پرستاري؛ از سختي كار تا كمبود نيرو

اسفند سال گذشته كه آزمون استخدامي پرستاران و ساير گروه‌هاي پيراپزشكي برگزار شد، تصور مي‌شد دست‌كم در خصوص برخي از مطالبات پرستاران، مشكلات آنها به حداقل برسد اما دبيركل خانه پرستار امروز در روز پرستار اعتقاد ديگري دارد.

محمد شريفي‌مقدم در گفت‌وگو با «جام‌جم» مهم‌ترين مطالبات پرستاران را اجراي قانون ارتقاي بهره‌وري، تعرفه‌گذاري خدمات پرستاران، كمبود نيروي پرستاري و ارتقاي جايگاه و شأن پرستاران اعلام و اظهار مي‌كند: حتي استخدام 18 هزار نيروي پرستار كه آزمونش اسفند گذشته برگزار شد، نمي‌تواند جوابگوي همه مشكلات باشد.

به گفته دبيركل خانه پرستار، استخدام اين تعداد نيروي پرستاري تنها جوابگوي نياز لازم براي اجراي قانون بهره‌وري خواهد بود و كمبود نيروي پرستاري را جبران نخواهد كرد.

قانون ارتقاي بهره‌وري کارکنان باليني نظام سلامت، فروردين سال 88 به تصويب رسيد و در پي آن دولت آيين‌نامه اجرايي اين قانون، را با پيگيري‌هاي وزارت بهداشت تصويب کرد. براساس اين قانون قرار شد تا با استخدام نيروي جديد ساعت كاري پرستاران كاهش يابد.

در حال حاضر براساس قانون پرستاران در طول هفته حدود 44 ساعت كار مي‌كنند كه به اعتقاد كارشناسان اين حوزه با كمبود نيرويي كه در اين بخش وجود دارد، اين مساله سبب شده تا كيفيت خدمات درماني ارائه شده در سطح قابل قبولي نباشد.

تنها اقدام انجام شده در جهت اجرايي شدن اين قانون، برگزاري آزموني بوده كه طبق آن قرار است 18 هزار پرستار به نظام سلامت اضافه شود، اما حتي نتايج اين آزمون نيز اعلام نشده و معلوم نيست اين تعداد نيرو چه زماني شروع به كار خواهند كرد.

شريفي‌مقدم بر همين اساس مي‌گويد: با اجراي اين قانون فقط كمبود نيرو در خصوص كاهش ساعت كاري پرستاران جبران خواهد شد در حالي كه كمبود نيرو در اين بخش همچنان معضل اساسي خواهد بود.

ظاهرا با اجراي قانون ارتقاي بهره‌وري كه به همان قانون كاهش ساعت كار پرستاران معروف شده است، ساعت كاري پرستاران حدود 8 ساعت در هفته كاهش خواهد يافت و براي پرستاراني كه به شكل ثابت در شيفت شبانه مشغول به كار هستند، اين ميزان به حدود 15 ساعت مي‌رسد.

اما به گفته دبيركل خانه پرستار، با وجود اين همچنان كمبود نيرو خواهيم داشت چراكه نسبت تعداد پرستار به هر تخت بيمارستاني در كشور ما 5/0 است در حالي كه اين عدد بايد حداقل 2 پرستار به ازاي هر تخت باشد.

پرستاران در روياي تعرفه‌گذاري

طرح تعرفه‌گذاري خدمات پرستاري با بيش از 400‌ نوع خدمت انجام شده و حدود 4 سال پيش در مجلس شوراي اسلامي به تصويب رسيده است. تعرفه‌گذاري خدمات پرستاري در 2 بخش، شرح وظايف تخصصي (بخش‌هاي تخصصي مراكز درماني) و عمومي (بخش‌هاي عمومي مراكز درماني) تعريف شده است.

برخي از خدمات پرستاري به صورت منحصر، برخي در ارتباط با فعاليت ساير گروه‌هاي درماني و برخي به صورت مشترك با سايرين از جمله پزشكان و بهياران است.

قرار است با اجرايي شدن اين طرح، ضمن تعريف تمامي خدمات پرستاري و ثبت آن در پرونده بيماران و خدمات‌گيرندگان، پرستاران بتوانند كارانه‌هاي واقعي خود را دريافت كنند.

طرح كارانه كه به منظور تشويق پزشكان براي حضور در بخش دولتي از سال 1374 اجرا مي‌شود، 65 درصد از درآمد بيمارستان‌هاي دانشگاهي به پزشكان، 5 درصد دانشگاه، 10 درصد بيمارستان و 20 درصد را به همه پرسنل شامل پرستاران، ساير گروه‌هاي پيراپزشكي و بخش‌هاي اداري قرار مي‌دهد.

بر همين اساس تا چند سال پيش همه خدمات ارائه شده در بيمارستان‌ها حتي خدمات نقليه هم تعرفه مشخصي داشت، جز خدمات پرستاري كه مجلس اين خدمات را هم 4 سال پيش تعرفه‌گذاري كرد.اما هنوز از اجراي آن خبري نيست، دبيركل خانه پرستار با اعتراض نسبت به تفاوت كارانه‌ها در بيمارستان‌ها تا بيش از 100 برابر معتقد است كه بايد با اجراي اين طرح تبعيض‌هاي موجود را به حداقل رساند.

مسوولان پرستاري معتقدند بزرگ‌ترين دستاورد اين طرح رضايت شغلي كادر پرستاري است كه با اجرايي شدن اين قانون، ابعاد مادي، معنوي، حقوقي و قضايي و شرح وظايف پرستاران مشخص خواهد شد.

بيكاري بهتر از كار!

پرستاري از مشاغل نادر موجود در نظام كاري كشور است كه اتفاقا بيكاري ندارد، يعني اگر پرستار بيكاري پيدا كرديد بدانيد كه او به دلخواه خود يا بهتر بگوييم به خاطر سختي شغل، عطاي شغل را به لقاي بيكاري بخشيده است.

به گفته شريفي‌مقدم هرچند كه پرستار بيكار نداريم، اما شمار پرستار خانه‌نشين با وجود زياد بودن تعداد فارغ‌التحصيلان بالاست. در واقع به خاطر سختي كار و كم بودن درآمد‌ها بيشتر فارغ‌التحصيلان اين رشته مجبورند خانه‌نشين شوند.

بجز اين مساله، تفاوت نحوه ارائه خدمت، ميزان درآمد و شأن و جايگاه پرستاران در بخش‌هاي خصوصي و دولتي هم حكايت پيچيده‌اي دارد و همه آنچه در خصوص ارتقاي بهره‌وري يا تعرفه‌گذاري خدمات عنوان مي‌شود اصولا به بيمارستان‌هاي خصوصي نمي‌رسد و معمولا پرستاران در اين بخش‌ها با اجحاف بيشتري مشغول به كار هستند، ضمن اين‌كه بايد با ارباب رجوع و همراهان بيماران با ملاحظه بيشتري رفتار كنند.

عمل به وعده، بهبود وضعيت درمان

شايد در بررسي مشكلات پرستاران عنوان شود كه همه مشاغل مشكلات و مطالبات خودشان را دارند و بهتر است توجه به مطالبات مشاغل و حرفه‌هاي مختلف به همين اندازه عنوان شود.اما ماجرا در خصوص مشكلات پرستاري به چند دليل متفاوت است، اول اين‌كه اين شغل در همه جاي دنيا تحت عنوان مشاغل سخت مورد بررسي قرار گرفته و ثانياً، در اين مشاغل جايگاه معنوي و مالي با دقت نظر بيشتري تعريف مي‌شود.

علاوه بر آن رسيدگي به امور پرستاران ارتباط مستقيمي با پروسه درمان بيماران و در واقع همه مردم دارد. مسلما كيفيت خدمات در بخش‌هاي مختلف نظام سلامت و درمان، با پرستاراني كه رضايت بيبشتري از شغلشان دارند، دوچندان خواهد شد.

قانون ارتقاي بهره‌وري پرستاران چه مي گويد؟

طبق قانون ارتقاي بهره‌وري کارکنان باليني نظام سلامت، پرستاران تحت شمول اين قانون بايد تعهد کنند که همزمان در بخش دولتي و خصوصي کار نکنند و البته در صورت رعايت تمام شرايط اين قانون از سوي دانشگاه علوم پزشکي، ساعت خواب پرستاران در شيفت شب از بين مي‌رود.

دانشگاه‌هاي علوم پزشکي و بيمارستان‌ها بايد متعهد شوند که به هيچ عنوان پرستاران بيش از 12 ساعت متوالي کار نکنند و بلافاصله بعد از 12 ساعت کار متوالي، پرستاران بايد براي استراحت آزاد شوند. همچنين دانشگاه‌هاي علوم پزشکي بايد متعهد شوند که هر ساعت کار در شيفت شب يا روزهاي تعطيل رسمي و روزهايي که دولت تعطيل اعلام مي‌کند معادل 5/1 ساعت کار محاسبه شود، ساعت شب کاري نيز از 7 شب تا 7 صبح است و حتي يک ساعت کار در اين ساعات بايد معادل 5/1 ساعت محاسبه شود.

طبق قانون ارتقاي بهره‌وري کارکنان باليني نظام سلامت، پرستاران تا زماني که کار استخدام نيروهاي جديد به پايان برسد و وارد سيستم شوند از مابه‌التفاوت اضافه کار برخوردار مي‌شوند و بعد از آن با ورود نيروهاي جديد مطابق قانون، ساعت کاري آنان کاهش مي‌يابد.