كشف يك صورت فلكي در 240 ميليارد كيلومتري خورشيد
فضانوردان صورت فلکي دنبالهداري در منظومه شمسي کشف کردند که حدود 240 ميليارد کيلومتر از خورشيد فاصله دارد.
بر پايه گزارش پژوهشگران دانشگاه واشنگتن به سرپرستي «آندروف بکر» در يک سمپوزيوم در شيکاگو، اين صورت فلکي با نام علمي «2006 اس.کو.372»، حدود 240 ميليارد کيلومتر از خورشيد فاصله دارد که 1600 برابر فاصله خورشيد ـ زمين است.
پژوهشگران در راستاي پروژه شناسايي همه صورتهاي فلکي به نام «بررسي ديجيتال آسماني سلون»، صورت فلکي «2006 اس.کو.372» را در نزديکي مدار نپتون ديدهاند؛ اين صورت فلکي که شبيه ستاره دنبالهدار و داراي مدار بيضي شکل است، پنجاه تا صد کيلومتر وسعت دارد.
در حالي که برنامههاي کامپيوتري با استفاده از يک الگوريتم خاص جستجو، تصاوير يک بخش بزرگتر فلکي را پس از انفجارهاي «سوپرنوا يا ابر نواختر» به طور مستمر ثبت کردند، پژوهشگران در نزديکي يک «ابر نواختر»، متوجه نقطهاي کمرنگ شدند که جايگاه خود را به سرعت تغيير داد. «لينه جونز»، عضو اين تيم مطالعاتي ميگويد: صورتهاي فلکي، صرفا در مدار منظومه شمسي هستند که جايگاه خود را در آسمان در يک شب به طور محسوسي تغيير ميدهند.
بر پايه محاسبات اين گروه پژوهشي، صورت فلکي«2006 اس.کو.372» روي يک مدار پهن و گسترده بيضي شکل حرکت ميکند که طول آن چهار برابر عرض آن است و براي چرخيدن يک دور به حدود 22 هزار و 500 سال نياز دارد.
بدين ترتيب، فاصله اين صورت فلکي از خورشيد به مراتب دورتر است از فاصله صورت فلکي کوچک «سدنا» که در سال 2003 ميلادي کشف شد و به عنوان دورترين عضو منظومه شمسي قلمداد ميشود.
مدار سدنا بين 76 و 900 واحد نجومي و اخترشناسي در حرکت است؛ اين در حالي است كه هر واحد نجومي، برابر 150 ميليون کيلومتر يعني فاصله زمين و خورشيد است.
صورت فلکي «2006 اس.کو.372» نيز چون سدنا، احتمالا عضو يک ابر ستاره دنبالهدار گلولهاي شکل به نام «ابر جان هندريک اواورت» کاشف آن است.
«ابر اواورت» احتمالا در فاصله اي بين سيصد تا صد هزار واحد نجومي منظومه شمسي را در برگرفته است.
بر پايه احتمال اخترشناسان، ستارههايي که نيروي جاذبه آنها را به حرکت درآورده، در سفر خود قطعات بزرگ يخ از «ابر اواورت» را به داخل منظومه شمسي ميکشانند؛ بنابراين، در صورتي که اين قطعات تا مدار مشتري و يا جلوتر از اين به داخل منظومه شمسي پيش روند، بخار شده و به عنوان يک ستاره و يا کره دنبالهدار در آسمان روشن ميشوند.
اما صورت فلکي «2006 اس.کو. 372» بيرون از مدار نپتون است و بدين خاطر، حتي در تصاوير پروژه «بررسي ديجيتال آسماني سلون» نيز به ندرت قابل شناسايي است. اين صورت فلکي حتي در دورترين نقطه چرخش خود نيز بسيار نزديکتر به خورشيد است، نسبت به مرکز ثقل احتمالي «ابر اواورت».
«ناتان کايب»، عضو اين تيم پژوهشي ميگويد: موجوديت «ابر اواورت دروني» از سالها پيش، امري بديهي شمرده ميشود.
کايب افزود: شايد سدنا و صورت فلکي «2006 اس.کو. 372» نيز نخستين اجسام و صورتهاي فلکي هستند که سرچشمه آنها احتمالا از «ابر اواورت» است.
اين پژوهشگر ميگويد: بسيار جالب و مهيج است که ما ميتوانيم پيشبينيهاي گذشته را ثابت کنيم.
کايب افزود: کشف صورت فلکي «2006 اس.کو. 372» صرفا بدين خاطر ممکن بود که مدارش درست در نقطه بعدي خورشيد قرار داشت.
اين تيم پژوهشگر پيش بيني ميکنند که هنوز تعداد بيشماري از صورتهاي فلکي و اجسام آسماني در مدارهاي مشابه در مناطق خارجي منظومه شمسي در حرکتند.
واژه: سدنا دهمين ستاره منظومه شمسي و نام علمي آن «يو.بي313، 2003» است و قطر آن 1180 تا 2360 کيلومتر است که در سال 2003 ميلادي کشف شد؛ سدنا که از يخ و تودههاي سنگ تشکيل يافته، به دور خورشيد ميچرخد و فاصله آن از خورشيد، دو برابر فاصله پلوتون از خورشيد است.
ترجمه: مرتضي جواديان
منبع: سايت آلماني علوم، نوزدهم اوت 2008
