ساخت و سازهاي شبانه، سوهان روح شهروندان
ساعت از 12 شب گذشته است، محله در سكوت فرو رفته است، ناگهان صداي مهيبي اين سكوت شيرين را ميشكند. چيزي شبيه صداي ريختن انبوهي از آجر و تيرآهن روي زمين، چند دقيقه بعد صداي مهيب ترمز گرفتن و گاه جلو و عقب رفتنهاي يك كاميون و به دنبال آن كارگراني كه با صداي بلند با هم سخن ميگويند هم به آن اضافه ميشود.
كارگرها با سرو صداي زياد مشغول خالي كردن بار آجر و تيرآهنهاي كاميون ميشوند. حالا نوبت چراغهاي خانههاست كه يكييكي روشن شوند و به دنبالش هم همسايهها از پنجره سرك بكشند و با تماشاي اين صحنه بد و بيراه نثار مسببان آن كنند.
اما تنها جوابي كه در مقابل اين همه نارضايتي و اعتراض نصيب همسايههاي مستاصل از همه جا ميشود تنها يك جمله است: «اين ساختمان بايد تا اول تابستان تمام شوند، كاميونها هم كه در روز اجاره تردد ندارند پس ناچاريم شبها مصالح بياوريم، حالا اگر اعتراضي داريد ميتوانيد برويد شكايت كنيد!»
اين روزها تصوير خانههاي حياطدار قديمي كه كارگران ساختماني به دستور مالكان آنها به جانشان افتادهاند تا به جاي آن ساختمانهاي چند طبقه شيك و جمع و جور و امروزي پسند را جايگزينش كنند، به نمايي تكراري از زندگي روزمره شهري تبديل شده است.
نه يكي، نه دو تا بلكه شايد از ابتدا تا انتهاي يك كوچه نمونههاي بسياري از خانههايي را كه در حال تخريبند ميبينيم. اينكه چه شد خانههاي حياط دار با صفا ديگر در زندگيهاي شهري امروز جايگاه خود را از دست دادهاند؟ اينكه چرا ساختمانسازي و به قول خيليها بساز بفروشي اينقدر سودآور است كه هر كسي را كه سرمايهاي دارد بدون اينكه تخصص لازم را داشته باشد به اين تجارت سودآور ترغيب ميكند؟ و... شايد محور اين گزارش نباشد، اما مشكل اصلي مزاحمتهاي فراواني است كه از مرحله گودبرداري و تخريب خانه تا ساخت ساختمانهاي جديد براي اهالي آن محل ايجاد ميكند.
اين مشكلي است كه هم اكنون بسياري از شهروندان در زندگي شهري امروز با آن دست به گريبانند. مشكلي كه موجب آلودگي صوتي و سلب آرامش و آسايش شهروندان در ساعات مختلف شبانهروز شده است؛ مشكلي كه بخصوص شبها به اوج خود ميرسد و خواب و آسايش را از چشمان بسياري از ساكنان محلههايي كه با چنين مشكلي دست به گريبانند، ربوده است.
آسايش نداريم
« شب و روزمان يكي شده است، نه خواب داريم و نه آسايش، از صبح تا عصر كه ميرويم سر كار و شب هم كه خسته به خانه ميرسيم باز هم آسايش نداريم. همسايه 2 خانه آن طرفتر خانه قديمياش را فروخته و مالك جديد در حال تخريب خانه است، معلوم نيست اين وضعيت تا چند هفته ديگر ادامه دارد؟»
«از صبح تا شب كارگران روي ساختمان كار ميكنند، اما ايكاش حداقل شبها كار را تعطيل كنند و بگذارند همسايهها هم نفس راحتي بكشند. متاسفانه تازه از سر شب سر و صدايشان بيشتر هم ميشود، نيمههاي شب كاميون و جرثقيل ميآورند كه آجرهاي ريخته شده را باز بزنند، آنقدر سر و صدا ميكنند كه فكر ميكني روز شده است، انگار نه انگار كه اهالي محل هم به آرامش احتياج دارند.»
اين گفتهها تنها نمونههايي از گلايههاي شهرونداني است كه در كوچه و محلهشان ساختمانسازي ميشود.
اهالي اين محلهها از نابسماني موجود در ساخت و سازها كه موجب به هم ريختن آرامش و آسايش همسايهها و ايجاد مزاحمت براي آنها شده است، گلايه فراوان دارند.
چيزي كه نگراني شهروندان را بيشتر كرده اين است كه آنها نميدانند اعتراض شان نسبت به اين مشكل را به كجا ببرند؟ در واقع آنها نميدانند آيا اصلا نسبت به مزاحمت ساخت و سازهاي شبانه براي شهروندان حق اعتراض دارند يا نه؟
ممنوعيت پر دردسر
ساخت و سازهاي شبانه و صداهاي بلند ناشي از فعاليت دستگاهها و حركت خودروهاي سنگين حمل مصالح ساختماني در محلههاي مسكوني، مدتهاست خواب از چشم بسياري شهروندان ربوده است. ممنوعيت تردد خودروهاي سنگين داخل شهر تا ساعات پاياني روز باعث شده است رانندگان اين خودروها اجبارا مصالح ساختماني از جمله تيرچه بلوك، آجر سفالي، تيرآهن، ميلگرد و سيمان را از حدود ساعت 10 شب تا ساعاتي گذشته از نيمه شب به محل ساخت و ساز انتقال دهند. صداي دستگاه توليد سيمان، بلدوزر، جرثقيل و حتي خالي كردن آجر و تيرآهن در ساخت و سازهاي بويژه برجسازان به حدي است كه آرامش شهروندان مجاور محل اينگونه فعاليتها را بشدت مختل كرده است.
نكته: شهرونداني كه از مزاحمت ساخت و سازهاي شبانه همسايهشان گلايه دارند ميتوانند مراتب را با 137 و 1888 در ميان بگذارند يا مشكل را به شهرداري منطقه و ناحيه خود اطلاع دهند
شدت آلودگيهاي صوتي ناشي از اين ساخت وسازها باعث ميشود برخي مواقع، همسايگان از روي عصبانيت با كارگران، رانندگان و كارفرمايان مشاجره كنند و حتي با آنها درگير شوند. از سوي ديگر پاسخ كارفرمايان و فعالان ساخت و سازهاي شبانه اين است كه براي اجراي پروژههاي ساختماني خود مجبورند شب هنگام به كار بپردازند و در غير اين صورت، ادامه فعاليت آنها امكانپذير نيست، زيرا ماموران راهنمايي و رانندگي و شهرداري روزها به خودروهاي حمل مصالح ساختماني اجازه تردد نميدهند.
خلأ قانوني
شايد يكي از مهمترين دلايلي كه موجب شده تا كارگران ساختماني البته به دستور مالكان ساختمان در هر ساعت از شبانهروز و بخصوص حتي در طول شب نيز مشغول كار باشند آن هم با سرو صداي فراوان كه باعث ايجاد مزاحمت براي اهالي محل و سلب آسايش همسايهها ميشود، اين است كه متاسفانه در حال حاضر هيچ قانوني مبني بر اينكه عمليات گودبرداري و ساخت و ساز چند ساعت در روز بايد انجام شود يا اينكه از چه هنگام از روز بايد عمليات ساخت و ساز متوقف شود وجود ندارد.
شايد اگر قانون مشخصي در اين زمينه وجود داشت حالا شهروندان با چنين مشكلي مواجه نبودند و از سوي ديگر براحتي امكان برخورد با متخلفان نيز وجود داشت.
از سوي ديگر برخي صاحبان چنين ساخت و سازهايي براي اينكه عمليات ساختمانيشان هرچه سريعتر به پايان برسد و ساختمان جديد بنا شود تا آنها بتوانند سودآوري سرمايهشان را هرچه زودتر ببينند، به كارگران خود دستور ميدهند شبانهروز روي ساختمان كار كنند بدون توجه به اينكه اين موضوع ميتواند باعث ايجاد مزاحمت و سلب آسايش اهالي محل شود. همچنين بايد قوانيني براي اجرا و اتمام ساخت و سازها وجود داشته باشد و براي سازندگان مهلت تعيين شود تا تمام عمليات ساختماني را در مهلت مقرر به پايان برسانند.
شهروندي در اين زمينه ميگويد: برخي از مالكان چند ماه فعاليت ساخت و ساز را انجام ميدهند و پس از آن ساخت و ساز چند هفتهاي متوقف ميشود و پس از آن دوباره از سر گرفته ميشود. اما با وجود تمام اين نارضايتيها، سخنگوي شهرداري تهران اين مشكل را بخشي از صدها معضل زندگي شهرنشيني مانند ترافيك، آلودگي هوا و آلودگيهاي زيستمحيطي، آلودگي صوتي و... ميداند كه وقوع آن براي شهروندان ساكن شهرها اجتنابناپذير است.
محمدهادي ايازي در گفتوگو با «جامجم» هرچند مشكلات شهروندان با ساخت و سازهاي شبانه را ميپذيرد، اما اين مشكل را امري دو طرفه دانسته و ميگويد: كاميونهاي حمل مصالح روزها نميتوانند تردد كنند و پيمانكار ناچار است مصالح را شبها تخليه كند و همين موضوع هم مشكل ساز شده است، اما با اين حال تمام كارفرمايان موظف هستند عمليات ساخت و ساز خود را طوري انجام دهند كه مزاحم آسايش شهروندان نباشد.
شهروندان اطلاع دهند
با وجود اين سخنگوي شهرداري تهران يك راه هم پيش پاي شهرونداني گذاشته كه از مزاحمت ساخت و سازهاي شبانه به ستوه آمدهاند و در اين باره تاكيد ميكند: شهرونداني كه از مزاحمت همسايهاي كه مشغول عمليات ساخت و ساز است گلايه دارند ميتوانند مراتب را با 137 و 1888 در ميان بگذارند يا مشكل را به شهرداري منطقه و ناحيه خود اطلاع دهند.
هرچند به گفته ايازي در حال حاضر شهرداريهاي مناطق از طريق شهرداريهاي نواحي بر نحوه ساخت و سازها نظارت كرده و عملكرد پيمانكاران در ساخت و سازها را كنترل ميكنند، اما گلايههاي شهروندان از افزايش مزاحمتهاي ساخت و سازهاي شبانه بيانگر اين واقعيت است كه عملكرد نظارتي شهرداريهاي مناطق در اين زمينه كمرنگ شده است. البته سخنگوي شهرداري تهران بر اين نكته نيز تاكيد ميكند كه مالك نيز موظف است بر مبناي آنچه در پروانه ساختماني تعيين شده نسبت به اتمام ساخت و ساز در موعد مقرر اقدام كند.
اگرچه قانون نوشتهاي براي برخورد با ساخت و سازهاي شبانه وجود ندارد اما رعايت حقوق شهروندان نكته مهمي است كه مديريت شهري نبايد نسبت به آن بيتفاوت باشد.
در چنين شرايطي ضروري است مسوولان شهري براي جلوگيري از تضييع حقوق شهروندان و براي ساماندهي ساخت و سازهاي شبانهاي كه تابع هيچ قانوني نيستند، چارهاي بينديشند.
