از عقد 2ميليارد توماني تا رسيدن به زوجهاي آسماني
اين روزها با بالا رفتن نرخ سكه، بازار تعيين نرخ مهريه هم به شدت داغ شده. مشاهدات عيني خبرنگار تهران امروز از مراسمهاي عقدي كه در دفترخانههاي رسمي ازدواج به ثبت ميرسند، نشان ميدهد كه بحث اصلي خانوادهها و زوجها در اين دفترخانهها نرخ بالاي سكههاي طلا ست. بحثي كه شايد قبل از اسفندماه 89 زياد بين خانوادهها جدي نبود اما با افزايش قيمتي كه سكه در اين روزها داشته است باعث شده خانوادهها به موضع مهريه جديتر از قبل فكر كنند.
مهريه يا كمربند ايمني براي زندگي ؟
آقاي رضايي، مسئول دفتر خانهاي در شرق تهران در باره ميزان سكههاي تعيين شده براي مهريه وبالارفتن قيمت طلا به تهران امروز ميگويد: «حتي در همين چندوقتي كه بازار سكه به هم ريخته بود، كساني كه براي عقد به اين دفترخانه ميآمدند؛ از تعيين تعداد بالاي سكه نميترسيدند! متاسفانه بيشتر كساني كه اين جا ميآيند وميزان مهريه تعيين شده شان هم بالا بوده، بر اين نظر بودند كه مهريه رو كي داده وكي گرفته درصورتي كه اين حرف اصلا درست نيست. من موردي داشتم كه در آن زوجي براي طلاق آمده بودند ومرد كه كارمند ساده بود توانايي پرداخت نداشت وحالا هم كه چندماه از آن موضوع ميگذرد؛ اين فرد هنوز در حبس است.» اما ظاهرا هادي كه با همسرش ماهرخ به دفترخانه ازدواج آمده درمورد اين موضوع نظر ديگري دارد. اوكه با نامزدش براي گرفتن برگه معرفي به آزمايشگاه به دفتر خانه مراجعه كرده بود درفاصلهاي كه نامزدش به طرف ديگري رفت؛ درمورد بالا بودن مهريه ميگويد: «در اين چند وقتي كه ميخواستيم ميزان مهريه را مشخص كنيم با خانواده عروس زياد بحث كرديم. الان قيمت سكه 450هزار تومان است. شايد قبل از اين تعداد سكه براي شخص من مهم نبود اما الان مدتي است كه ميخواهم همسرم را راضي كنم تا سقف مهريه درخواستياش را پايين بياورد.» اين پسر جوان كه خودش بعد از گفتن اين جمله ميخندد ميخواهد جملهاي ديگر بگويد كه نامزدش به طرف مان ميآيد. به خاطر همين هم ديگر ادامه نميدهد. فقط لبخندي ميزند و زير زباني اشاره ميكند:«كردمش 650تا.»
مهريه 5هزارتا!
ازطرف ديگر، ظاهرا در برخي از خانوادهها افزايش قيمت سكه دوباره بازار چشم و همچشمي را هم داغ كرده است. يكي از خانوادهها كه جهت ثبت ازدواج به همان دفترخانه آمده بودند ركورد عجيبي را در تعيين مهريه به ثبت رساندند. مادر و دختري كه با داماد آينده وخانوادهشان براي خوانده شدن صيغه محرميت مراجعه كرده بودند، اعلام كردند مهريه معين شده عروس خانم، 5 هزار سكه تمام طرح جديد است (بر اساس نرخ سكه 460هزار تومان ميشود 2ميليارد و 300ميليون تومان). بعد از آنكه خودم را معرفي كردم و با نشان دادن كارت دانشجوييام، ادعا كردم كه اين يك كار تحقيقي دانشگاهي است وآنها هرچند بابدبيني راضي به گفتوگو شدند،مادرعروس درجوابي در مورد ميزان مهريه ميگويد: «مهريه دودختر خواهرم، 3000 و 2000سكه تعيين شده بود. من هم براي اينكه ثابت كنم دخترم چيزي از آنها كم ندارد، اين ميزان را پيشنهاد دادم. دو دختر خواهرم ديپلم وفوق ديپلم بودند، حالا دختر من كه دانشجوي دكتراست مهريهاش بايد از آنها كمتر باشد؟» اما مثل اينكه خود عروس خانم زياد از اين موضوع رضايت نداشت. سودابه در مورد ميزان مهريهاش ميگويد: «مادرم خيلي به اين موضوع اهميت ميدهد ولي من ازته دلم اين موضوع رو قبول ندارم. قبلا من و حامد(داماد) بر سر 100سكه توافق كرده بوديم اما وقتي مادرم موضوع را فهميد چنان جنجالي به راه انداخت كه تا چند وقت بامن حرف نميزد.آخرسر هم حامد وخانوادهاش به اين موضوع راضي شدند اما هم من وهم حامد خوب ميدانيم كه پرداخت شدن اين مهريه با وضعيت درآمدي كه حامد دارد غير ممكن است.» از داماد سوال ميكنم كه به چه شغلي مشغول است؟ ميگويد: كارمند يك شركت خصوصيام. وقتي كه درمورد چرايي قبول كردن اين ميزان مهريه از او سوال ميكنم، ميگويد كه: «فقط به خاطر سودابه»
- اما اگر كارتان به جدايي برسد چي؟ ميتوانيد اين ميزان سكه راپرداخت كنيد؟
- (سكوتي طولاني).... حالا كه گذشته ديگر نميشود كاريش كرد. اما ظاهرا اين تنها مورد مهريه بالا در بازار گراني سكه نيست؛ چون زماني كه براي شنيدن جواب درمورد بيشترين مهريه ثبت شده با دفترخانه ديگري هم تماس ميگيريم، از سردفتر آن ميشنويم كه تاكنون مهريههاي زيادي كه بالاي 1000 سكه بوده را به ثبت رساندهاند. امير وكيليان سردفتر دفترخانه ازدواج شماره 132 تهران در خيابان كريمخان هم معتقد است كه بازار سكه در اين روزها هم باعث كم شدن ميزان مهريهها شده و هم در بعضي موارد بر اثر چشم و همچشمي خانوادهها ميزان مهريه بيشتر هم شده است. او ميگويد در همين 2-3ماه گذشته حداقل 10زوج داشته ايم كه خانواده عروس تقاضاي تعيين مهريه بر اساس سال تولد ميكردند ولي خانواده داماد به خاطر قيمت بالاي سكه راضي به اين كار نبودهاند بنابراين تقاضا كردهاند كه در وقت ديگري براي جاري كردن خطبه عقد مراجعه كنند. وكيليان ميگويد كه با توجه به نرخ سكه خودش راضي به جاري كردن صيغههاي محرميت با مهريه بالا نيست ولي با اين همه پافشاري بعضي از خانوادهها باعث ميشود كه همان مهريه بالا را تعيين كند. دفترخانه دار ديگري هم كه ميخواهد نام و نشانياش محفوظ باشد ميگويد: موردهاي عجيب مثل در خواست تعيين دلار براي مهريه عروس خيلي كم است ولي بعضي وقتها اين موضوع هم ديده ميشود. او ميگويد در مقابل اين افراد كه در مقابل پول بسيار جري هستند خانوادههايي هم ديده ميشوند كه همچنان با نيت 14معصوم 14سكه طلا مهريه ميكنند.من به اين زوجها ميگويم زوجهاي آسماني چون تعدادشان خيلي كم است ولي وقتي به دفترخانه ميآيند واقعا تا چند روز و شب فكر و ذهن من پيش اين جوانها است كه با چنين سن كمي چگونه به اين درك بالا از زندگي رسيدهاند
سوء استفاده از قوانين و زندانياني كه هر روز بيشتر ميشوند
براساس اظهارات دكتر ابهري،درسال گذشته تعداد زيادي طلاق به خاطر دريافت مهريه رخ داده است. اين جامعه شناس درباره طلاقهايي كه به خاطر دريافت مهريه صورت ميگيرند به خبرنگار تهران امروزمي گويد: «متاسفانه در برخي بررسيها ملاحظه شده كه خانوادهها با سو استفاده از قوانين موجود، چندروزبعداز عقد اقدام به اجراي مهريه كرده وبه نوعي باجگيري ميكنند.» اودرباره تعداد زندانيان مهريه ميگويد: «هماكنون حدود3000 نفر به خاطرعدم تمكين مالي در پرداخت مهريه، درزندان به سرمي برند.»
راهكار اساسي كجاست؟
دكتر ابهري ميگويد:البته برخي از راهكارها شايد به نظر خنده دار برسد اما به نظر ميرسد كه امتحان كردن شان ضرري نداشته باشد مثلا در برخي خانوادهها به دليل اهميت حرف مردم ميزان مهريه بالا تعيين ميشود. اگر كسي هم دچار چنين معضلي است، ميتواند ميزان سكه مورد نظر فاميل! را در عقدنامه اعلام و سپس ميزان سكه مورد نظرش را از آن جدا كند. مثلا ميتوان در عقدنامه نوشت: مهريه 5 هزار سكه طلا كه چهار هزار و سيصد سكه آن در زمان عقد پرداخت يا بخشيده شد و بايد 200 سكه آن پرداخت شود. او در راهكار دوم ميگويد:حتي ميتوان به تبعيت از برخي بانكها ميزان مهريه را نيز «پلكاني» كرد. مثلا به ازاي هر سال زندگي مشترك 50 سكه يا به ازاي تولد فرزندان 100 سكه به ميزان مهريه اضافه كرد. او معتقد است كه در راهكار سوم ميتوان كل يا بخشي از مهريه را به زمان طلاق موكول كرد مثلا از 500 سكه، 100 سكه عندالمطالبه و 400 سكه در زمان طلاق.
آموزههاي غلط، عامل گريزجوانان از ازدواج
به گفته دكتر مجيد ابهري، آموزههاي غلط باعث ايجاد اين تصوردر خانواده هامي شود كه تعيين مهريه بالا باعث دوام زندگي زوجهاي جوان ميشود. اين رفتارشناس همچنين درادامه ميگويد: «اگر تفاهم، علاقه و شباهتهاي فرهنگي در بين زوجين وجودنداشته باشد، هيچ عاملي نميتواند دوام زندگي آنها را تضمين كند.» به عقيده اين استاد دانشگاه «صداقت و اعتماد متقابل اصليترين اهرمهاي دوام وبقاي زندگي هستند.» ابهري در ادامه اظهار ميدارد كه «خانوادهها نبايد اجازه بدهند ديگران با حرفها يا تحريكات خود باعث اخلال در خوشبختي فرزندانشان شوند.»
چه كساني بيشتر مهريه بالا تعيين ميكنند؟
به نظر دكتر ابهري سه دسته از خانوادهها اقدام به تعيين مهريههاي سنگين يا عجيب ميكنند. اين متخصص آسيبشناسي اجتماعي ميگويد: «درتعيين مهريههاي بالا، سه گروه عمده وجود دارند: يكي افراد تازه به دوران رسيده كه مهريههاي سنگين وعجيب وغريب، مثل سكه به تاريخ تولد عروس، يا چيزهاي نامتعارف مثل 1000كيلو بال مگس، يك جفت غزال، 2 قوي سفيد، سفر دور دنيا، هم وزن عروس گل سرخ و... راتعيين ميكنند. دومي خانوادههايي كه تصورمي كنند هرچه مهريه بالاترباشد ارزش دخترشان بيشتراست وبه همين دليل با تعيين مهريه سنگين باعث ايجاد كينه دردامادمي شود وازابتداي زندگي ناسازگاري را به عروس وداماد هديه ميكنند. سومي افرادي كه به خاطر عقب نماندن از قافله دوگروه قبلي و بدون هيچ فلسفه ودليل خاصي براي چشم وهمچشمي مهريه سنگين تعيين ميكنند.»
