اقتصاد مقاومتي برآمده از گفتمان انقلاب اسلامي

امروز اقتصاد ايران از فضاي بين المللي هم تاثير مي‌پذيرد و هم بر آن تاثير مي گذارد. در سالهاي اخير و با افزايش جو تحريم هاي اقتصادي غرب عليه ايران که به بهانه مسئله هسته اي صورت مي‌پذيرد يک ضرورت خودنمايي مي کند و آن دستيابي به يک مدل و الگوي مقاومتي از اقتصاد است. الگويي که نسبت به بحران هاي اقتصادي رويکردي فعالانه دارد و مي تواند در شرايط بحراني چالش ها را مرتفع کند. در واقع با توجه به وضعيت امروز و آينده جهان که به شدت در حال تغيير و تحول است تشکيل يک سازه اقتصادي پويا که براي مقابله با هرگونه بحراني چندين نسخه از پيش طراحي شده است الزامي و ضروري  مي نمايد. ضمن آنکه شرايط و ويژگي هاي‌خاص جمهوري اسلامي ايران و اهداف بلند انقلاب اسلامي ضرورت دستيابي‌به چنين مدل ويژه اي از اقتصاد را تقويت مي کند.در همين خصوص گفتگويي را با يحيي آل اسحاق رئيس اتاق بازرگاني و صنايع و معادن تهران انجام داديم که ماحصل آن در ذيل از مد نظرتان خواهد گذشت؛


مي خواهيم بپرسيم تحليل و ارزيابي شما از مفهوم اقتصاد مقاومتي چيست؟

ببينيد اگر به اين واژه نگاه کنيم اقتصاد مقاومتي از دو لغت اقتصاد و مقاومت تشکيل شده است .براي درک صحيح از واژه اقتصاد مقاومتي بايد تعريف صحيحي از اقتصاد و مقاومت داشته باشيم.

اقتصاد يکي از علومي است که در معيشت زندگي و افراد و جوامع نقش دارد . به طور کلي اقتصادعلم چگونگي استفاده از منابع محدود براي نيازهاي نامحدود است.علم اقتصاد حوزه هاي مختلفي دارد و دامنه آن به حوزه نيروي انساني ، منابع مالي ، تکنولوژي و.... کشيده مي شود.تعريف مقاومت نيز مشخص و عبارت است از ايستادگي در برابر هرگونه فشار داخلي و يا خارجي و استمرار حرکت به سوي اهداف است.در حوزه اقتصادي موضع مقاومت در حوزه هاي بسياري مطرح مي شود. در واقع احتمال فشار به يک اقتصاد از جوانب متعددي امکان دارد.فشار اقتصادي مي تواند عليه بازار ، منابع انساني ، نحوه نقل و انتقال دارايي ها و وجوه ، صنعت و ... صورت پذيرد.ما بايد به اين نکته نيز توجه داشته باشيم که غرب و علي الخصوص آمريکا در سه دهه گذشته تلاش داشته است تا در صحنه هاي نظامي و سياسي ايران را مغلوب کند اما پس از ناکامي در اين ميدان ها امروز غرب جنگ تمام عياري را در حوزه اقتصادي کشور به راه انداخته است که با توجه به امکانات و ظرفيت هاي داخلي در صورت همدلي بين مسئولين، مردم و فعالان اقتصادي موفقيت در اين عرصه بسيار آسان تر از ساير حوزه‌هاست.

در واقع ذات و ماهيت انقلاب اسلامي با خصيصه هاييهمچون عدالت خواهي ، ظلم ستيزي و مقابله با استضعاف و حمايت از محرومين در مقابل ذات نظام سلطه قرار مي گيرد و همين مسئله باعث شده است تا ما در بسياري از حوزه ها با غرب دچار چالش شويم.از همين روز امروز غربي ها به شدت در تلاش هستند تا گلوگاههاي اقتصادي ايران را ببندند و از اين طريق کشور را تحت شديدترين فشارها قرار دهند

فکر مي کنيد که اقتصاد مقاومتي يک الگوي اثباتي است و يا سلبي؟

ببينيد يکي از اصلي ترين اهداف اقتصاد مقاومتي ايستادگي در برابر حملات اقتصاد غرب و دستيابي به شاخص هاي رشد و توسعه است.يعني الگوي اقتصاد مقاومتي يک الگوي ايستا نيست بلکه ما ضمن مواجهه با حملات غربي ها بايد به سمت جلو نيز حرکت کنيم و بتوانيم به اهداف سندهاي بالادستي نايل آييم.البته ما ظرفيت هاي بسياري نيز براي 
دستيابي به توسعه داريم.

ايران امروز از نظر جغرافيايي به نوعي هاب منطقه به حساب مي آيد و ما با 15 کشور ارتباط داريم و مرزهاي آبي و زميني گسترده ايران را به دروازه طلايي شرق و غرب و کريدور شمال و جنوب تبديل کرده است. ما در منطقه يک بازار
400 ميليون نفري داريم. بيش از 64 نوع معدن شناخته شده در کشور وجود دارد و از نظر منابع انرژي نفت و گاز در مجموع اولين کشور جهان به حسابمي‌آييم.يعني اقتصاد ايران تمام ظرفيت هاي لازم را براي دستيابي به يک رشد حداکثري دارد و ما به راحتي مي توانيم يک مدل اقتصاد مقاومتي را در کشور شکل دهيم.

به نظر شما مهمترين راهکار براي ايجاد الگوي اقتصاد مقاومتي در کشور چيست؟

به نظرمن دستيابي به يک الگوي موفق از اقتصاد مقاومتي منوط به يک بازنگري در ساختار هاي کلان اقتصادي کشور است. من پيشتر ها نيز اشاره کردم که ما بايد به نوعي به دنبال بازسازي فضاي اقتصادي کشور باشيم.در ابتدا بايد دانست حوزه اقتصاد جنس و ادبيات خاص خود را دارد. در حوزه اقتصاد توليد ثروت ، بهره وري، سود و زيان ، رفاه و رشد مطرح است و لذا مي توان گفت اقتصاد حوزه ويژه اي است .

در واقع چگونگي رشد و تعالي اقتصادي كشور در حوزه هاي اقتصادي مطرح مي شود و هرگونه تلاشي براي بهبود اين وضع بايد مبتني بر شناخت زبان و ادبيات خاص اقتصاد باشد.از سوي ديگر داشتن يك بينش واقعي در حوزه اقتصاد نيز بسيار حائز اهميت است.ما بايد يک ذهن منسجم در خصوص مسائل اقتصادي داشته باشيم. يعني همه جامعه ما بايد نسبت به اهميت و ويژگي هاي فعاليت هاي اقتصادي آگاه باشند.از سوي ديگر ما بايد از امکانات و مواهب طبيعي و جغرافيايي و فرهنگي کشورمان به طور بهينه استفاده کنيم.

دستيابي به يک الگوي اقتصاد مقاومتي منوط به بهره مندي از نيروي انساني هوشمند و متخصص است که با استفاده از منابع موجود ارزش افزوده ايجاد کند.ما همچنين بايد از فکر هاي خلاق حمايت کنيم و صنعت کشور را به سوي استفاده از نوآوري ها و تکنولوژي روز دنيا سوق دهيم.همچنين از ديگر الزامات دستيابي به الگوي اقتصاد مقاومتي انضباط است. يعني اگر بينش و تدبيراقتصادي وجود داشته باشد، انضباط هم بايد در كارها برقرار شود.

فکر مي کنيد که چه ارتباطي ميان دهه عدالت و پيشرفت و الگوي اقتصاد مقاومتي وجود دارد؟

ببينيد اقتصاد مقاومتي از درون فضاي حاکم بر جامعه اسلامي و در ارتباط با آرمان ها و اهداف انقلاب اسلامي شکل مي گيرد. يعني مدل اقتصادي ما مبتني برآرمان ها و ارزش هاي انقلاب اسلامي شکل مي‌گيرد. ما نمي توانيم اقتصاد را منفک از ارزش‌هاي جامعه اسلامي قلمداد کنيم و مسير اقتصاد را از مسير ديگر حوزه هاي فعال در نظام جمهوري اسلامي جدا بدانيم. مطمئنا يکي از اهداف اقتصاد مقاومتي و يا بهتر بگوييم يکي از بستر هاي اساسي اقتصاد مقاومتي همين مسئله عدالت و پيشرفت است. ما بايد نظام اقتصادي‌اي را تشکيل دهيم که در آن اين دو مفهوم از اجزاي اساسي به حساب مي آيد .در واقع الگوي اقتصاد مقاومتي از درون گفتمان انقلاب اسلامي و به تبع اقتصاد اسلامي بيرون مي آيد. 

به نظر شما چه ارتباطي ميان تشکيل چنين الگويي با روابط ايران با کشورهاي منطقه و جهان وجود دارد؟

همان‌گونه که پيشتر نيز اشاره کردم يکي از اصلي‌ترين عوامل فشار بر اقتصاد عوامل بيروني است .ما اگر بتوانيم با کشورهاي منطقه همکاري هاي اقتصادي را تقويت کنيم مي توانيم به يک امنيت مشترک دست پيدا کنيم. به عبارت ديگر وقتي منافع اقتصادي در ميان همکاري هاي اقتصادي کشورهاي منطقه پديد بيايد در نتيجه ضرورت يک امنيت مشترک نيز پديدار مي شود و همين مسئله مي تواند تضمين‌گر رشد و ثبات اقتصادي و امنيتي هم براي ايران و هم براي منطقه باشد.از سوي ديگر ما بايد شناخت دقيقي از برنامه ها و اولويت هاي ديگر کشورها نسبت به اوضاع اقتصادي منطقه و جهان داشته باشيم و اولويت هاي اين کشور ها را زير ذره بين قرار دهيم. از همين منظر است که ما مي توانيم به تعامل اقتصادي سازنده با آنها بپردازيم.

به عنوان آخرين سئوال مي خواهيم ارزيابي شما را از ميزان تاثير گذاري تحريم ها بر اقتصاد کشور جويا شويم.

بر اساس يك پژوهش عملياتي كليه فشارهاي اقتصادي غرب در نهايت منجر به افزايش 15 تا 25 درصدي هزينه توليد در كشور شده است .يعني تنها تاثير تحريم بر ما افزايش هزينه توليد بوده است و اين افزايش هزينه نيز مي تواند با تدابير اقتصادي دولت و بخش خصوصي مديريت شود.در اين ميان اما کشورهاي غربي نيز از تحريم ها عليه ايران ضرر هنگفتي را متحمل شده اند. اگر نگاهي به افزايش قيمت نفت در ماه هاي اخير داشته‌باشيم به خوبي متوجه مي شويم که غربي ها دچار يک خطاي استراتژيک شدند.از اين روست که من مي خواهم بگويم اساسا ابزار تحريم در مقطع فعلي كارايي خود را از دست داده است و نمي تواند ضربه نهايي را به يك اقتصاد وارد كند.

باتشکر از شما که وقتتان را در اختيار ما قرار داديد.

من هم سپاسگزارم.

منبع: روزنامه رسالت