دلار 1500 تومان شد؛ آیا بانک مرکزی عاملیت دارد؟

سرویس اقتصادی ـ شورای پول و اعتبار در پی نوسانات متعدد بهای دلار در سال جاری، بانک مرکزی را موظف به تک نرخی کردن دلار کرد؛ مصوبه ای که گویا هرگز صادر نشد!

به گزارش «تابناک»، از یادها نرفته است که آغاز بحران ارزی در سال 1390، دقیقا با اقدام یکسویه بانک مرکزی نسبت به افزایش 12 درصدی قیمت دلار در بهار واقع شد و از آن پس، این بحران بارها و الاکلنگی به سکه منتقل شده و دوباره به دلار بازگشته تا در آذر ماه (پس از نزدیک هفت ماه) همزمان بحران قیمتی سکه و دلار را فراگرفته است.

بنا بر این گزارش، بهای دلار در حالی امروز سه‌شنبه به 1500 تومان در بازار آزاد تهران رسیده است که بانک مرکزی، دست‌کم تا دو روز آینده، برنامه‌ای برای ساماندهی این بازار ندارد تا اینکه معاون ارزی این بانک از سفر خارج از کشور بازگردد و سیاست جدید ارزی را اعلام کند.

در این باره باید گفت که پیش‌فروش سکه 546 هزار تومانی از امروز سه شنبه در شعب بانک ملی سراسر کشور آغاز شده است، به گونه‌ای که مسکوک طلای پیش فروش شده، پس از یک دوره چهار ماهه و تنها از طریق همان شعبه ـ که پیش فروش توسط آن صورت پذیرفته ـ به فرد متقاضی تحویل می‌شود؛ این تنها اقدام بانک مرکزی پس از دو هفته شب‌خوابی‌های مردم در جلوی بانک‌های عرضه کننده بود.

این مسأله البته بر کاهش قیمت سکه تأثیری نداشته و امروز بهای هر قطعه سکه تمام بهار طرح قدیم در بازار، با ده هزار تومان افزایش نزدیک 635 هزار تومان، طرح جدید 625 هزار تومان و نیم سکه 300 هزار تومان اعلام شده است.

همچنین بهای هر قطعه سکه ربع بهار آزادی در بازار بنا بر اعلام اتحادیه طلا و جواهر، 153 هزار تومان و سکه گرمی 80 هزار تومان است.

متأسفانه باید گفت، قیمت‌های اعلام شده حدودی است، زیرا به دلیل افزایش شدید قیمت دلار در روز جاری، بازار سکه و ارز وضعیت مشخصی ندارند.

در این میان، بهای هر دلار در بازار آزاد ـ که صبح امروز 1445 تومان بود ـ هم اکنون به 1500 تومان رسیده است؛ البته در ساعاتی از امروز، وضعیت مطلوبی در بازار سکه و ارز حکمفرما نیست و فروشندگان و خریداران سردرگم بوده و معامله‌ای انجام نمی‌شود.

آیا سناریوی عاملیت دولت در افزایش قیمت‌ها درست است؟!

این گزارش می‌افزاید، در حالی بهای دلار به 1500 تومان رسیده است که معاون ارزی بانک مرکزی، در مأموریت خارج از کشور است و بانک مرکزی تا دو روز آینده برای ساماندهی بازار ارز برنامه‌ای ندارد؛ بنابراین، باید این خانم معاون به کشور برگردد و سیاست‌های جدید ارزی را اعلام کند!

اکنون این پرسش مطرح است که آیا این خود به معنای بی تفاوتی بانک مرکزی یا آگاه بودن مسئولین آن از روند آتی نبوده است؟ در شرایطی که نرخ دلار روزافزون افزایش می‌یابد، چرا نباید معاون ارزی بانک مرکزی در کشور باشد؟

بنابراین، همان گونه که گفته شد، فرآیند افزایش قیمت دلار ـ که با یک اقدام بانک مرکزی کلید خورد ـ در هفت ماهه گذشته، جزو مورد اول با واکنش خاصی از سوی بانک مرکزی روبه‌رو نشده که خود این مسأله پرسش‌برانگیز است!

این گزارش در ادامه آورد هاست، متأسفانه این بی تفاوتی‌ها، نظریه‌ای را تقویت می‌کند که دولت با افزایش بهای دلار و سکه به دنبال جمع کردن نقدینگی موجود در بازار و البته درآمدزایی برای بانک مرکزی است.

گفتنی است، دولت در سال‌های گذشته به دلیل افزایش بهای نفت با درآمد دلاری بسیار بالایی روبه‌رو بوده و به دنبال آن، بانک مرکزی نسبت به واردات مقادیر بسیاری طلا اقدام کرده که البته تا اینجای کار، کاملا بر پایه منافع ملی است.

اما باید توجه داشت، دقیقا در چنین شرایطی که بانک مرکزی مازاد دلار و طلا دارد و بنا بر وظایف ذاتی‌اش، باید از وجود ریال مازاد در بازار جلوگیری کند، چه سیاستی سودمندتر از کاهش این نقدینگی از راه عرضه دلار و سکه به بازار است، به ویژه که دلار و سکه هرچه قدر در بازار تزریق شود، اثر تورمی نخواهد داشت؟!

تا اینجای کار اندکی پذیرفته است؛ اما این موضوع قابل توجه است که عرضه دلار و طلا در بازار باید قاعدتا به کاهش قیمت این دارایی‌های غیر مستقیم تبدیل شود، ولی متأسفانه، سیاست‌های عدم شفافیت در عملکرد بانک مرکزی همچون کاهش سهمیه ارز مسافری، عدم ارایه ارز به صرافان تا سه نرخی شدن ارز و یا قیمت‌گذاری متفاوت برای سکه و عرضه سکه دولتی ـ اما به تعداد محدود ـ همه برانگیزاننده نگرانی و جو روانی در بازار بوده که عامل اصلی شکل‌گیری انتظارات قیمتی صعودی و ایجاد تب سفته بازی در این بازار‌هاست.

و این گونه است که شما می‌توانید با عرضه منابع مازاد خود در بازار، قیمت را نیز بالا نگه دارید تا از بیشترین سود بهره‌مند شوید.

در پایان باید گفت، هرچند این موارد به عنوان یکی از سناریو‌های تحلیل وضعیت نابسامان دلار و ارز بررسی می‌شوند، متأسفانه به دلیل وجود شواهد و قراین از قوت بالایی برخوردارند؛ بنابراین، امیدواریم در صورت نادرست بودن، با اقدامات عملی بانک مرکزی و یا حتی یک بیانیه تحلیلی، مکانیسم وقوع چنین رخدادهای غیر منتظره‌ای در بازار دلار و سکه عنوان شود.