نگاه شما: «والله ما رایت الا جمیلا»

این سخن زینب کبراست در پاسخ یزید؛‌‌ همان زینبی که داغدار پسران و برادرانش است و به قاعده اگر باشد، بایستی پشتش از مصائب خم باشد (همان گونه که برخی از بی‌خبران می‌گویند و می‌خوانند و...) و او نه که خم نشد، که ایستاد و دفاع کرد و چه زیبا پاسدار نهضت حسینی شد.

همه می‌دانیم و بسیار گفته‌اند و شنیده‌ایم که بسیار مشکل‌تر از انقلاب‌ها، نگهداشت دستاوردهای انقلاب است. بسیارند کسانی که پس از انقلاب‌ها سوار بر اسب مراد، سوء استفاده از ارزش‌های انقلابی می‌کنند و انقلاب را مصادره به کرده و یا منحرفش می‌سازند، یا به عقب می‌برند و یا در جا متوقفش می‌سازند. اجازه بدهید انقلاب عاشورا را مروری گذرا کنیم:

امام حسین (ع) نهضت خود را، خارج شدنش از مدینه النبی را، نه برای قدرت طلبی معرفی می‌کند، نه دسیسه و آشوب: «و لکن خرجت لطلب الاصلاح فی امت جدٌی»؛ یعنی انقلاب رسول الله به بی‌راهه کشیده شده است، امت به فساد افتاده‌اند و بایستی کاری کرد، بایستی ایستاد و نگذاشت. از چه طریق، خود ایشان می‌فرمایند که با امر به معروف و نهی از منکر؛ یعنی که نباید انسان بیدار خود را به خواب زند، نبایست ساکت و بی‌تفاوت باشد.

اصولا این رویه همیشه بوده است، همه پیامبران کارشان اصلاح در میراث به خطا رفته پیامبراین پیشین است. همه امت‌ها پس از فوت پیامبرشان، کم کم ارزش‌های فراگرفته شده‌شان را به رنگ خواسته‌های نفسانی‌شان درمی‌آوردند و اصلاح در آن موارد ضروری می‌نمود.

پس از فوت رسول گرامی اسلام نیز،‌‌ همان شد که می‌دانیم، ولی هنوز در زمان سه خلیفه اول رنگ و بویی از اسلام پیامبر مانده بود و مردمسالاری و مردمی زیستن نیم بندی مانده بود.

بدعت معاویه

معاویه خلافت را موروثی کرد، می‌کوشید از بزرگان عصر خویش برای فرزندش بیعت بگیرد، و این چیزی نبود که فرزند علی ابن ابیطالب تحملش را تاب آورد. او می‌دید که همه دستاودهای امت اسلام رو به تباهی است، رهبری‌اش دارد موروثی به شخصی می‌رسد که کمترین صلاحیت‌ها را نیز ندارد؛ بنابراین، به استاندار مدینه که او را برای بیعت ستاندن به دارالحکومه کشانده بود «نه» گفت. نهضت با این «نه» آغاز می‌شود. این «نه» حالت تهاجمی ندارد و تا آخر نهضت نیز حالت دفاعی خود را حفظ می‌کند. آری آن بزرگمرد سرور آزادگان، در موضع دفاعی از حق پاسداری می‌کند و حتی در آستانه کربلا نیز می‌خواهد بازگردد، که نمی‌گذارند.

سفر به مکه

مکه محل رفت و آمد مسلمانان از دورترین نقاط جامعه بزرگ اسلامی است. ۶۳ روز کار فرهنگی آغاز می‌شود، و بیشتر از همه در برابر بزرگان صحابه و تابعین و هشدار به آن‌ها: که چرا می‌بینید و دم برنمی‌آورید، چرا هیچ نمی‌گویید و شاهد تباهی ارزش‌هایی هستید که بزرگی خود را مدیون آنید!

کوفه

مردم کوفه «نه» او را می‌شنوند، نامه می‌نویسند که ما همه آماده‌ایم و منتظر یک رهبر. کلیت این ماجرا که «نه» گفتن به حکومت خودکامه‌ای است که از مردمسالاری به شخص سالاری تغییر رویه داده است، فهمیده‌اند.

مردمی در گوشه‌ای می‌خواهند حکومتی مردمی داشته باشند و او بایست که اجابت کند و «بله» می‌گوید. اینجا دیگر ترس و محافظه کاری جایی ندارد که مردم او را می‌خواهند.
و این گونه است که حوادث کربلا شکل می‌گیرد. ولی آیا هدف از نهضت عاشورا تنها همین گریستن‌های ماست، تنها همین عشق و شوری است که در دل‌های کودکان و نوجوانان خود می‌کاریم؟

چیزی که بنده کمترین درک می‌کنم جز این است. یک نهضت همیشه در خطر پیر شدن و از کارافتادگی است، بایستی همیشه کسانی به آن جوانی تزریق کنند و از فساد و پیری نجاتش دهند، اصلاح همیشه باید سر لوح نهضت‌ها و انقلاب‌ها باشد. امام حسین (ع) اولین مصلح بزرگ نهضت اسلام است، که ادامه نیز می‌یابد با امثال سید جمال‌ها و امام خمینی‌ها و حتی شریعتی‌ها و... هماره باید افرادی باشند که نوگرایی و بینش تازه را به نهضت‌ها تزریق کنند.

آری؛ نهضت حسینی که در ظاهر بزرگ‌ترین شکست تاریخ است، چرا که تا آخرین نفر کشته شدن، آن هم با بدترین وضعیت و سرانشان از تن جدا و خاندانشان به اسارت رفت و یاران کوفی‌شان به آن‌ها پشت کردند و...) ولی در واقع بزرگ‌ترین و گسترده‌ترین پیروزی تاریخ است؛ بیداری جامعه پس از این حرکت، قیام توابین، قیام مختار و تا به امروز قیام‌ها و انقلاب‌های گوناگون که شاید ارزنده‌ترینش انقلاب اسلامی ایران باشد. حتی این حرکت و سخنرانی‌های زینب کبری و دیگر خاندان حضرت حسین (ع) آنچنان اثرگذار بود که یزید نیز سه روز عزاداری اعلام کرد و دستور داد که اهل حرم را به مدینه بازگردانند.

اینچنین است اثرات کسی که در حین جان دادن می‌فرماید: «راضیاً برضاک، تسلیماً لامرک، لا معبوداً سواک».

کربلا آزمایشگاه مردم‌شناسی است، هر کس می‌تواند شبیه خودش را آنجا بیابد، از این دانشگاه حیف است که تنها بعد عزا و ماتمش را فرا بگیریم. به قول مولانا:

«پس عزا بر خود کنید ‌ای خفتگان / زانکه بد مرگیست این خواب گران
روح سلطانی ز زندانی بجست / جامه چه بدرانیم و چون خاییم داست
چون که ایشان خسرو دین بوده اند / وقت شادی شد چو بشکستند بند
بر دل و دین خرابت گریه کن / که نهی آگه بر این خاک کهن»