کسب و کار پررونق بچه‌دار شدن!

در آغاز هفته، فضای سیاسی روزنامه‌ها قدری آرام است.

برخی از روزنامه‌ها به گمانه‌زنی و تحلیل درباره انتخابات آتی ریاست‌جمهوری پرداخته‌اند و برخی هم همچنان داستان استیضاح و سؤال در مجلس را پیگیری می‌کنند. قوه قضائیه نیز با دستورهای مربوط به شرایط زندانیان و نیز واکنش به درخواست احتمالی رئیس‌جمهور برای بازدید از زندان اوین خبرساز شده است. حواشی تغییر مدیر شبکه سه سیما هم همچنان ادامه دارد و مدیر معزول خبر داده که مدت‌هاست ضرغامی تلویزیون را رها کرده است.

این روزها مقامات روس صریح‌تر مخالفت خود را با تحریم‌های یکجانبه علیه ایران نشان می‌دهند و از سوی دیگر خبر داده‌اند که در ماه آتی در مکانی که قطعا روسیه نخواهد بود و شاید پکن باشد، مذاکرات هسته‌ای پیگیری خواهد شد.

دیروز پیرامون یکی از مساجد، چابهار شاهد تلاش برای اقدام تروریستی بود که به لطف خدا ناکام ماند؛ اما به ظاهر بمب‌گذاری دیروز در بیروت به هدف اولیه خود برای قتل یکی از مقامات امنیتی لبنان دست یافته تا شرایط منطقه باز هم پیچیده‌تر شود، در حالی که هنوز هم امیدواری هست، در پایان هفته جاری و همزمان با عید قربان، آتش‌بس در سوریه اجرایی شود.

مهمترین تیترهای روزنامه‌های امروز

آفتاب یزد در صفحه نخست خود با دو تیتر، «یک گام تا منتفی شدن طرح سؤال» و «استیضاح در مه»، به داستان اخیر سؤال و استیضاح بین دولت و مجلس پرداخته و به نقل از علی‌اکبر اولیا، نماینده پیشین یزد در مجلس نوشته است، خاتمی و عارف اشتراکات فراوانی دارند. در بالای صفحه نخست آفتاب یزد، سخن وزیر خارجه روسیه آورده شده که اعمال تحریم‌های یکجانبه علیه ایران را غیرقانونی دانسته و با اشاره به سخنان زیباکلام در شبکه الجزیره گفته شده است که مردم ایران از نظام اسلامی دفاع می‌کنند.
ابتکار در سرمقاله خود، ماجرای این روزهای دولت و مجلس را «هیاهو برای هیچ» نامیده و با تیتر درشت به حادثه تروریستی دیروز چابهار پرداخته است. تصویر چهار تکه صفحه نخست ابتکار به حاشیه‌های یک تودیع خودجوش یا به عبارتی، مراسم تودیع مدیر شبکه سوم سیما اختصاص دارد که با ناراحتی گفته است، با یک نوکر این طور برخورد نمی‌کنند.
این روزنامه در صفحه نخست خود به چهار دستور مهم دادستان تهران، مذاکرات هسته‌ای و بازار خودرو هم پرداخته است.

امروز هم این افراد هستند که صفحه نخست روزنامه آرمان را در اختیار دارند. این روزنامه با درج تصویری از علی فلاحیان، وزیر اطلاعات دولت هاشمی رفسنجانی، این پرسش را مطرح کرده است که فلاحیان نامزد انتخابات می‌شود؟ و در بالای این تصویر با توجه به سکوت این روزهای ناطق نوری، تیتر «شیخ نور در اندیشه بازگشت به سیاست» را برگزیده است.

دکتر توفیقی، وزیر علوم دولت خاتمی هم از تصویب نشدن طرح تفکیک جنسیتی در شورای انقلاب فرهنگی تاکنون خبر داده و گلایه‌های پورمحمدی از ضرغامی هم در بالای صفحه نخست آرمان آمده است. این روزنامه به تحرکات انتخاباتی جدید حامیان لاریجانی و قالیباف هم اشاره کرده است.

کیهان در فضایی متفاوت است و تیتر اصلی آن، «بحران فلج‌کننده اقتصادی در کشورهای بزرگ اروپایی» است. این روزنامه در بخش خبر ویژه خود به ماجرای قطع چند ساعته پخش شبکه‌های غربی در خاورمیانه به دلیل فرستادن پارازیت اشاره کرده و از زبان رادیو اسرائیل گفته که این کار قدرت‌نمایی ایران بود. کیهان رد پیشنهاد افزایش بهای لبنیات را هم در صفحه نخست خود آورده است.
سیاست روز که هفته پیش تیتر زده بود، مذاکره بی مذاکره، امروز با توجه به اخبار اخیر مذاکرات هسته‌ای، پرسیده است که «قطار مذاکرات به پکن می‌رسد؟».

این روزنامه در صفحه نخست خود به مشکلات هم‌وطنان زلزله‌زده و نیز مشوق‌های افزایش جمعیت پرداخته و همچنین انفجار دیروز بیروت را هم کشتار برای کشاندن لبنان به جنگ با سوریه تفسیر کرده است.

روزنامه اقتصادی آسیا، تیتر بزرگ صفحه نخست خود را به گفت‌وگوهای بروکسل اختصاص داده که منظور آن گفت‌وگوی رهبران اروپایی درباره مشکلات اقتصادی قاره سبز است. این روزنامه به ارزش ذاتی سکه با محاسبه حباب مثبت و منفی نیز پرداخته است.

مسائل منطقه‌ای حضور پررنگی در صفحه نخست اعتماد دارند. این روزنامه از انفجار خطوط گاز و نفتی که به ترکیه می‌روند، با عنوان چنگ پنهان ترکیه و سوریه یاد کرده است و با توجه به بمب‌گذاری دیروز بیروت، آغاز یک رشته درگیری در لبنان را پیش‌بینی کرده است. تأکید بر عدم حاشیه‌نشینی اصلاح‌طلبان و نیز کلیدواژه نخبگان امروز به صفحه نخست اعتماد نیز راه یافته است.

روزنامه ایران از ورود انبوه کالاهای اساسی به بازار خبر داده و با استفاده از سخنان رهبر انقلاب درباره سیاست خارجی دولت، در گفت‌وگو با نمایندگان مجلس این پرسش را مطرح کرده که هدف از القای حاکمیت دوگانه چیست؟

این روزنامه همچنین خبر داده که چند گام تا آتش‌بس عید قربان در سوریه باقی مانده است.

جام جم، تصویر اصلی صفحه نخست خود را به مانور واکنش سریع بسیج اختصاص داده و از مشکلات پایه جدید ششم ابتدایی با تیتر پس‌لرزه‌های ششم ابتدایی یاد کرده است. این روزنامه با تیتر «بورس در انتظار یک واگذاری بزرگ» به استقبال واگذاری 5 درصد سهام هلدینگ خلیج فارس برای کشف قیمت رفته است.

ابرار اقتصادی هم از زبان یکی از مقامات بانک مرکزی خبر داده که بانک مرکزی، یکصد هزار میلیارد ریال اوراق مشارکت منتشر می‌کند.

روزنامه جوان از زبان سردار نقدی به رژیم صهیونیستی هشدار داده که منتظر صدها پهپاد دیگر باشد و در گزارشی تحلیلی در جستجوی پاسخ این پرسش است که طرح دولت وحدت ملی، طرحی برای قدرت است یا وحدت؟!

همشهری و قدس از دو زاویه گوناگون به سراغ مساله ازدواج رفته‌اند؛ همشهری به «مشوق‌های گوناگون ازدواج» و قدس به «کم رنگ شدن ازدواج به سبک اسلامی» پرداخته‌اند.
روزنامه هفت صبح یک گام جلوتر رفته و به کسب و کار پررونق بچه‌دار شدن پرداخته است؛ افزون بر این، هفت صبح، برای مراسم تودیع مدیر پیشین شبکه سه، عنوان «سنگ تمام» را انتخاب کرده است.

مغرب هم خبر داده است که خاتمی حاضر است تعهد محضری بدهد که نامزد انتخابات نخواهد شد و در مورد خود روزنامه هم خبر داده که هواداران دو مداح مشهور تهرانی این روزنامه را تهدید کرده‌اند؛ افزون بر این که به نبرد بسیج با اغتشاشگران فرضی هم پرداخته است.

مطالب مهم روزنامه‌های امروز

تهران امروز: سرانجام اتحاديه اروپا به قلم پیروز ایزدی، کارشناس بین‌الملل

پيش از اينكه اعتراضات روزهاي اخير در يونان و ديكر كشورهاي عضو اتحاديه اروپا رخ دهد، بسياري از كارشناسان و حتي دولتمردان اميدوار بودند كه بتوانند از گزند خطرهاي بحران اقتصادي اروپا بگريزند. اين اعتراضات خشن اما نشان داد كه عمق بحران اقتصادي بيشتر شده و نارضايتي‌هاي مردمي هم نسبت به پیش فزوني گرفته‌‌ است.

به بيان بهتر، مي‌توان از اين تظاهرات به عنوان نقطه عطف بحران مالي نام برد، زيرا در همين برهه زماني كه مردم يونان به خيابان‌ها ريخته بودند، آنجلا مركل، صدر اعظم آلمان و فرانسوا اولاند رئيس‌جمهور فرانسه در نشست‌های جمعي سران اتحاديه اروپا درباره اتحاديه بانكي اروپا در حال مجادله بودند و فارغ از اعتراض يوناني‌ها به ‌تصميم‌گيري براي كشورهاي عضو در اتحاديه اروپا مي‌پرداختند.

بنا بر طرح اتحاديه بانكي مشترك اروپا، باقي كشورهاي عضو نبايد در بدهكاري و بحران ديگر كشورها درگير باشند. همين موضوع اصلي‌ترين دليل ايجاد اختلاف در سران جبهه اتحاديه اروپاست. از سوي ديگر، فرانسه و آلمان برسر مكانيسم‌هاي نظارتي اتحاديه بانكي اروپا اختلاف نظرهاي جدي بايكديگر دارند. براي نمونة، آلمان شروع به كار اين اتحاديه بانكي مشترك را منوط به تدوين سياست‌ها و مكانيسم‌هاي نظارتي مي‌داند اما برخي اعضا بر این باورند که اين اتحاديه به سرعت بايد شروع به كار كند. از سوي ديگر، اروپا همچنان به شدت با بحران يونان درگير است و حقيقتا هم بحران در يونان از ديگر كشورهاي عضو اتحاديه اروپا عميق‌تر است.

حال نكته اينجاست كه چرا بار ديگر تظاهرات گسترده‌ و خشن در يونان شكل گرفته‌ است؟

همان گونه كه مي‌دانيم مردم يونان پيش از اين به اين اميد به دولت جديد رأي داده‌ بودند كه اين دولت سياست‌هاي رياضتي را كنار خواهد گذاشت و اقتصاد را به روال عادي برخواهد گرداند. با وجود این، اما دولت براي رسيدن به كمك مالي كشور بزرگ اتحاديه اروپا نظير آلمان پذيرفت كه طرح سياست‌هاي رياضتي را اجرا كند و از آن كوتاه نيايد.

اين سياست‌ها بار ديگر به كاهش حقوق شاغلان، بيكاري جوانان، افزايش ماليات‌ها، افزايش سطح قيمت‌ها و ديگر معضلات مربوط به اين امر انجاميد و همين موضوع، نارضايتي مردم را دامن زد. بايد توجه داشت، يكي از اصلي‌ترين معضلات يونان بيكاري‌است. اكنون چيزي حدود 25 درصد از جمعيت جوان يونان بيكار است و اين مقدار بيكاري براي يونان، بسيار چشمگير به نظر مي‌آيد. كسري‌ بودجه‌هاي سنگين و بدهكاري‌هايي كه يونان از پس پرداخت آن برنمي‌آيد را هم بايد به موضوع بيكاري افزود. اين موضوع تا جايي پيش‌رفت كه مردم يونان تصميم گرفتند براي بار دوم تظاهرات و اعتصابات گسترده‌اي را تشكيل دهند كه طبق گزارش‌ها به كشته و زخمي شدن برخي از مردم هم انجاميده‌ است.

حال پرسش اينجاست كه سرانجام يونان و اتحاديه اروپا چه خواهد شد؟

متأسفانه وضعيت يونان اكنون به صورتي درآمده است كه بسياري از كارشناسان خروج اين كشور از اتحاديه اروپا را پيش‌بيني مي‌كنند و اين موضوع آنچنان هم دور از تصور نيست. ايراد اما اينجاست كه اگر يونان از اتحاديه اروپا جدا شود، تابوي اين امر شكسته شده و ديگر كشورها هم عزم خروج از اتحاديه مي‌كنند و اين موضوعي بسيار خطرناك است. از سوي ديگر، خروج از اتحاديه به كاهش ارزش پول ملي خواهد انجاميد كه اين موضوع به تورم‌هاي افسارگسيخته منجر مي‌شود؛ بنابراين، به نظر نمي‌آيد كه خروج از اتحاديه اروپا هم آنچنان دردي از كشورهاي بحران‌زده دوا كند. به هر روي، اما بايد منتظر ماند و صبر كرد تا نتايج طرح‌ و سياست‌هاي تازه رهبران اتحاديه اروپا را ديد.

دنیای اقتصاد: هدفمند کردن برنامه هدفمندسازی یارانه‌ها به قلم دکتر حسین عباسی استاد اقتصاد دانشگاه بلومزبرگ ـ پنسیلوانیا

شرایط اقتصادی کشور به ویژه تورم بالا و افزایش نرخ ارز، باعث شده که تصمیم‌گیران اقتصادی در جهت متوقف کردن فاز دوم برنامه هدفمندی یارانه‌ها گام بردارند. همین شرایط به همراه واقعیت‌های اقتصاد ایران، لزوم بازبینی کلیت این برنامه را هم گوشزد می‌کند. برنامه هدفمندی یارانه‌ها باید به سمت برنامه هدفمند کردن کمک‌های دولتی در قالب نظام حمایت اقتصادی از اقشار کم درآمد تغییر جهت دهد.

برنامه هدفمندی یارانه‌ها، مستقل از انتقاداتی که همواره از نحوه اجرای آن مطرح شده است، سیاستی ضروری بود. برای سال‌ها قیمت کالاهایی که دولت ارائه می‌کرد ثابت بود یا افزایشی بسیار کمتر از نرخ تورم داشت. در نتیجه، تقاضای این کالاها و به تبع آن، یارانه‌ای که دولت برای آنها پرداخت می‌کرد به سرعت افزایش یافت.

برنامه هدفمندی یارانه‌ها با افزایش قیمت کالاهای دولتی، کنترل تقاضا، کنترل یارانه‌های پرداختی و تصحیح رفتار مصرفی را دنبال می‌کرد. برای جلوگیری از کاهش شدید قدرت خرید مردم و ممانعت از بروز مخالفت عمومی با برنامه، دولت پرداخت نقدی یارانه‌ها را در دستور کار قرار داد. مبلغ کنونی پرداخت‌ها هر ساله بودجه‌ای برابر 40 هزار میلیارد تومان طلب می‌کند که در حدود 40 درصد بودجه 1389 و حدود یک چهارم بودجه 1390 است. این ارقام و نسبت‌ها به روشنی بیانگر چالش‌های ادامه برنامه است.

نخست، اگر دولت مبلغ پرداختی را ثابت نگه دارد، با شرایط تورمی حاضر، چندی طول نخواهد کشید که قدرت خرید یارانه نقدی تقریبا از میان خواهد رفت. به علاوه اگر دولت قیمت‌های کالاهای دولتی را ثابت نگاه دارد، در مدت کوتاهی اقتصاد به شرایط پیش از آغاز برنامه باز خواهد گشت و این یعنی بی نتیجه بودن کل تلاش‌های دولت برای حل مشکل یارانه‌ها.

دوم، اگر دولت بخواهد قدرت خرید یارانه پرداختی را حفظ کند، ناچار است هر ساله مبلغ پرداختی را برابر با نرخ تورم افزایش دهد. چنین افزایشی به معنای پرداخت بخش بزرگی از بودجه سالانه است که در بلندمدت غیرممکن است. مشکل بزرگتر این گزینه وابسته کردن مردم به دریافت پول از دولت است. این وابستگی در صورت امتداد انگیزه فعالیت اقتصادی را کاهش می‌دهد. به علاوه بعد از مدتی قطع چنین پرداخت‌هایی با مخالفت‌های شدید روبه‌رو می‌شود. تجربه یونان که پرداخت‌های سخاوتمندانه دولتی در سطحی بسیار کمتر از گزینه مطرح شده در اینجا را برای سال‌ها در دستور کار داشت، می‌تواند ما را از نتایج وخیم چنین گزینه‌ای آگاه کند.

سوم، قطع یارانه پرداختی بسیاری از خانواده‌ها را با مشکل روبه‌رو خواهد کرد. شاید خانواده‌های با درآمد متوسط بتوانند با جابجایی برخی هزینه‌ها شرایط سخت کنونی را پشت سر بگذارند، اما خانواده‌های کم درآمد، تقریبا سه دهک کم درآمد جامعه، با مشکلات معیشتی شدید مواجه خواهند شد. برآیند این گزینه‌ها تنها به یک راه‌حل می‌رسد؛ حرکت از برنامه کنونی هدفمندی یارانه‌ها به سمت هدفمندی پرداخت‌های حمایتی دولت.

سازمان‌های دولتی و غیردولتی مختلف اطلاعات ذی‌قیمتی از خانوارهای نیازمند حمایت در اختیار دارند. با تجمیع این اطلاعات و گسترش خدمات حمایتی به سایر خانواده‌هایی که به هر دلیلی درآمد ناکافی دارند، می‌توان به سمت ایجاد تور حمایت اقتصادی، مشابه نظام‌های حمایتی که در همه کشورهای پیشرفته وجود دارد، حرکت کرد. خانوارهای کم‌درآمد می‌توانند با پیوستن به این تور حمایتی، خود را در مقابل شرایط بد اقتصادی محافظت کنند. به این صورت دولت فقط حداقل‌های لازم را برای ضعیف‌ترین اقشار تأمین می‌کند، نه درآمد مستمر برای همه اقشار را.

به علاوه اطمینان از برخورداری ضعیف‌ترین اقشار از حداقل‌های لازم دست تصمیم‌گیران را در انجام اصلاحات اقتصادی کمی بازتر می‌کند. نبود چنین نظام حمایتی، همواره یکی از بزرگ‌ترین مشکلات تصمیم‌گیران در انجام تغییرات اساسی در اقتصاد بوده است. تشکیل تور حمایتی مؤثر می‌تواند این ضعف بزرگ اقتصاد ایران را برای همیشه حل کند.

اصلاحات اقتصادی هیچ گاه بدون هزینه نیستند. اگر بتوانیم این اصلاحات را در زمان مناسب انجام دهیم شاید بتوانیم هزینه‌های اصلاحات را تحمل کنیم. اگر تعلل کنیم، ممکن است هزینه‌های اصلاحات به طرز غیرقابل ‌تحملی افزایش یابد. برنامه هدفمندی یارانه‌ها اصلاحی لازم بود، ولی این برنامه اکنون نیازمند اصلاح است. حرکت به سمت هدفمند کردن هدفمندی یارانه‌ها، اصلاحی ضروری است.

آرمان: نگاهی دیگر به توقف صادرات گاز به ترکیه به قلم سید‌عماد حسینی، نماینده پیشین مجلس و کارشناس انرژی

اتفاقی که در قطع صادرات گاز ایران به ترکیه به دلیل وقوع انفجار در خط لوله میان دو کشور روی داد، درست همزمان با تحریم‌های اتحادیه اروپاست که تلاقی معناداری در این زمینه پدید آورده و نمی‌توان این مسأله را با تحریم‌های کشورهای اروپایی علیه ایران بی‌ارتباط دانست. شاید یکی از مهمترین مسائلی که باعث معنادار‌شدن قطع گاز صادراتی ایران می‌شود مناقشه موجود در خصوص مسائل سوریه است که در برخی موارد مقامات ترکیه ایران را متهم به دخالت در امور داخلی این کشور کرده‌اند. این مسأله که در نهایت روابط دیپلماتیک ایران و ترکیه را تحت‌ تأثیر خود قرار داده، با واکنش روسیه روبه‌رو شده است.

هرچند انتظار این نمی‌رفت که روس‌ها وارد چنین روابطی شوند و جای ایران را در صادرات گاز به ترکیه بگیرند و این خود حاکی از مشترک ‌بودن اهداف گازی ترکیه و روسیه است. با توجه به شرایط بین‌المللی، به ‌نظر می‌رسد که در حال حاضر شرایط برای تغییر استراتژی برخی کشورها مهیاست، چرا که در چنین فضایی که ایران را با تحریم‌های بین‌المللی روبه‌رو کرده، برخی کشورها در نظر دارند استراتژی‌های خود را تغییر داده و شرایط را برای حضور بیشتر خود مهیا کنند.

این کشورها که در حال حاضر تولیدات چشمگیری ندارند با استفاده از شرایطی که حوزه انرژی ایران با آن روبه‌رو شده می‌توانند استراتژی‌های خود را تغییر داده و بازار کشورهایی مثل هند، چین یا پاکستان را از آن خود کنند. البته شرکت گازپروم پیش از این نیز با شکایت‌هایی از طرف برخی کشورها روبه‌رو بوده، چرا که این شرکت قیمت گاز را به بالاتر از میزان موردنظر به درخواست‌کننده ارائه کرده و در‌نهایت سبب واردشدن خسارت شده بود اما در‌ حال حاضر که قصد جایگزینی گاز ایران را دارد موقعیت متفاوتی است، چرا که تعیین قیمت گاز طبیعی با فرمولی مشخص و ثابت صورت می‌گیرد. هرچند که در شرایط فعلی قیمت گاز در دنیا با رقم مشخصی صورت نمی‌گیرد و بسته به سبک و سنگین ‌بودن آن قیمت‌های متفاوتی در بورس برای عرضه آن عنوان می‌شود اما گازپروم این بار توان اشتباه گذشته خود را ندارد، چرا که قطعا قیمت گازی که به ترکیه صادر می‌کند با فرمول مشخصی صورت می‌گیرد. به‌ نظر می‌رسد که ایران باید در این رابطه دیپلماسی انرژی خود را به گونه‌ای مدیریت کند که با مشکلات کمتری روبه‌رو شود.