سدهایی كه باید شكست

دكتر الهام امین‌زاده در دیدار جمعی از اساتید دانشگاه‌های كشور با رهبر انقلاب، یكی از راه‌های موفقیت در زمینه جهاد اقتصادی را استفاده از ابزارهای حقوقی برای شكستن تحریم‌ها عنوان كرد.

پایگاه اطلاع رسانی رهبر انقلاب در همین زمینه با این استاد دانشگاه تهران به گفت‌وگو پرداخته است.

• شما در جلسه‌ای كه با رهبر انقلاب داشتید، بر لزوم كاربرد ابزارهای حقوقی برای مقابله با تحریم‌ها تأكید كردید. منظورتان از این ابزارهای حقوقی چه بود؟

طرح یك ادعای حقوقی در مجامع بین‌المللی با اهداف مختلفی صورت می‌گیرد. گاه هدف از طرح یك ادعا كسب نتیجه است. گاه چنین ادعایی با قصد نشان دادن وضعیت خصمانه و ضد حقوق بشری علیه ملت ایران مطرح می‌شود. گاه هم تلاش ما این است كه نهادهای حقوقی بین‌المللی یا منطقه‌ای را كه متولی توجه به حقوق ملت‌ها هستند، به یك حركت فعال وادار كنیم.

بنابراین از زوایای مختلفی می‌توان به این اقدام مبادرت كرد. مثلاً زمانی كه یك تحریم بین‌المللی فراگیر با صدور قطعنامه‌ای علیه ما آغاز می‌شود، می‌توان این بحث را مطرح كرد كه آیا این قطعنامه وجاهت قانونی دارد یا نه؟ و این‌كه آیا تحریم اصولاً ابزار مناسبی برای مقابله با یك كشور هست؟ یا این‌كه اصلاً چرا آنها باید با ما مقابله كنند و آیا تحمیل تحریم به یك ملت درست است یا نه؟
ما باید به نیازهای كشورهای تحریم‌كننده به ایران و منافع آنها در كشورمان توجه كنیم و از این موقعیت استفاده كنیم، زیرا ایران برای بسیاری از این كشورها به عنوان یك بازار فروش مناسب مطرح است.

مسئله دیگری كه نیاز به واكنش حقوقی خاص خود دارد، نحوه اعمال این تحریم‌ها است. ما در مواردی شاهد اقدامات فراقطعنامه‌ای برخی سازمان‌ها و كشورها علیه ایران هستیم.

• ممكن است چند نمونه از این اقدامات فراقطعنامه‌ای را بیان كنید؟

مثلاً آنها برای برخی محموله‌های كشتیرانی ما مشكل ایجاد می‌كنند. یا برخی اقلام تأسیسات صنعتی را كه هیچ ربطی هم به تأسیسات هسته‌ای ندارد، مورد تحریم قرار می‌دهند یا مشكل تجاری برای آن درست می‌كنند؛ نمی‌فروشند یا اگر می‌فروشند، بموقع تحویل نمی‌دهند. قطعه‌ای را در فهرست تحریم قرار می‌دهند كه صرفاً در صنعت حمل‌ونقل و برای رفاه حال مردم استفاده می‌شود.

در حال حاضر امكان اقامه دعوا علیه این شرایط، هم در سازمان ملل متحد و هم در اتحادیه اروپا و هم در محاكم داخلی كشورهای اروپایی وجود دارد و ما باید به این امكان توجه كنیم. در سازمان ملل متحد می‌توانیم از طریق ثبت شكایت به این روند اعتراض كنیم. علاوه بر آن، باید توجه كنیم كه همین سازمان‌های بین‌المللی در بدو تأسیس، متولی اسنادی شده‌اند كه به موجب آن باید حقوق ملت‌ها را بدون مداخله در امور داخلی و اقتصادی آنها محترم بشمارند، اما برخلاف این اسناد آنها تعهدات خود را زیر پا گذاشته‌اند.

نمایندگان ما باید از فرصت حضور در مجامع منطقه‌ای و بین‌المللی در زمینه‌های مختلف استفاده كنند و حقوق مسلم بین‌المللی و اقتصادی ما را از كشورهای ناقض مطالبه كنند. همچنین باید اعتراض خود را در این محافل نسبت به تحریم‌ها و اقدامات غیر قانونی اعلام كنند. این اقدام به‌ویژه در مجامعی كه قرابت بیشتری با مواضع ما دارند، مانند سازمان همكاری‌های اسلامی، اهمیت بسزایی دارد.

در این راستا حضور سطوح مختلف نمایندگان كشور ما اعم از مسئولان، سفرا و دانشگاهیان در مجامع بین‌المللی و بیان موارد نقض حقوق ملت ایران توسط سازمان‌ها و كشورهای تحریم‌كننده راهگشا و تأثیرگذار خواهد بود. ما باید بدانیم كه جهاد اقتصادی بدون توجه به نقض حقوق اقتصادی معنی ندارد.
نمایندگان ما باید از فرصت حضور در مجامع منطقه‌ای و بین‌المللی در زمینه‌های مختلف استفاده كنند و حقوق مسلم بین‌المللی و اقتصادی ما را از كشورهای ناقض مطالبه كنند.

• به نظر شما مهمترین و كارآمدترین ابزار ما در مقابله با تحریم‌ها كدامند؟

به نظر من راهكار اصلی مقابله با تحریم‌ها عرض‌اندام مستقیم در برابر آنها است. یعنی از موضع حق خود كه بر اساس اسناد مصوب همان سازمان‌ها هم تأیید می‌شود، به هیچ‌وجه كوتاه نیاییم و با صلابت از آن دفاع كنیم.

همچنین دور زدن تحریم‌ها هم ابزار مناسبی است. در این مورد ما باید به نیازهای كشورهای تحریم‌كننده به ایران و منافع آنها در كشورمان توجه كنیم و از این موقعیت استفاده كنیم، زیرا ایران برای بسیاری از این كشورها به عنوان یك بازار فروش مناسب مطرح است. بنابراین تحریم‌های اقتصادی كه با انگیزه‌های سیاسی اعمال می‌شود، برای خود آنها هم مشكل‌آفرین می‌شود.

البته باید توجه داشته باشیم كه دور زدن تحریم‌ها یك ابزار مقطعی است و نه همیشگی، زیرا هر زمان ممكن است با تصویب یك قطعنامه دیگر مسیر قبلی دور زدن تحریم را مسدود كنند. بنابراین همواره باید آماده مواجهه با این وضعیت و خنثی كردن اقدامات آنان باشیم. برای نمونه آنها ابتدا سلاح‌های غیر متعارف را بر ما تحریم كردند؛ بعد از آن نوبت به سلاح‌های متعارف رسید. پس از آن هم كار تحریم را به بانك‌ها و مؤسسات بیمه‌ای هم كشیدند.

آنها مدام در حال ایجاد سد در برابر ما هستند. در این وضعیت ما باید كاری كنیم كه این اقدامات زشت غرب تقبیح شود، چراكه اقدامات آنها ظاهر حقوق بشری دارد، اما در باطن مشی ظالمانه‌ای را دنبال می‌كند. ما باید ثابت كنیم در دنیایی كه به سمت جهانی شدن می‌رود و فاصله‌ها هر روز كمتر و كمتر می‌شود، اعمال چنین تحریم‌هایی ناهمخوان است.