به گزارش خبرنگار بین الملل تابناک، روزنامه نیویورک‌تایمز در گزارشی که روز دوشنبه، ۴ آبان ۱۴۰۵، منتشر شد، به نقل از دو دیپلمات مطلع از مذاکرات نوشت که میانجی‌گران قطری در حال پیگیری چارچوبی برای توافق پنج‌روزه میان ایران و آمریکا هستند؛ توافقی که در صورت نهایی شدن، می‌تواند زمینه تبادل مجموعه‌ای از امتیازها میان دو طرف را فراهم کند.
بر اساس این گزارش، یکی از محورهای اصلی پیشنهاد مطرح‌شده، بازگشایی تنگه هرمز از سوی ایران در مقابل رفع محاصره دریایی بنادر ایران از سوی آمریکاست.
با این حال، هنوز توافق نهایی اعلام نشده و یکی از چالش‌های اصلی مذاکرات، تعیین ترتیب اجرای تعهدات دو طرف عنوان شده است.
به بیان دیگر، مسئله تنها توافق بر سر بازگشایی تنگه هرمز یا پایان محاصره دریایی نیست؛ بلکه این موضوع اهمیت دارد که هر طرف در چه مرحله‌ای تعهدات خود را اجرا کند و چه سازوکاری برای اطمینان از پایبندی طرف مقابل در نظر گرفته شود.
طرح هفت‌روزه ایران برای بازگشایی تنگه هرمز
گزارش تازه درباره طرح پنج‌روزه قطر در شرایطی مطرح شده که ایران پیش‌تر نیز ابتکار دیپلماتیک مستقلی را برای پایان دادن به درگیری‌ها و بازگشایی تنگه هرمز مطرح کرده بود.
در این راستا، تهران پیشنهاد داده بود که در چارچوب یک برنامه هفت‌روزه، زمینه توقف درگیری‌ها فراهم شود و تنگه هرمز در صورت تحقق شروط موردنظر ایران، در پایان این دوره بازگشایی شود.
بر اساس طرح ۷ روزه ایران، در روز صفر، آمریکا پذیرش طرح را اعلام می‌کند؛ از روز اول تا پنجم، مفاد آن را اجرا می‌کند؛ در روز ششم، ایران تنگه هرمز را بازگشایی می‌کند و در روز هفتم نیز مذاکرات درباره برنامه هسته‌ای ایران آغاز می‌شود.
بر اساس این طرح، ایران می‌خواهد موضوع تنگه هرمز از موضوع هسته‌ای جدا باشد. در واقع ایران به دنبال این است در قبال بازگشایی تنگه هرمز، آمریکا محاصره دریایی را بردارد و تحریم‌های نفتی و بخشی از تحریم‌ها را نیز بردارد.
این در حالی است واشنگتن معتقد است مسئله هسته‌ای ایران باید در چارچوب هرگونه توافق برای پایان دادن به بحران مورد توجه قرار گیرد؛ دلیل آن این است که آمریکا معتقد است با ایجاد کریدور جنوبی در سواحل عمان، عملا امکان عبور دادن بخشی از کشتیرانی از آنجا میسر شده و بازگشایی تنگه هرمز موضوعیت ندارد و حاضر نیست به خاطر آن امتیازی به ایران بدهد.
در مقابل آمریکا معتقد است اگر قرار است امتیازی به ایران داده شود باید در ازای گرفتن امتیازات هسته‌ای از سوی ایران باشد.
عباس عراقچی وزیر خارجه ایران در آخرین موضع گیری درباره پیشنهاد 7 روزه ایران گفته است: این برنامه با هدف بازگشت تردد عادی دریایی ارائه شده و تحقق آن به فراهم شدن شرایط لازم و رفع تهدیدهای نظامی بستگی دارد.
وی تأکید کرد که رویکرد مسئولانه، گفت‌وگوی سازنده و انجام تعهدات متقابل می‌تواند زمینه‌ساز کاهش تنش‌ها، تأمین امنیت پایدار کشتیرانی و تقویت ثبات در بازار جهانی انرژی باشد؛ هدفی که تحقق آن مستلزم اراده سیاسی و همکاری همه طرف‌های ذی‌ربط است.
وزیر امور خارجه ایران خاطرنشان کرده بود که این مسیر، راه تقویت ثبات در بازار جهانی گاز و انرژی است و تحقق آن به انتخاب آمریکا بستگی دارد.
همچنین آمادگی تهران برای کوتاه‌تر شدن زمان‌بندی و بازگشایی تنگه هرمز در یک دوره چهارروزه نیز مورد اشاره قرار گرفته است.
تفاوت طرح پنج‌روزه قطر با پیشنهاد هفت‌روزه ایران
تفاوت اصلی دو چارچوب را باید در منشأ پیشنهادها و جزئیات اجرای آنها جست‌وجو کرد. طرح پنج‌روزه‌ای که نیویورک‌تایمز از آن خبر داده، به تلاش میانجی‌گران قطری برای تبادل امتیاز میان تهران و واشنگتن اشاره دارد.
در مقابل، پیشنهاد هفت‌روزه ایران پیش‌تر با هدف توقف درگیری‌ها، بازگشایی تنگه هرمز و فراهم کردن زمینه برای ادامه مذاکرات مطرح شده بود.
محور مشترک در دو طرح ایران و قطر، ارتباط میان وضعیت تنگه هرمز و محاصره دریایی ایران است. تهران بازگشایی تنگه را در چارچوب شروط و تعهدات متقابل دنبال می‌کند و طرف آمریکایی نیز رفع محدودیت‌های دریایی را به امتیازات هسته ای پیوند زده است.