بودجه فشرده با نتایج گسترده

تهران امروز در سرمقاله امروز خود نوشت:

 

نمایندگان و کمیسیون‌های مختلف مجلس از این هفته بررسی جدی اما اولیه لایحه بودجه سال 90 کشور را در شرایطی آغاز می‌کنند که گفت و گو با تعدادی از این نمایندگان نشان می‌دهد آنان هنوز به جزئیات کامل لایحه بودجه 90 دسترسی پیدا نکرده‌اند و بخش مهم و اصلی لایحه یعنی جداول بودجه به صورت کامل در اختیار نمایندگان قرار نگرفته است.

 

حتی مقامات اقتصادی دولت از جمله معاونت بودجه رئیس‌جمهور هم امسال خرق عادت کرده و حاضر به برگزاری نشست خبری با اصحاب رسانه برای تشریح مختصات بودجه نشده‌اند.

 

یکشنبه هفته گذشته هم که رئیس‌جمهور برای تقدیم بودجه به مجلس امد باز هم اطلاعات لازم از ویژگی‌های بودجه را ارائه نداد و صرفا به یکسری سخنان کلی اکتفا کرد. نتیجه این شده که علیرغم گذشت یک هفته از تقدیم بودجه، اما هنوز بر نمایندگان مجلس ، اصحاب رسانه و محافل کارشناسی وجوه بودجه ای که با انبساط 46 درصدی مواجه است، آشکار نیست.

 

مبهم بودن ویژگی‌های بودجه در شرایطی است که بیش از هر زمان دیگری وقت برای بررسی بودجه بسیار تنگ است و عملا تا پایان سال سه هفته کاری بیشتر باقی نمانده است. کمبود وقت در کنار نبود اطلاعات از مختصات بودجه وضعیت سختی را برای بررسی و تصویب کارشناسی مهم‌ترین سند مالی سالیانه کشور ایجاد کرده است. گو اینکه بودجه سال 90 با امار و ارقام خیره‌کننده‌ای به مجلس آمده است که اصلی‌ترین ان رشد 46 درصدی حجم کلی بودجه است.

 

 خطر اصلی از انجا ناشی می‌شود که افزایش یکباره نزدیک به 50 درصدی حجم بودجه کشور اگر با استدلال‌های کافی و منطقی همراه نباشد ، در دل خود یک تورم نگران کننده نهفته دارد و رفع چنین نگرانی جز در سایه شفاف شدن آمار و ارقام موجود در لایحه بودجه و نیز نقد کارشناسی آمار و ارقام ذکر شده در لایحه بودجه مقدور نیست.

 

اما دولت از یکسو بودجه را بسیار دیرهنگام به مجلس ارائه کرده و از سوی دیگر اطلاعات قطره‌چکانی هم که راجع به بودجه عرضه کرده است چنان ناقص است که عملا هیچ امکانی را برای اظهار نظرهای کارشناسی حتی از سوی نمایندگان مجلس باقی نگذاشته است. برخی سوالات اساسی وجود دارد که اگر توضیح کارشناسی درباره این سئوالات وجود نداشته باشد عملا لایحه بودجه ا به یک سند مالی پر ابهامی تبدیل می کند که می تواند اقتصاد کشور را وارد یک دوره تورم زنجیره‌ای کند.

 

سوال این است که چرا و با چه توجیهی حجم بودجه یکباره افزایش 46 درصدی پیدا کرده است؟ چرا به‌رغم اینکه بسیاری از شرکت‌های دولتی که گردش مالی بالایی داشته‌اند نظیر مخابرات و پتروشیمی ها به بخش خصوصی واگذار شده اند، اما باز هم بودجه شرکتهای دولتی افزایش نزدیک به 50 درصدی داشته است؟ چرا سهم بودجه از نفت 59 هزار میلیارد تومان و بر مبنای هر بشکه 80 دلار و به تعبیر برخی 85 دلار در نظر گرفته شده است تازه یک ردیف 11هزار میلیارد تومانی مجوز استفاده دولت از حساب ذخایر ارزی هم در نظر گرفته شده و عملا دولت تا 70 هزار میلیارد تومان برای خود بودجه نفتی در نظر گرفته است. سوال این است که 62 هزار میلیارد تومان یارانه ای که برای سال 90 در نظر گرفته شده است تا چه حد قابل تحقق است و قرار است کمبودهای احتمالی درآمد یارانه ای که برخی آن‌را تا 50 درصد هم تخمین زده اند ، از چه منبعی تامین شود ؟ آیا قرار است حجم سنگینی از نقدینگی تولید و به اقتصاد کشور تزریق شود ؟

 

این سوالات و سوالات مشابه دیگری که وجود دارد بر اهمیت بررسی دقیق بودجه با صبر و تدبر می افزاید و این در حالی است که مقامات دولت حتی حاضر نیستند در یک نشست مطبوعاتی و برای رفع کمبود اطلاعات اولیه ، توضیحات لازم را ارائه بدهند. ناگفته پیداست که سوالات مطروحه از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و تا جواب روشن برای هر کدام از این سوالات و سوالات مشابه دیگر نباشد ، تصویب لایحه بودجه را فاقد توجیه می کند و از طرفی تعجیل در بررسی و تصویب بودجه به خاطر کمبود وقت می‌تواند اثرات به مراتب نا مطلوبی را بر عدم تصویب به‌موقع بودجه بر جای گذارد.

 

به‌هر حال دولت امسال در ارائه لایحه بودجه، عملکرد مطلوبی از خود بر جای نگذاشته است و ابهامات زیادی وجود دارد که امید می رود که دولتیان در این مدت اندک اطلاعات لازم را برای واکاوی لایحه بودجه ارائه بدهند و مطمئن باشند که شفاف شدن ارقام بودجه به نفع کشور و مجموعه دولت و مجلس است.