فـوتبـال ايـران پايينتـر از برزيـل و الجـزاير
حضور در زمين خانگي، مزيتي است كه اكثر تيمهاي ورزشي به دنبال آن هستند. آشنا بودن با زمين، حضور تماشاچيان خودي، دوري از خستگي ناشي از سفر و ... از عواملي هستند كه ميتوانند به يك تيم براي موفقيت كمك كند اما، آيا تيمهاي فوتبال ايران توانستهاند از اين شرايط نهايت استفاده را ببرند؟ نتايج تحقيقي نشان داد كه مزيت بازي خانگي در ليگ ايران نسبت به ليگ كشورهاي برزيل و الجزاير پايينتر است.
به گزارش ايسنا، اين تحقيق مزيت بازي خانگي را حالتي تعريف كرده است كه در آن، تيم هاي حاضر در مسابقاتي كه به صورت رفت و برگشت انجام ميشود، بيش از ٥٠ درصد بازيهاي خود را ميبرند. اگرچه مزيت بازيهاي خانگي حقيقتي است كه بارها در ورزشهاي تيمي و انفرادي مورد آزمايش و بررسي قرار گرفته است، با اين حال شواهد تجربي مربوط به دادههاي بدست آمده از نتايج بازيها و عملكرد افراد در زمينه بازيهاي داخل خانه و خارج از خانه، نسبتا ناچيز است.
هرچند وجود آثار مثبت بازي خانگي بر عملكرد بهتر تيمهاي ورزشي روشن شده است، دلايل آن و چگونگي اثر اين پديده به خوبي روشن نيست. بسياري از محققان در تحقيقات خود عوامل مختلفي را گزارش كردهاند كه از جمله آنها ميتوان به ناداوري، حمايت تماشاگران و آشنايي با شرايط و موقعيت بازي اشاره كرد.
محققان چارچوبي مفهومي را در رابطه با مزيت بازيهاي خانگي تدوين كردند كه ٤ جزء اصلي را شامل ميشد: محل برگزاري مسابقه، ويژگيهاي محل برگزاري، وضعيت و شرايط رواني و نتايج عملكرد تيمها.
ويژگيهاي محل برگزاري را ميتوان در ٤ مورد عمده خلاصه كرد كه تاثير جمعيت، آشنايي با وزرشگاه خانگي، خستگي ناشي از سفر و سوگيري داور را شامل ميشود.
پولارد و پولارد (٢٠٠٥) اثر بازي خانگي را در ٤ رده اول فوتبال انگلستان گزارش دادند و مهمترين علت احتمالي آن را حضور تماشاگران عنوان كردهاند.
با توجه به اهميت تاثير بازي خانگي بر عملكرد تيم هاي ورزشي فوتبال، تا كنون به اين پديده در ليگ فوتبال ايران توجه كمتري شده است و با وجود تحقيقات متعدد در زمينه تاثير بازي خانگي بر عملكرد تيم هاي فوتبال در نقاط گوناگون جهان، تاكنون پژوهشي در زمينه مقايسه مزيت بازي هاي خانگي، در ايران و ساير نقاط جهان صورت نگرفته است.
اين پژوهش از نوع توصيفي بوده و به منظور بررسي تاثير مزيت بازي خانگي بر عملكرد تيمهاي حاضر در ليگ برتر فوتبال ايران و ليگهاي معتبر ٥ كشور صاحب فوتبال در قارههاي مختلف جهان، به اجرا درآمد.
تمامي تيمهاي حاضر در ليگ فوتبال كشورهاي مختلف (١٣٨ تيم) در بازيهاي خانگي و در ٣ فصل اخير (٢٠٠٤ تا ٢٠٠٦) جمع آوري و پردازش شد.
نتايج حاصل از تحقيق نشان داد بالاترين درصد مزيت بازي خانگي مربوط به كشور الجزاير (٠٦/٦٦) و كمترين درصد مربوط به كشور قطر (٨٨/٤٨) است.
مزيت بازي خانگي در ليگ ايران نسبت به ليگ كشورهاي برزيل و الجزاير به طور معني داري پايينتر بوده و نسبت به ليگ كشور قطر به طور معني داري بالاتر است.
برگزاري مسابقات فوتبال به روش رفت و برگشت، اولين بار در انگليس و در سال ١٨٨٨، ميلادي به اجرا درآمد و سپس در بيشتر نقاط دنيا به همين شيوه اجرا شد. در اين روش، هر تيم يك بار در خانه و يك بار در خارج از خانه با تيمهاي ديگر بازي ميكند.
آشنايي با امكانات و تاسيسات خانگي به عنوان يك عامل موثر در مزيت بازيهاي خانگي است. هر ورزشگاه ويژگيهاي منحصر به فردي دارد كه ابعاد، نورپردازي آن در شب و روز، طبيعي يا مصنوعي بودن چمن و ... را شامل ميشود و هر يك به نوبه خود ميتواند در نتايج بازيهاي خانگي موثر باشد.
در كشور ما نيز در چند سال اخير استاديوم هاي جديدي افتتاح شده كه وزرشگاههاي ثامنالائمه در مشهد، نقش جهان در اصفهان، تختي در اهواز و سردار جنگل در رشت از جمله اين استاديومها هستند، به دليل عادت نداشتن تيمهاي ميزبان با اين استاديومها، ميتوان پايين بودن تاثير بازي خانگي در ليگ ايران را نسبت به كشورهايي مانند برزيل و الجزاير توجيه كرد.
با توجه به اينكه در ليگ ايران معمولا ٥ تا ٧ تيم تهران حضور دارند، بنابراين يكي از دلايل كمتر بودن تاثير مزيت بازيهاي خانگي بر عملكرد تيمها ميتواند ناشي از همين مساله باشد، به خصوص اينكه بازي تمامي تيمهاي تهراني در برابر تيمهاي استقلال و پيروزي، در ورزشگاه آزادي برگزار شده و اين دو تيم، چه در بازي رفت و چه در بازي برگشت، به نوعي ميزبان محسوب ميشوند.
نويل و همكارانش (٢٠٠٢) در تحقيق خود شواهدي را مبني بر حمايت و سروصداي تماشاگران بعنوان عامل تاثير گذار بر قضاوت داوران و در نتيجه، بالا بردن تاثير مزيت بازي خانگي عنوان كردند. در كشور ايران نيز ميتوان به نقش و حمايت تماشاگران اشاره كرد كه در شرايط مختلف در ورزشگاهها حضور پيدا ميكنند. اين امر ميتواند يكي از دلايل احتمالي عملكرد بهتر تيمها در ايران نسبت به ليگ كشورهاي آسيايي و به خصوص كشورهاي عربي مانند قطر باشد كه از پشتوانه تماشاگر بيبهره اند.
اين تحقيق توسط ابراهيم علي دانشجوي دكتراي مديريت ورزشي دانشگاه تهران، دوست قهفرخي، جمالالدين شريعتي و حميدرضا قاسم پور انجام شده است.
