امتياز پخش ليگ برتر در انحصار شبكه‌هاي عربي!

هر سال با نزديك شدن به زمان برگزاري داربي بزرگ پايتخت، مذاكره نمايندگان شبكه‌هاي عربي با سازمان صدا و سيما براي خريد حق پخش اين بازي انجام مي‌شود. روال معمول اين بود كه اين شبكه‌ها پس از توافق مالي با صدا و سيماي ايران، اقدام به پخش اين بازي از طريق شبكه‌هاي ماهواره‌اي مي‌كردند. اين بارالبته شبكه‌هايي مثل الجزيره قطر، دوبي اسپورت، الكاس و يكي، دو شبكه تلويزيوني تركيه براي خريد امتياز پخش داربي بزرگ پايتخت، طبق قوانين AFC و فيفا مستقيما تماس‌هايي را با فدراسيون فوتبال ايران برقرار كرده اند. به اين ترتيب منع قانوني براي مذاكره با صدا و سيما مسير خريد امتياز پخش مهم‌ترين بازي فوتبال ايران را به سمت فدراسيون فوتبال ايران سوق داد. همين مناسبات اجباري، مديران فدراسيون را به صرافت انداخت تا پيشنهاد فروش بازيهاي مهم ليگ برتر را به شبكه‌هاي تلويزيوني خاورميانه ارائه كنند. اين پيشنهاد به دليل كثرت ايرانيان مقيم كشورهاي عربي براي شبكه‌هاي تلويزيوني خاورميانه هم سودآور است. الجزيره به عنوان غول رسانه‌اي منطقه خاورميانه، 10 شبكه تلويزيوني را به پخش بازي‌هاي مهم ليگ‌هاي اروپايي اختصاص داده و از راه جذب آگهي و اسپانسر، سالانه به سود سرشاري مي‌رسد. پخش بازي‌هاي مهم ليگ ايران در كنار بازي‌هاي مهم ليگ‌هاي معتبر طبعا بر تعداد مخاطبان تلويزيوني و ميزان درآمد شبكه‌هايي از اين دست مي‌افزايد.

اعطاي حق پخش بازي‌هاي ليگ برتر به شبكه‌هاي تلويزيوني خاورميانه براي مديران فدراسيون فوتبال چندان هم سهل الوصول نيست. موانعي كه بر سر ورود دوربين‌هاي تلويزيوني اين شبكه‌ها به ورزشگاه‌هاي ايران ايجاد مي‌شود تنها بخشي از مصائب فدراسيون فوتبال براي عبور ازاين مسير پرپيچ و خم است. براي ارگان مهمي مثل صدا و سيما پذيرفتني نيست كه پس از سودهاي سرشاري كه در تمام اين سال‌ها از دولتي سر فوتبال ايران به خزانه آن واريز شده، اين بار براي پخش بازي‌هاي مهم ليگ بر تر دست به دامن شبكه تلويزيوني كشورهاي همسايه شود. بخش سياسي اين ماجرا را هم نبايد ناديده گرفت. اواسط دهه هفتاد، زماني كه علي فتح‌الله‌زاده تازه روي صندلي مديرعاملي باشگاه استقلال نشسته بود، پس از به بن بست رسيدن مذاكراتش با مديران ارشد صدا و سيما چراغ سبز را به شبكه دوبي اسپرت نشان داد. به نظر مي‌رسيد پخش بازي‌هاي استقلال از اين شبكه تلويزيوني به يك بدعت تازه و سودآور براي يكي از تيم‌هاي مطرح ليگ برتري تبديل شده اما اين توافق موقعيت فتح‌الله‌زاده را به شكل عجيبي به مخاطره انداخت.

كفاشيان در حالي احتمال پخش بازي‌هاي مهم ليگ بر تر ايران از شبكه‌هاي خارجي را مطرح مي‌كند كه قرارداد سه ساله فدراسيون فوتبال و سازمان صدا و سيما در پايان فصل خاتمه مي‌يابد؛ قراردادي كه ارزش آن بسيار كمتر از ميزان واقعي به نظر مي‌رسد. با يك حساب سرانگشتي صدا و سيما بابت پخش تمام بازي‌هاي ليگ برتر بايد سالانه 150 ميليارد تومان به خزانه فدراسيون فوتبال واريز كند تا پس از پايان فصل اين مبلغ بين تيمهاي حاضر در ليگ برتر تقسيم شود. مبلغي كه اكنون به حساب فدراسيون واگذار مي‌شود بسيار كمتر از چنين مبالغي است. بر اساس اين قرارداد سه ساله ، صدا و سيما بابت پخش بازي‌هاي ليگ برتر بايد 30ميليارد تومان به فدراسيون فوتبال پرداخت كند. اين در‌حالي است كه از محل جذب آگهي‌هايي كه در جريان پخش اين بازي‌ها روي آنتن مي‌رود مبالغي بسيارهنگفت تر از اين عايد صدا و سيما مي‌شود. با اين حال فدراسيون پس از چانه زني‌هاي بسيار و همزمان با فرارسيدن موعد تمديد اين قرارداد توانسته كمي بيشتر از مبلغ مورد توافق را از صدا و سيما دريافت كند. عزيز محمدي، رئيس سازمان ليگ در توصيف مناسبات فدراسيون فوتبال و سازمان صدا و سيما و موانعي كه بر سر توافق با شبكه‌هاي تلويزيوني خارجي وجود دارد مي‌گويد:« طبق قرارداد ما بايد بابت قرارداد سه ساله 30 ميليارد تومان از صدا و سيما مي‌گرفتيم اما در سال اول 10، سال دوم 11 و در اين فصل هم 13 ميليارد و 200 ميليون تومان پول دريافت كرده ايم. البته ما معتقديم ارزش واقعي قرارداد بايد بالاي 100 ميليارد تومان باشد و همين مبلغ را مبناي مذاكرات‌مان بر سر تمديد قرارداد با صدا و سيما يا فروش حق پخش بازي‌ها به شبكه‌هاي خارجي قرار داده ايم.»

طبيعي است كه در چنين اوضاع و احوالي باشگاه‌هاي ليگ برتري هم در صف حاميان جبهه‌اي مي‌ايستند كه پول بيشتري به خزانه آنها واريز كند. محمد رضا ساكت، عضو اتحاديه باشگاه‌ها و مديرعامل باشگاه سپاهان پس از اشاره گذراي علي كفاشيان در برنامه نود با ارسال نامه‌اي به باشگاه‌هاي ليگ برتري از مديران باشگاه‌ها مي‌خواهد براي منتفع شدن از محل دريافت حق پخش بازي‌هاي ليگ برتر از سياست علي كفاشيان مبني بر واگذاري حق پخش بازي‌ها به شبكه‌هاي خارجي حمايت كنند. در بخشي از اين نامه سرگشاده كه نوعي فراخوان به باشگاه‌هاي ليگ برتري محسوب مي‌شود آمده است:« اينجانب به عنوان برادري كوچك از همه مديران باشگاه‌هاي ليگ برتري استدعا دارم به‌طور رسمي موضع خود را در اين باره علني سازند تا چنانچه صدا و سيما نسبت به عدم پرداخت اين حق پافشاري كند، آنگاه همه با هم در يك حركت عملي بتوانيم پاسخ و واكنشي يكسان و متحد را به اين عدول و فرار از پرداخت حق پخش تلويزيوني كه تاكنون حق باشگاه‌ها را به‌طور گسترده تضييع نموده، داشته باشيم. البته اقدامات آقايان كفاشيان و عزيزمحمدي براي فروش امتياز ضبط و پخش مسابقات از طريق شبكه‌هاي جديد نيز در دستور كار است كه اين امر مي‌تواند گام‌هاي بعدي در احقاق اين حقوق باشد.»

فروش حق پخش بازي‌هاي ليگ‌هاي ورزشي به شبكه‌هاي مختلف خارجي در همه جاي دنيا يك اقدام معمولي براي تزريق پول بيشتر به باشگاه‌ها محسوب مي‌شود اما اين پروسه در ايران با موانع ريز و درشتي همراه است. وقتي سازمان تربيت بدني و صدا و سيما به عنوان دو نهاد دولتي در يك جبهه واحد قرار دارند، ممانعت از ورود دوربين‌هاي صدا و سيما به استاديوم‌هاي فوتبال امكان پذير به نظر نمي‌رسد. آيا فدراسيوني كه بدون چراغ سبز مديران بالادست دولتي نمي‌تواند دخل و تصرفي در انتخاب سرمربي تيم ملي داشته باشد مي‌تواند به تنهايي پروسه

پر پيچ‌و‌خم فروش حق پخش بازي‌هاي ليگ برتر به شبكه‌هاي خارجي را به سرانجام برساند؟