انقلابی برای اقتصاد؛ 53 سال بدون لیبرالیسم

سرویس اقتصادی ـ «باتيستا» كه او را «ديكتاتور كوبا و عامل بيگانه» دانسته‌اند، در آخرين روز سال ميلادي 1958 بر اثر فشار نيروهاي انقلاب، به جمهوري دومينيكن گريخت و پناهنده اين دولت شد و يکم ژانويه سال 1959 فيدل كاسترو، رهبر انقلاب، پيروزي آن را اعلام داشت و زمام امور را به دست گرفت.

به گزارش «تابناک»، انقلاب کوبا که یک انقلاب اقتصادی بود، برای همیشه کوبا را از حیاط خلوت کارتل‌های بزرگ آمریکایی و مافیای این کشور بیرون کرد. کوبایی‌ها در همه این سال‌ها دقیقا در همسایگی لیبرال‌ترین اقتصاد جهان به نفی الگو‌های اقتصادی سرمایه‌داری پرداختند و موفقیت‌های بزرگی در شاخص‌های توسعه انسانی و پیشرفت علمی به دست آوردند که انکار کردنی نیست.

كاسترو در نطق يکم ژانويه سال 1959 خود گفت كه علاقه‌مند به حكومت كردن بر كسي نيست؛ تنها به نام مردم كوبا و تا هنگامی كه احساس كند انقلاب، ديگر تهديد نمي‌شود، زمام امور را به دست خواهد داشت. هدف او تنها تأمين رفاه برابر براي مردم كوبا و بازگرداندن احترام و آبرو به آنان و اجراي برنامه‌هاي آموزش و پرورش و درمان يكنواخت و رايگان و تأمين بازنشستگي همگاني و زدودن اندوه و نگراني از بيكاري و تبعيض و حذف نظام طبقاتي از فرهنگ كوباييان است.


   

كاسترو در سومين نطق پس از پيروزي انقلاب گفت، از آن نگران است كه انقلابيون واقعي و دلسوزان مردم و همرزمان او از میدان كنار بروند و با كنار رفتن آنان، فرصت‌طلبان جايشان را بگيرند و انقلاب را از هدف‌هايش دور سازند و منحرف و متلاشي كنند.

وي از كوبائيان خواست كه مانع خروج پدران انقلاب از صحنه شوند كه تماميت و حاكميت كوبا از دست خواهد رفت. كاسترو گفت كه اجازه نخواهد داد، سياستي از بیرون بر كوبا تحميل شود و مردم كوبا خودشان الگو و استاندارد براي نظام اجتماعي، اقتصادي و سياسي شان تعيين خواهند كرد و معمار آينده بناي جامعه و نظام اجتماعي‌شان خواهند بود.
وي تأكيد كرد: هر ملتي حق دارد، خط خودش را دنبال كند و در اين راه استقلال كامل داشته باشد.

استقلال اقتصادی ثمره یک انقلاب

کوبا با این که از اعضای بلوک شرق به شمار می‌آمد، هرگز زیر بار تحمیل سیاست‌ها و شرایط اقتصادی از سوی شوروی نرفت و همواره در ازای تأمین شکر کل کشور‌های بلوک شرق با آنان در تعامل اقتصادی و رابطه تجاری سازنده بود.

همین نوع تعامل سبب شد تا کوبا که از نظر اقتصادی به محصول شکر وابسته است، پس از فروپاشی بلوک شرق و کاهش تقاضا در این کشور‌ها نیز در بازاریابی محصول خود در عرصه جهانی موفق بوده و آسیبی را متوجه اقتصاد خود نکند.

این در حالی است که بسیاری از اقتصاددانان، بحران تقاضای شکر را در سال فروپاشی شوروی، عامل افول تدریجی کوبا خوانده بودند.

کوبا و پیشرفت در بیوتکنولوژی

كوبا در برخی زمينه‌هاي تحقيقات بيوتكنولوژي و داروسازي در رديف نخست است.

محققان در غرب‌ هاوانا، مشغول تهيه واكسن ضد ايدز، جذام و وبا هستند. نخستين مجموعه ضد بيماري‌هاي سرطان هم به تازگي براي بازار آماده شده است.
يكي از اين مواد واكسني به نام اساگ 101، از پيشرفت سلول‌هاي سرطاني در ناحيه مغز، گردن و گلو جلوگيري مي‌كند.

يك شركت آلماني به نام «انكوسانيز ازودل» ‌هامبورگ، جواز استفاده از آن را براي 46 كشور گرفته است. هم‌اکنون اين دارو، آزمايش كلينيكي را در آلمان مي‌گذراند.
«فردنياد باخ»، رياست انكو سانيز مطمئن است كه اساگ 101 به زودي مجاز خواهد شد.

اينها تنها نمونه‌هايي از موفقيت‌هاي زياد كوبا در بخش بيوتكنولوژي است.

انقلابی که پنجاه ساله شد

یکم ژانویه سال 2009 انقلاب کوبا پنجاه ساله شد. نظام سوسياليستي کوبا به رغم ادامه تحریم دولت واشنگتن ـ که در دهه 1960 آغاز شده ـ به راه خود ادامه می‌دهد؛ بی‌سوادی و دغدغه بیکاری و بازنشستگی ندارند و در سال 2008 چند توفان دریایی ویرانگر را تحمل کرده است.


جالب است که گفته شود، یکم ژانویه، دقیقا همان روزی است که در سال 1899 نيروهاي آمريكايي پس از شكست اسپانيا، كوبا را كه از مهاجر نشين‌هاي قديمي اسپانيا بود، تصرف كردند و تا سال 1902 در آنجا مستقر بودند.


کاستروی بازنشسته؛ رائول اصلاح طلب

فيدل کاسترو در پي يک بيماري، از سال 2008 و در 82 سالگي اختيارات حکومتي‌اش را با تصويب پارلمان کوبا به برادرش رائول که پنج سال از او کوچکتر است، واگذار کرد و از آن پس به کار نوشتن مقاله و کتاب و دادن نظر پرداخته است. مقالات او پس از قرار گرفتن در وب‌سایت مربوط به زبان‌های گوناگون ترجمه و در رسانه‌های سراسر جهان منتشر می‌شود.

فيدل کاسترو در دهه يکم قرن 21 شاهد پيروزي خط خود در آمريکاي لاتين و روي کار آمدن چپ‌گرايان در اين منطقه بوده است که در هر فرصتي به کوبا مي روند و با او دیدار و مشورت مي‌کنند. در پاييز 2008 سران چين و روسيه در ديدار از کوبا با کاسترو دیدارهاي طولاني داشتند و بعدها در گفتار خود از او تمجيد کردند و نماد مقاومت و عشق به مردم خواندند.



اما در همین شرایط، رائول رهبر جدید کوبا، وعده اصلاحات اقتصادی خاصی را داده که به نظر می‌آید، از گرایش اقتصاد کوبا به سمت مدل اقتصادی کشور چین باشد. چین بزرگترین کشور کمونیستی دنیاست که با تغییر در برخی از نگرش‌های اقتصادی به بازار، موفق شده رشد اقتصادی بی‌سابقه‌ای را در دوره طولانی بیش از ده ساله به منصه ظهور گذارده و گوی سبقت را در عرصه تجارت جهانی از غربی‌ها نیز برباید.