محل سکونت دائمی یک ستاره کجاست؟
15 سال پیش دو دانشمند در یکی از هیجان انگیزترین کنفرانسهای علمیجهان برای اولین بار از کشف دو سیاره که فراتر از منظومه شمسی به گرد ستارههای خورشید مانند خود میگردند صحبت کردند.
به گزارش شبکه ایران، این شکارچیان سیارات جفری مارسی و پل باتلر نام داشتند. چند ماه بعد این دانشمندان با اعلام این که سیارهای در منطقه قابل سکونت یک ستاره یافتهاند بار دیگر دانشمندان را به وجد آوردند. منطقه قابل سکونت یک ستاره جایی است که سیارات واقع در آن میتوانند از آب مایع دائمی برخوردار باشند.
حالا جفری مارسی در جلسه اخیر جامعه ستارهشناسان به ویرانی بنای مدلهای نظری غالب درباره چگونگی شکلگیری سیارات پرداخته است. شرکتکنندگان این جلسه که از همه حوزههای علمی بودند از دیدن واژگونی نظریههای همکاران تئوری پردازشان به هیجان آمدند. ستارهشناسی به نام هال لویژن با تأیید نظرات مارسی میگوید: «کسانی که برای پیشبینی تنوع سیستمهای سیارهای خارج از منظومه شمسی مدل ارائه میدهند در کار خود شکست خوردهاند و خودشان هم برای اولین بار به این امر اعتراف کردند.»
بیشتر سیارات فراخورشیدیای که ستارهشناسان پیدا کردهاند و تعدادشان به صدها سیاره بالغ میشود هم اندازه مشتری هستند، اما شمار سیارات کشف شدهای که شبیه به زمین هستند هم در حال افزایش است. به عنوان مثال در همین جلسه اخیر جامعه ستارهشناسان از کشف کوچکترین سیارهای که تاکنون در اطراف یک ستاره مشابه خورشید پیدا شده صحبت شد.
کشفهای متعددی که دانشمندان انجام دادهاند بیش از پیش ثابت میکند که سیستمهای سیارهای همه نوع اشکال و اندازهها را دارند. نظریهپردازان مدتی طولانی در حیرت بودند که چرا سیستمهای سیارهای دیگر مشابه منظومه شمسی ما نیستند، اما استدلال میکنند که به هرحال سیستمها باید از برخی ویژگیهای مشترک برخوردار باشند. از جمله این که سیارات باید در مدارهایی تقریباً حول ستارگانشان بگردند. آنها باید در همان مسیری که ستارهشان میچرخد (در جهت یا خلاف جهت عقربههای ساعت) حول آن بچرخند. طی میلیونها سال، سیارات ممکن است مکان تولدشان را ترک کنند و به نقاط دیگر سیستمشان مهاجرت کنند و....
مارسی این پیشبینیها را یکی یکی کنار هم قرار داد و از مطالعاتش نتیجه گرفت که برخلاف پیشبینیها مدار بیشتر سیاراتی که به دور ستارهشان میگردند بسیار مورب و بیضی است. همچنین یکسوم سیارات در جهت مخالف حرکت ستارهشان میچرخند. علاوه بر این شاید تنها یکهشتم ستارگان همانند خورشید سیارههایی در نزدیکی خود داشته باشند.
نظریهپردازان درباره جزئیات بعضی از نظرات مارسی با هم اختلاف نظر دارند. اما به میزان زیادی با انتقادات او موافقند. اما ماجرا به همین جا ختم نمیشود. هم اینک سناریوهای مطرح شده درباره شیوه تکوین سیارات هم با چالشهای جدی مواجه شده. بطوری که برخی به دنبال تئوریهای ریشهایتری میگردند.
