نگاه شما: ژن احساس تکلیف کشف شد!

یکی از واژه‌هایی که در سال‌های اخیر از حالت محض درآمده و کاربردی شده، واژه «احساس تکلیف» است. این واژه در گذشته، همه کاربردش به عباراتی چون تکلیف مدرسه، تکلیف ما را روشن کن، تکلیف چیه، سن تکلیف و بلاتکلیفی می‌رسد؛ گاهی نیز جداگانه در حمام به معنای یک لیف کاربرد داشت!

اما امروزه دیگر تکلیف یک واژه نیست و یک هنر است. سن و سال و جا و مکان هم نمی‌شناسد و هر گاه فرد احساس تکلیف کند و پای عشق به خدمت به میان آمد، باید به وظیفه‌اش عمل کند. اکنون اگر در بیست سالگی مدیریت یک شرکت تولیدی یا خودروسازی با بیست هزار کارگر را به او تعارف کردند، پای تکلیف که به میان آمد، دیگر درنگ جایز نیست و یا اگر می‌بینید فردی در سن نود سالگی پیشنهاد پذیرفتن ریاست فدراسیون فوتبال را رد نمی‌کند،‌‌ همان بحث تکلیف است. در ضمن از قدیم گفته‌اند: «آرزو بر بازنشستگان عیب نیست».
 
در تعریف «احساس تکلیف» نیز میان علما اختلاف نظر است؛ برخی آن را «اثر بصری یک علت نامرئی که در سطح واقعیت عمیق‌تر از ظاهر عمل می‌کند»، می‌دانند و برخی دیگر آن را «یک عارضه جانبی از یک تمایل طبیعی افراد به سمت عشق به خدمت» عنوان می‌کنند.

احساس تکلیف در افراد در شرایط خاصی بروز می‌کند؛ گاه با به منصب رسیدن یا انتخاب یکی از آشنایان به عنوان نماینده شهر، ژن تکلیف پذیری فرد از خواب بیدار می‌شود و فرد ناگهان احساس می‌کند که مثلاً توان اداره یک شهر یا استان را دارد. در مواقعی نیز گذراندن مدارج علمی، باعث تحریک ژن احساس تکلیف در فرد می‌شود؛ آن هم پس از هفده ترم که از دانشگاه پیام نور موفق به گرفتن دانشنامه لیسانس می‌شود!

البته عوامل دیگری هم در جنبش پذیری این ژن کارسازند که پرداختن به همه آنها از حوصله این نوشته بیرون است.

در این باره باید گفت که درباره وجود ژن احساس تکلیف در همه افراد نیز فرضیه‌های بسیاری وجود دارد و برخی آن را ذاتی و برخی آن را اکتسابی می‌پندارند. پاره‌ای از علما نیز بر این باورند که ژن احساس تکلیف در فرد پدید نمی‌آید، از بین هم نمی‌رود، بلکه از فردی به فرد دیگر منتقل می‌شود!

به هر حال، چیزی که مهم است، این که این پدیده یا فرآیند زمینه به منصه ظهور رسیدن استعداد بسیاری از افراد را فراهم می‌کند و با بروز این عارضه، زمینه خدمت‌رسانی آن‌ها و مستفیذ شدن دیگران از علم، توانایی، هنر و مدیریت آن‌ها فراهم می‌شود!

فرستنده: حاج سعیدی ـ از گرگان