از پذیرفتن افراد غیرسیگاری معذوریم!

سپیده آماده ـ جوان: هر کسی که فقط یک بار گذرش به کافی شاپ‌ها افتاده باشد، صحت  این را تصدیق می‌کند. یک محیط تنگ و تاریک با نورهایی در حد کورسو و مه غلیظی که از سیگارهای مداوم حضار ایجاد شده است. حاضران چنین محافلی را پسرانی با ظاهر آنچنانی و دخترانی با آرایش‌های غلیظ و پوششی نابهنجار تشکیل می‌دهند که به اصطلاح سیگار رو سیگار می‌کشند. انگار یکی از واجبات حضور در کافی شاپ‌ها سیگار کشیدن و ظواهر نامتعارف است و کسی که با ظاهری معمولی بیاید و سیگار نکشد با تعجب سایر حضار روبه‌رو می‌شود. در این میان تابلوهای نصب بر دیوارهای کافه با متن «از پذیرفتن خانم‌های بدحجاب معذوریم» جلب توجه می‌کند و چه بهتر است برای تناسب متن تابلو با محیط کافی شاپ از عبارت «از پذیرفتن افراد غیر سیگاری معذوریم!» استفاده شود.

سیگار؛ دروازه اعتیاد

سیگار امروز در جمع جوانان خیلی زیاد شده است. با نگاه به جوانان در سطح اجتماع سیگار را در گوشه لب آنها و حتی برخی از نوجوانان و کودکان نیز می‌بینیم. با توجه به عوارض بسیار زیاد مصرف سیگار و این موضوع که اکثر کارشناسان سیگار را دروازه‌ای برای اعتیاد می‌دانند، رسیدگی به این موضوع که امروزه گریبان عده کثیری از جوانان کشورمان را گرفته، ضروری می‌نماید.

خانواده و گرایش به سیگار

خانواده به عنوان کوچک‌ترین واحد اجتماعی و اولین نهادی که کودک از ابتدای تولد در آن قرار می‌گیرد، نقش بسیار مهمی در زندگی آینده او خواهد داشت. به گفته دکتر امان‌الله قرایی‌مقدم، جامعه‌شناس و استاد دانشگاه، تعداد افراد خانواده، تحصیلات والدین، جدایی والدین از هم یا فوت آنها یکی از مهم‌‌ترین عوامل مؤثر بر اعتیاد به سیگار فرزندانشان است. وقتی تعداد فرزندان در یک خانواده زیاد باشد توجه و کنترل نسبت به هر یک از فرزندان کمتر شده و این موضوع خود می‌تواند باعث گرایش به اعتیاد شود. جدایی والدین از هم و فوت آنها به دلیل فضای غمباری که در خانه و در ذهن نوجوان و جوان ایجاد می‌کند، ممکن است او را به سوی مصرف سیگار بکشاند.

پول توجیبی بیشتر، مصرف سیگار بیشتر

تحقیقات نشان داده که هرچه میزان پول توجیبی فرزندان بیشتر باشد، احتمال مصرف سیگار در آنها بیشتر است. وقتی پولی که از سوی والدین به فرزندان داده می‌شود بیشتر از نیاز روزمره آنها باشد، گاه راه را برای صرف این پول در مسیرهای ناصحیح مانند خرید سیگار باز می‌کند، البته باید در نظر گرفت که مشکلات اقتصادی والدین در برآوردن نیازهای اساسی فرزندانشان نیز خود باعث ایجاد محرومیت و ناکامی در نوجوانان و گرایش به اعتیاد می‌شود.

والدین بد اخلاق و بی‌توجه؛ فرزندان سیگاری

یکی از عواملی که باعث گرایش نوجوانان و جوانان به سیگار می‌شود بی‌توجهی والدین به آنهاست. وقتی نوجوانی در محیط خانه تجربه دوست داشته شدن و امنیت را نداشته باشد برای جبران خلأ‌های ناشی از آن به سوی گروه‌های نامناسب دوستی کشیده می‌شود. به گفته قرایی‌‌مقدم، نوجوانی که در خانه تنهاست و والدینش در مقابل او تنها از ابزار اجبار و بی‌توجهی استفاده کرده و برای اینکه به اعتقاد اشتباهشان، لوس نشود محبتشان را از او دریغ می‌کنند، راهی جز جست‌وجوی محبت در گروه‌های همسالان نمی‌یابد. در چنین شرایطی والدین باید به جای استفاده از روش‌های خشن و نابودگر تربیتی، با توجه و محبت فرزندانشان را به آغوش خانواده بازگردانند.

دعواهای والدین، عامل سیگار کشیدن فرزندان

دکتر کمالجو، روانشناس معتقد است، یکی از مهم‌‌ترین دلایل گرایش نوجوانان به سیگار و سایر مواد مخدر مشکلات و درگیری‌های والدین است. خانواده متشنج با ایجاد ترس، نگرانی، ناامنی، اضطراب و افسردگی باعث افزایش گرایش فرزندانشان به سیگار می‌شود. به اعتقاد وی بی‌سرپرستی و تک‌سرپرستی از دیگر عوامل گرایش به سیگار است.

والدین سیگاری، فرزندان سیگاری را پرورش می‌دهند

وقتی پدر و مادری خود سیگاری هستند، زشتی سیگار در نظر فرزندانشان از بین رفته و در مقابل مصرف آن مقاومتی از خود نشان نمی‌دهند. قرایی‌مقدم معتقد است، والدین سیگاری نمی‌توانند فرزندانشان را از کاری که خود نیز آن را انجام می‌دهند، منع کنند. در چنین خانواده‌هایی سیگار همیشه در دسترس فرزندان و در محیط خانه بوده است و گرایش فرزندان در چنین خانواده‌هایی به سیگار بیشتر از سایرین است.

باور نادرست ایجاد آرامش با سیگار

یکی دیگر از عوامل سیگار کشیدن، باور غلطی است که در میان جوانان در خصوص ایجاد آرامش با کشیدن سیگار به وجود می‌آید. این باور غلط باعث می‌شود که نوجوانان و جوانان در مقابل مشکلات و استرس‌ها به آغوش سیگار پناه ببرند که به باور نادرست خود آرام شوند. آنها پس از چندی نه تنها با سیگار آرامش نمی‌یابند، بلکه با اعتیاد به آن آرامش خود و خانواده را نیز مختل می‌کنند.

سیگار می‌کشم، پس هستم

دکتر قرایی‌مقدم یکی از دلایل گرایش جوانان به سیگار را جلب توجه می‌داند. بسیاری از دختران و پسران به دلیل اظهار وجود و بزرگنمایی خود دست به این کار می‌زنند. این جوانان با سیگار کشیدن حس می‌کنند دیگر بزرگ شده‌اند، با این کار می‌خواهند جلوی دوستان خود به اصطلاح ژست بگیرند و فکر می‌کنند سیگار کشیدن باعث افزایش ارزش‌های اجتماعی‌شان می‌شود. این افراد که به دلیل مشکلات و ناتوانی‌های شخصیتی نمی‌توانند از طرق صحیح خود را مطرح کنند، به این دلیل به روش‌های ناصحیح متوسل می‌شوند.

استارت سیگار در مدرسه

وقتی پای صحبت بسیاری از افرادی که به اصطلاح سیگاری شده‌اند می‌نشینیم و از اولین سیگاری که کشیدند می‌پرسیم، مرور خاطرات فرد ما را به دوران مدرسه او می‌کشاند؛ وقتی که پس از تعطیلی مدرسه و گاهی در خود مدرسه! دوستان و همکلاسی‌ها سیگار تعارفش می‌کنند؛ سیگارهایی که در کیف بچه‌های مدرسه است و گاه می‌توان ته سیگارها را در گوشه و کنار مدرسه پیدا کرد.

باتلاقی به نام دوست ناباب

شاید عبارت دوست ناباب به نظر کلیشه‌ای بیاید اما یکی از مهم‌‌ترین عوامل گرایش جوانان به سیگار و مواد مخدر همین واژه کلیشه‌ای است. گروه همسالان مهم‌‌ترین نهادی است که هر فرد پس از خانواده به عضویت آن درمی‌آید. به گفته کمالجو، پژوهش‌ها نشان داده است که 60 تا 70 درصد اعتیاد جوانان در گروه‌های دوستان و در اثر تعارف آنها صورت گرفته است. کمالجو باور دارد، فردی که مهارت انتخاب دوست را ندارد با مشکلات بسیاری روبه‌رو خواهد شد و در این میان والدین در کنترل فرزندان و شناخت دوستان آنها نقش مهمی را ایفا می‌کنند.

معتاد شدم چون نتوانستم «نه» بگویم

توانایی «نه» گفتن از مهارت‌هایی است که برای داشتن زندگی سالم بسیار ضروری است. یکی از مقاطع سنی حساسی که فقدان این توانایی اثرات تخریب و جبران‌ناپذیری را برای انسان در پی دارد، سنین کودکی و نوجوانی است. به گفته کمالجو، بسیاری از نوجوانان به دلیل پذیرفته شدن در گروه‌های دوستان خود را ملزم به همرنگ شدن با آنها می‌دانند. این افراد گاه به دلیل انگ‌چسبانی از سوی دوستانشان چاره‌ای جز پذیرفتن پیشنهادهای آنها نمی‌بینند و در مقابل تعارفات آنها به سیگار و مواد مخدر نمی‌توانند «نه» بگویند. این «نه» نگفتن با کشیدن یک سیگار آغاز و با اعتیاد پایان می‌یابد.

باید در نظر گرفت برای حل مشکل سیگار و اعتیاد همیشه نباید از مدیران انتظار کنترل را داشت و خانواده‌ها به عنوان اولین و اساسی‌‌ترین بنیان اجتماع باید با توجه، محبت، کنترل و تربیت صحیح فرزندانشان را از سقوط در این ورطه مهلک بازدارند.