نشانه‌های تحول عظيم جهانی و نقش ايران در اين گذار تاريخی

حضرت آيت‌الله خامنه‌اي رهبر معظم انقلاب عصر امروز (يكشنبه) در ديدار صدها نفر از اساتيد، محققان و پژوهشگران دانشگاه‌ها، جهان را در حال گذر و تحول به سمت يك «ساختار و هندسه جديد سياسي، اقتصادي و اجتماعي» خواندند و با تبيين جايگاه و نقش آفريني ويژه ملت ايران در اين تحول بزرگ تاريخي تأكيد كردند: نخبگان كشور از جمله دانشگاهيان مي‌توانند با عمل به وظايف بسيار مهم خود در اين برهه بسيار حساس تاريخي، به بالا بردن جايگاه ايران در ساختار جديد جهان،‌ كمك تعيين كننده‌اي كنند.

به گزارش «تابناک»، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای اوضاع در حال گذر جهان را از لحاظ ظاهری با مرحله تحولات پس از جنگ جهانی اول و دوران پیدایش استعمار اروپا قابل مقایسه دانستند و تأکید کردند: جهت‌گیری تغییرات آتی جهان بر خلاف دوران‌ یاد شده، در راستای تبادل قدرت و توانایی‌های عمومی بخشی از ملت‌های جهان با بخش‌های دیگر است.

ایشان ‌در تبیین نشانه‌ها و شواهد بروز تحولات و تغییرات عمیق جهانی به بیداری اسلامی اشاره کردند و افزودند: احساس هویت و بیداری متکی بر اسلام در میان ملت‌های گوناگون اسلامی، نشانه بی‌سابقه‌ای است که از عمق تحول در ساخت و هندسه آتی جهان، خبر می‌دهد.


رهبر انقلاب شکست غرب به رهبری آمریکا در تسلط بر منطقه غرب آسیا را نشانه دیگری از «دوران تحول کنونی» برشمردند و افزودند: خیز ناموفق آمریکا برای تسلط بر این منطقه مهم و حساس که در قضیه عراق و افغانستان آشکار شد، از دیگر نشانه‌های تغییرات عمیقی است که جهان با آن روبه‌روست.

رویدادهای جاری در اروپا و آینده مبهم کشورهای قدرتمند این قاره از دیگر شواهدی بود که رهبر انقلاب برای اثبات حرکت جهان کنونی به سمت یک ساختار جدید، به آن استناد کردند.

ایشان افزودند، اوضاع کنونی اروپا که سرانجام آن را به زمین خواهد زد، ناشی از خطاهای تاکتیکی یا راهبردی نیست، بلکه ناشی از خطای بنیانی در جهان بینی است.

حضرت آیت الله خامنه‌ای افول وجهه آمریکا در جهان را چهارمین نشانه‌ای دانستند که اثبات می‌کند جهان، در حال گذر به یک وضع جدید است.

ایشان خاطرنشان کردند: آمریکا به عنوان قدرت اول ثروت و علم و فناوری نظامی و غیرنظامی، چندین دهه در میان ملت‌ها دارای وجهه عمومی بسیار خوبی بود؛ اما این کشور امروز نه تنها هیچ وجهه‌ای ندارد، بلکه در افکار عمومی جهان به سمبل زورگویی، ظلم، دخالت در امور ملت‌ها و جنگ‌افروزی تبدیل شده است.

رهبر انقلاب پس از تشریح نشانه‌های بروز تحولات عمیق در ساختار و هندسه جهان آتی، ‌به تبیین این واقعیت پرداختند که کشور و ملت ایران در این دوران گذر از جایگاه مهم و حساسی برخوردارند که درک آن، وظایف سنگینی را متوجه ملت، نخبگان و مسئولان می‌کند.

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای بیداری برگرفته از انقلاب اسلامی و استواری و استحکام بی‌نظیر شالوده نظام بر مبنای اعتقاد، ‌ایمان، عقل و عاطفه را از جمله دلایل جایگاه ویژه ایران در تحولات کنونی جهان خواندند.


ایشان افزودند: علاوه بر این دلایل ثروت و منابع عظیم و خدادادی ایران از جمله منابع انرژی و نیروی انسانی برخوردار از استعداد بالا، به ایران در موقعیت در حال تحول جهان، ‌ویژگی‌های قابل توجهی بخشیده است.

رهبر انقلاب اسلامی در همین زمینه با اشاره به سترون و نازا بودن غرب در ارائه اندیشه‌های نو و ایده‌های جدید برای بشریت، تأکید کردند: جمهوری اسلامی بر خلاف غرب عقیم، در ابعاد سیاسی، حکومتی، اخلاقی، فرهنگی و اجتماعی و اقتصادی برای جامعه بشری حرف‌های نوین و موج آفرینی دارد.

ایشان مردم سالاری دینی، ابتنای تمدن بر معنویت و آمیختگی دین و زندگی در عرصه‌های سیاسی و اجتماعی و اقتصادی را از جمله حرف‌های نو ملت ایران و نظام اسلامی برای ملتهای جهان دانستند.

رهبر انقلاب اسلامی در ارائه آخرین دلیل برای اثبات جایگاه خاص ایران در روند تحولات جهانی به پایداری و سرسختی ملت ایران و نظام اسلامی در مقابل شیوه‌های سلطه غرب اشاره کردند و افزودند: ایران، مردمش، نخبگانش و مسئولانش در مقابل تهدید، ‌جنگ آفرینی، ترور، کشتار و اختلاف افکنی غرب، ایستادگی می‌کنند و این واقعیت نیز، به این کشور بزرگ ویژگی خاصی بخشیده است.

رهبر انقلاب اسلامی پس از تبیین نشانه‌های ورود دنیا به مرحله یک تحول اساسی و تشریح جایگاه ویژه جمهوری اسلامی ایران در این تحول، این پرسش را مطرح کردند که آیا دانشگاه‌ها و حوزه‌های علمیه در قبال این رخدادهای بسیار مهم، مسئولیتی دارند یا نه؟

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای یک پرسش دیگر نیز مطرح کردند: آیا دانشگاه‌ها و حوزه‌های علمیه می‌توانند در این تحولات مهم، بیننده باشند و برای خود نقشی تعریف نکنند؟

ایشان در پاسخ به این پرسش‌ها خاطرنشان کردند: توفیق و نقش آفرینی ملت ایران در این برهه بسیار مهم و تاریخی، در درجه نخست به عهده دانشمندان کشور است و یقیناً دانشگاه‌ها یکی از عناصر رتبه نخست برای تأثیرگذاری در این تحولات هستند.

رهبر انقلاب اسلامی با اشاره به نقش بسیار حساس و عظیم دانشگاه در این تحولات، افزودند: دانشگاه‌ها می‌توانند با عمل به مسئولیت‌های خود به گونه‌ای نقش آفرینی کنند که کشور، ملت و تاریخ ایران در این تحولات برنده باشند و این مسأله، نشان دهنده نقش بسیار حساس نخبگان و دانشگاهیان در این مقطع تعیین کننده است.

حضرت آیت الله خامنه‌ای در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به پیشرفت‌های کشور در عرصه‌هایی از جمله بخش‌های علمی، ‌خاطرنشان کردند: در کنار این پیشرفت‌ها، نقاط منفی نیز در زمینه مدیریت‌های علمی و برنامه ریزی‌ها وجود دارند که تنها راه برطرف کردن آن‌ها، تمرکز ذخیره علمی و کار‌شناسی دانشگاه‌ها برای حل این مشکلات است.

شبهه لزوم بی‌طرف بودن علم و دخالت ندادن آن در سیاست، موضوع دیگری بود که رهبر انقلاب اسلامی به آن اشاره کردند.

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای تأکید کردند: علم در مرحله کشف حقایق بیطرف است؛ اما هنگامی که علم در خدمت یک جهت‌گیری قرار گیرد، ‌به هیچ وجه بی‌طرف نیست و این وضع کنونی جهان شاهد این مسأله است.

ایشان افزودند: چگونه است که قرن‌های متمادی، علم در خدمت سلطه‌گری و استعمار ملت‌ها، تولید سلاح و کشتار انسان‌ها و جنگ افروزی قرار گرفته است اما نباید در خدمت عدل، ارزش‌ها و پیام اسلام قرار گیرد.

رهبر انقلاب اسلامی به یک مغالطه دیگر و آن هم تقسیم بندی دستگاه علمی کشور به دولتی و غیردولتی اشاره و خاطرنشان کردند: برخی تلاش می‌کنند تا مفاهیم «دانشجو، استاد و تشکل دولتی» را به عنوان یک دشنام مطرح کنند، در حالی که حمایت دانشجو، استاد و یا یک تشکل دانشگاهی از نظام و حکومتی که بر پایه مبانی اسلامی و الهی شکل گرفته، یک افتخار است.

ایشان افزودند: باید فرهنگ تلاش و مجاهدت برای جبهه حق در دانشگاه‌ها گسترش یابد که البته نقش اساتید در این زمینه بسیار برجسته است.

رهبر انقلاب اسلامی تأکید کردند: گسترش فرهنگ تلاش و مجاهدت برای جبهه حق، ‌در واقع‌‌ همان فرماندهی جنگ نرم است که به عهده اساتید دانشگاه‌هاست.

حضرت آیت الله خامنه‌ای در پایان سخنان خود، ضرورت تأمل مسئولان در ایجاد نظام ملی نوآوری را مورد تأکید قرار دادند و خاطرنشان کردند: خلأ نبود نظام ملی نوآوری که در واقع شبکه‌ای از ارتباط‌های زنجیره‌ای کلان و خرد دستگاه‌های علمی کشور است، به شدت احساس می‌شود که باید برای آن چاره اندیشی کرد.

ایشان تأکید کردند: مهم‌ترین وظیفه نظام ملی نوآوری، رصد و هدایت جریان علمی و نوآوری در کشور است.

در آغاز این جلسه سه ساعته، سیزده نفر از استادان دانشگاه‌ها، دیدگاه‌های خود را درباره مسائل گوناگون بیان کردند.

دکتر غلامرضا پورمند، نماینده استادان دانشگاه علوم پزشکی تهران، چهره ماندگار و محقق بر‌تر جشنواره بین المللی رازی در سخنان خود به تبیین نقش و تأثیرگذاری «نگاه سلامت محور» بجای «درمان محور» پرداخت.

دکتر منصور اعتصامی، استاد دانشگاه تربیت مدرس و نماینده استادان رشته‌های علوم انسانی نیز، استفاده از مبانی دینی و آموزه‌های اسلامی در مباحث اقتصادی را به ویژه در اصلاح الگوی مصرف و اقتصاد مقاومتی ضروری خواند.

وی خواستار استفاده از ظرفیت بالای نخبگان و اساتید اقتصادی به عنوان اتاق فکر اقتصادی کشور شد و از تهیه و تدوین طرح اقتصاد ضدتحریمی از جانب جمعی از اساتید اقتصادی دانشگاه‌ها خبر داد.

دکتر فرنوش فرید بُد، دکترای تخصصی الکتروشیمی دانشگاه تهران و دارای رتبه دانشمند بین‌المللی به عنوان سومین سخنران، تدوین نقشه جامع علمی کشور را گامی مهم در توسعه برنامه‌ریزی شده علمی دانست.

دکتر فریدبُد افزود: برنامه ریزی عملیاتی و سرمایه‌گذاری کافی برای تحقق چرخه ایده تا تولید می‌تواند شتاب رشد علمی کشور را بیشتر کند.

سخنران بعدی این دیدار یک استاد فنی بود. دکتر احمد چَلداوی استاد تمام رشته مهندسی برق و استاد نمونه کشوری، تجربه هشت سال دفاع مقدس را نشان دهنده توانایی ملت ایران در تبدیل تهدید به فرصت دانست و گفت: این تجربه در اوضاع کنونی نیز در پرتو برنامه‌ریزی و تلاش تکرارشدنی است.

استاد چلداوی به عنوان نماینده استادان دانشگاه‌های فنی دو پیشنهاد مشخص داشت: تشکیل اتاق فکر صنایع بزرگ با حضور صاحبان صنایع و «استادان و محققان دانشگاه‌ها» و تشکیل هم اندیشی استادان جهان اسلام.

دکتر سیف الله سعدالدین نماینده بسیج اساتید، تشکیل حلقه‌های علمی با حضور اساتید صاحب فن بسیجی و دانشجویان را، سرآغاز آثار فراوان خواند و از تشکیل کارگروه‌های ۲۳ گانه تحول در علوم انسانی و کارگروه‌های جنگ نرم خبر داد.

دکتر سیدحسن شهرستانی، نماینده اساتید گروه هنر و عضو هیأت علمی دانشگاه هنر نیز ضرورت تحول در عرصه هنر و تقویت هنر برآمده از انقلاب اسلامی را محور سخنان خود قرار داد.

وی نظریه‌پردازی در مبانی هنر از دیدگاه اسلام و لزوم توجه بیش از پیش به ادبیات داستانی به عنوان پشتوانه اصلی آثار نمایشی و سینمایی را مورد تأکید قرار داد و از بی‌توجهی به معماری سنتی و اصیل در شهرسازی‌ها انتقاد کرد.

دکتر افسانه صفوی، دکترای شیمی دانشگاه شیراز و استاد و پژوهشگر نمونه به عنوان هفتمین سخنران، ‌روند پیشرفت علمی ایران را افتخار آمیز خواند و گفت: استقلال بیشتر دانشگاه‌ها می‌تواند این روند را تسریع کند.

دکتر صفوی همچنین باور عمیق به توانایی متخصصان داخلی، حمایت بیشتر از محققان وایجاد بانک نیازهای صنعتی کشور را خواستار شد.

دکتر مهدی ناطق‌پور، دکترای انگل‌شناسی پزشکی و استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران با تمرکز بر طرح دانش افزایی اعضای هیأت علمی دانشگاه‌ها، تقویت ظرفیت‌های تربیتی و معرفتی اساتید و استفاده از آن در پرورش فکری و فرهنگی دانشجویان را ضروری خواند. وی برنامه‌ریزی دقیق را تنها راه تحقق این ایده دانست.

نهمین سخنران جلسه مشترک رهبر انقلاب و استادان دانشگاه‌ها دکتر حمید ابریشمی استاد اقتصاد دانشگاه تهران بود. دکتر ابریشمی در نگاهی آسیب‌شناسانه به وضع کنونی اقتصادی کشور گفت: نبود برنامه مطلوب اقتصادی بر مبنای اخلاق اسلامی، مهم‌ترین عامل وضع کنونی است. این استاد دانشگاه، اقتصاد اخلاقی را مکمل اقتصاد مقاومتی دانست.

دکتر شهرام یوسفی فر، دکترای تاریخ ایران نیز به عنوان دهمین سخنران، ضرورت محور قرار گرفتن پژوهش در نظام علمی کشور را خاطرنشان کرد و گفت: باید نگاه موجود به پژوهشگاه‌ها و مراکز تحقیقات به عنوان مراکز دست چندم را تغییر داد.

دکتر یوسفی فر اصلاح و بازتعریف جایگاه اعضای هیأت علمی پژوهشگاه‌ها، تربیت مدیران پژوهشی و گسترش اخلاق پژوهشی را خواستار شد.

دکتر نوشین بیگدلی، دکترای مهندسی برق دانشگاه صنعتی شریف فراهم کردن زمینه مشارکت جدی دانشگاه‌های شهرستان‌ها در عرصه پیشرفت علمی کشور را مورد تأکید قرار داد.

سخنان دکتر بیگدلی چند نکته دیگر نیز داشت: استفاده از ظرفیت و خردجمعی اساتید دانشگاه‌ها در بخش‌های گوناگون برای حل مسائل کلان کشور، الگوسازی اساتید و نخبگان زن دانشگاه‌ها به عنوان الگوی زن مسلمان ایرانی و پرهیز از تغییرات پی در پی در قوانین دانشگاه‌ها و مقررات جذب اعضای هیأت علمی.

دکتر مسعود اخوان فرد دکترای حقوق تخصصی تجارت بین‌الملل و عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد نیز در سخنان خود پرهیز از اقدامات ظاهری و کم عمق در موضوع راه‌اندازی کرسی‌های آزاداندیشی را الزامی دانست. وی نگاه متوازن و همه جانبه به علوم انسانی به ویژه در باز تولید متون علمی، اصلاح ساختار‌ها و تربیت نیروهای ارزشی را مهم خواند.

دکتر حسن سالاریه، دکترای مهندسی مکانیک دانشگاه صنعتی شریف، به عنوان سیزدهمین و آخرین سخنران جلسه مشترک رهبر انقلاب و استادان دانشگاه‌ها به بررسی موانع افزایش سرعت پیشرفت علمی کشور پرداخت.

ضعف در کارگروهی در تحقیقات علمی، تغییرات مکرر در مدیریت‌های کلان پژوهشی، ریسک ناپذیری مدیریت بخش‌های صنعتی، بی‌اعتمادی برخی مدیران به دانش بومی، ‌ضعف آموزش‌های کاربردی در دانشگاه‌ها و کمبود رقابت علمی میان استادان دانشگاه‌ها برای رفع نقاط ضعف صنایع از جمله مواردی بود که دکتر سالاریه به آن‌ها اشاره کرد.