دولتی ایالات متحده اعلام کرده بود، امیدواریم که ایران با وضعیتی خوب و آماده به مذاکرات بیاید و پاسخ‌ قطعی و مشخص به پیشنهاد ۵ + ۱ داشته باشد.

در همین حال سعید جلیلی، سرپرست تیم مذاکره کننده ایران، دیروز اعلام کرد‌ که مذاکرات تنها با یک جمله به پیش خواهد رفت و آن پذیرش حق ایران برای غنی سازی اورانیوم است. گویا ایران امروز با پیشنهادی از سوی خود وارد مذاکرات خواهد شد!

تحریم بیشتر یا لغو تحریم‌ها؟

بدون شک هیچ‌ گاه نمی‌توان به درستی روند مذاکرات را حدس زد و بر اساس آن ‌تدوین سناریو کرد. اما چند مورد در خصوص مذاکرات امروز قابل توجه است که می‌توان دست به تصویر شمایی از آنچه ممکن است در مذاکرات امروز رخ دهد، زد.

خوشبینانه‌ترین حالت ممکن در مذاکرات امروز برای ایران آن است که غرب بسته پیشنهادی ایران را ـ که هنوز جزییات آن مشخص نیست ـ بپذیرد و بر این اساس بسته پیشنهادی ایران که حتما شامل رفع تحریم‌ها تا حد بسیاری خواهد بود، مورد توافق دو طرف قرار گیرد.

اما در غیر این صورت، امکان دیگر آن است که ایران با پیشنهاد قبلی ۵ + ۱ در آلماتی موافقت کند و غنی سازی اورانیوم در سطح بالا (نه توقف کامل غنی سازی) را ‌موقت و در برابر رفع برخی از تحریم‌هایی که غرب پیشنهاد داده (از جمله آزادی تجارت طلا با گاز) بپذیرد؛ یعنی در واقع آنچه غرب امروز به دنبال آن است.

در این صورت، مذاکرات امروز می‌تواند آغازی برای پیشرفتهای بعدی در مذاکرات هسته‌ای باشد؛ هرچند بی‌گمان، ایران در این صورت با تغییراتی در بسته پیشنهادی غرب دست به توافق خواهد زد.

این سناریو با توجه به اینکه گفته می‌شود ایران با بسته پیشنهادی خود وارد مذاکرات شده، از احتمال کمتری برخوردار است و یا اینکه بسته پیشنهادی ایران بر اساس بسته پیشنهادی قبلی ۵ + ۱ با تغییراتی در جهت تأمین منافع ایران ممکن است باشد.

اما بد‌ترین حالت ممکن، ‌دست نیافتن به هر گونه توافق و موافقت بر سر بسته‌های پیشنهادی است. در این صورت و با توجه به روندی که از پیش از مذاکرات آغاز شده است، می‌توان گفت غرب به ادامه تحریم‌ها و تشدید آن‌ها خواهد پرداخت و در این صورت زمینه مذاکرات برای آینده، دوباره با تاریکی و ابهام روبه‌رو خواهد شد.

احتمال تصویب و تشدید تحریم‌های غرب در صورت عدم توافق در مذاکرات امروز، بیش از همه ناشی از فشارهایی است که به تازگی رژیم صهیونیستی بر آمریکا و غرب برای جلوگیری از دستیابی ایران به بمب هسته‌ای وارد کرده است. در یک نگاه، رهبران این رژیم ایران به دنبال ساخت سلاح هسته‌ای است و نتانیاهو بار‌ها عنوان کرده ‌که ایران تا بهار یا تابستان ۲۰۱۳ به بمب هسته‌ای دست خواهد یافت.

در نتیجه غرب و آمریکا برای راضی نگه داشتن اسرائیل و جلوگیری از حمله احتمالی این رژیم به تأسیسات هسته‌ای ایران، مجبور به افزایش فشار اقتصادی بر ایران خواهند بود. موردی که بدون شک خود غرب و ایالات متحده نیز خواهان آن نبوده و هزینه‌هایی بسیاری از قبل تحریم ایران بر اقتصاد این کشور‌ها تحمیل شده است، اجازه افزایش تحریم به هر قیمتی را نخواهد داد.

اما همان گونه که گفته شد، نمی‌توان درباره روند مذاکرات و آنچه در خصوص تحریم و غنی سازی قرار است اتفاق بیفتد، تصویر روشنی به دست داد. بازی تحریم و غنی سازی در آلماتی امروز می‌تواند حالت‌های گوناگونی را در بر بگیرد که یک ترازوی هزینه فایده دو طرف معیار و مقیاس را برای تعادل آن معین خواهد کرد.