آغاز روابط ديپلماتيك، راه بيروت همچنان از دمشق ميگذرد
پس از گذشت 56 سال از استقلال دو کشور سوريه و لبنان و به بياني ديگر، پس از پايان قيموميت فرانسه بر آن دو و براي نخستين بار، دو کشور در پانزدهم آگوست گذشته در دمشق تصميم گرفتند تا آغازگر روابط ديپلماتيک باشند؛ تصميماتي که در ديدار اخير «ميشل سليمان»، رئيسجمهور لبنان از دمشق و گفتوگو با بشار اسد، رئيسجمهور سوريه به دست آمد. پيش از آن، شوراي امنيت سازمان ملل متحد در قالب قطعنامه شماره 1680 (سال 2006) و آمريکا و فرانسه در قالب فشارهاي سياسي و بينالمللي، تلاشي دو چندان داشتند تا دمشق را ترغيب به آغاز روابط ديپلماتيک رسمي در قالب گشايش سفارتخانهها در بيروت و دمشق کنند.
به دنبال دستور رئيسجمهوري سوريه، سرانجام «بشار اسد» چهارشنبه گذشته، روزي که در روابط سوريه و لبنان به عنوان «روزي تاريخي» معرفي خواهد شد، دو طرف به صورت رسمي موافقتنامه ايجاد روابط ديپلماتيک را به امضا رساندند تا در آيندهاي نزديک سفارتخانههاي دو کشور در بيروت و دمشق آغاز به کار کند...
رئيسجمهور سوريه اجراي اين قطعنامه را در مارس 2005 صادر نمود و همزمان با تحولات ترور رفيق حريري، روند عقبنشيني ارتش سوريه از لبنان نيز شدت يافت. اين در حالي است كه تاکنون 76 قطعنامه از سوي شوراي امنيت سازمان ملل درباره لبنان صادر شده که اغلب آنها درباره اسرائيل بوده است و مشهورترين آن قطعنامه شماره 425 صادره در سال 1978 مبني بر لزوم عقبنشيني کامل ارتش اسرائيل از سرزمينهاي اشغالي لبنان است...
در طي دوراني که دو کشور روابطي عادي و طبيعي بدون سفارتخانه را پشت سر ميگذراندند، شوراي عالي لبنان و سوريه (تحت عنوان هماهنگي و برادري) همه کاره تصميمات استراتژيک آشکار دو کشور بود. با آنکه در تصميم جديد بين بيروت و دمشق هيچگونه اشارهاي به الغاي وظايف اين شورا نشده است، اما آشکار و روشن است که از اين پس، وظايف آن به سفارتخانههاي دو کشور منتقل خواهد شد...
روابط سياسي و اقتصادي دو کشور ناشي از تحولات امنيتي و نظامي در لبنان دستخوش تغييرات گستردهاي بوده است که بيشترين نماد آن در بسته شدن مرزهاي زميني سوريه به روي لبنان ظاهر ميشده است. در اين ميان، قدرت برندهتر و اساسي تر هميشه در دست دمشق بوده، زيرا تنها راه زميني بينالمللي لبنان به سوي جهان خارج فقط از سوريه ميگذرد.
با آن که مخالفان سوريه در لبنان که در جريان ائتلاف احزاب و سازمانهاي لبناني مسلمان و مسيحي و دروزي موسوم به «14 مارس» سازماندهي شدهاند، بر اين باورند که فشارهاي سياسي آنها سوريه را وادار به عقبنشيني و سپس تصميم به ايجاد روابط ديپلماتيک با لبنان كرده است...
اين كار سوريه، راه را بر فشارهاي بينالمللي عليه اين کشور خواهد بست و بستر جديدي براي روابط با لبنان ايجاد خواهد کرد. حتي در داخل لبنان، تقريبا همه مخالفان سوريه نيز آن را به عنوان يک گام مثبت ارزيابي کردهاند، اما يک پرسش اساسي در اين بين هست و آن اين که مگر آغاز روابط ديپلماتيک رسمي بين دمشق و بيروت موجب بر هم زدن موازنههاي استراتژيک در منطقه يا لبنان خواهد شد؟
از اين مرحله به بعد، مهمترين پرسشها اين است که نخستين سفير لبنان در دمشق از ميان کدام يک از طوايف لبناني برگزيده خواهد شد؟ و پرسشي که چه بسا از درجه اهميت کمتري برخوردار باشد و آن اين که سوريه سفارت خود را در کجاي بيروت مستقر خواهد نمود؛ اين دو ميتواند پيامهاي سياسي جداگانهاي در روابط جديد ديپلماتيک بين سوريه و لبنان داشته باشد.
متن کامل را در ستون «يادداشت» بخوانيد.
