مرز موسيقي و «غنا» شفافسازي ميشود
از سال گذشته مدرسهي اسلامي هنر در شهر قم، با تعريف پروژههاي پژوهشي در حوزهي هنر، اقدام به تشكيل شوراهاي تحقيقاتي كردهاست. اين شوراها تعدادي از پژوهشگران فقهي را شامل ميشود كه از مدرسين عالي حوزهي علميهي قم هستند. در اين راستا، سال گذشته پروسهي تحقيق و تدريس در حوزهي خارج فقه مدرسهي اسلامي هنر در حيطهي هنرهاي تجسمي به حجتالاسلام سيدعباس سيدحسيني محول شده بود كه با اتمام تحقيقات، كار را در سال جاري در حوزهي موسيقي آغاز كردهاست.
سيدحسيني در گفتگو با خبرنگار ايلنا توضيح داد: در وهلهي اول اين پيشنهاد ازسوي مدرسهي اسلامي هنر مطرح شد و من باتوجه به احساس نياز و ضرورت روشن شدن وضعيت گرايشهاي هنري براي اقشار جامعه، اين مسووليت را قبول كردم.
وي گفت: جامعهي ما نيازها و مطالباتي خصوصا از بعداز انقلاب داشته و دارد كه پرداختن به آنها به كندكاوهاي عميقتر و ميدانيتري نياز دارد. البته اين به آن معنا نيست كه در گذشته بزرگان ما نسبت به اين حوزهها بيتفاوت بودهاند؛ بلكه آثار متعددي در طول تاريخ مكتوب شده است؛ اما نظر ما اين است كه بايد ميدان تحقيقات را به صورتي وسيع پيگيري كرد.
سيدحسيني ضمن بيان اين مطلب كه نتيجهي تحقيقات در حوزهي هنرهاي تجسمي اين بود كه مجسمهسازي حرام نيست؛ مگر آنكه مجسمه براي كرنش و پرستش ساخته شود، ادامه داد: كاري كه ما انجام ميدهيم، گردآوري فتواها و نظرات فقهي است كه از گذشتگان به جا مانده و تطبيق آنها با يكديگر. مسائل در چارچوب فقه جواهري مورد بررسي و بازنگري قرار ميگيرند و ما معتقديم هنوز ناگفتههايي وجود دارد كه ميتوان از ميان نظرات بزرگان آنها را استنباط كرد.
اين مدرس خارج فقه، درمورد مطالبات مردم و وظيفهي فقها گفت: شكي نيست كه فقها بايد جوابگوي مطالبات مردم و انقلاب باشند. در حوزهي موسيقي نيز، مردم حق دارند كه مرز بين غنا و غيرغنا را بدانند. در اين حوزه قولهاي متفاوت وجود دارد كه ما سعي ميكنيم با پژوهش بر آنها به نتايج واضح و شفافي دست پيدا كنيم.
سيدحسيني اظهار داشت: قصد ما اين است كه اين تحقيقات به صورت فردي دنبال نشود، لذا گروهي تشكيل شده كه متشكل از كارشناسان حوزهي غنا و مسائل فقهي هستند. نتايج به صورت مقطعي در كلاسهاي درسي براي طلاب تدريس ميشود و درنهايت نتايج پاياني تحقيقات به صورت مكتوب و صوتي ارائه خواهد شد.
وي درمورد شيوهي تحقيقاتي گروهاش توضيح داد: ما كار را به دو بخش تقسيم كردهايم؛ نخست بخش موسيقي آوازي و هر آنچه از حنجره ساطع ميشود و دوم سازها و آلات موسيقي. درحال حاضر روي بخش اول كار ميكنيم اما در بخش دوم، هرگاه احساس كنيم كه نياز به اطلاعات تخصصي در حوزهي موسيقي سازي داريم، از كارشناسان موسيقي ياري خواهيم گرفت.
اين مدرس در پاسخ به اين سوال كه اصولا «غنا» كدام يك از تقسيمات دوگانهي مطرح شده را شامل ميشود، گفت: نظرات مختلفي وجود دارد، به عنوان مثال مرحوم فيض كاشاني معتقد بوده كه غنا حاصل صوتيست كه با صداي ساز همراه ميشود. نظرات ديگري هم چون موسيقي همراه با رقص و اختلاط زن و مرد و... وجود دارد كه همانطور كه گفته شد، مشغول جمع آوري و پژوهش بر آنها هستيم.
وي ضمن بيان اين مطلب كه پيشداوري با اصل تحقيق منافات دارد، اظهار داشت: ما هرگز قصد پيشداوري و صدور حكم پيش از موعد نداريم زيرا در روز قيامت ميبايست جوابگوي خداوند باشيم. از اينرو از بيان هرگونه پيشداوري پرهيز ميكنيم و نشر نتايج نهايي را كه در آخر خود نيز تسليم آنها خواهيم بود، در قالب مكتوب در اختيار مدرسهي هنر قرار خواهيم داد.
