نتانیاهو، انتخابات و جنگ

پیش‌بینی نتایج انتخابات در اسرائیل و اقدامات احتمالی نتانیاهو برای پیروزی، به‌ویژه در فضای سیاسی پیچیده و متغیر این رژیم، دشوار است و نمی‌توان با قطعیت نتیجه انتخابات آینده و را پیش‌بینی کرد.

در عین حال توجه به نکات زیر می‌تواند برای تحلیل دقیق‌تر این وضعیت، مفید باشد.

۱. نظام سیاسی رژیم صهیونیستی، پارلمانی بوده و تشکیل دولت مستلزم تشکیل یک ائتلاف با اکثریت ۶۱ کرسی از ۱۲۰ کرسی کنست (پارلمان) است. بنابراین، موفقیت نتانیاهو نه فقط به تعداد کرسی‌های حزب «لیکود»، بلکه به توانایی او در متقاعد کردن سایر احزاب برای تشکیل یک دولت ائتلافی بستگی دارد.

عوامل داخلی از جمله مسائلی مانند وضعیت اقتصادی، پرونده‌های قضایی و فساد مالی، اعتراضات داخلی و مدیریت بحران‌های امنیتی و جنگ، تأثیر مستقیم بر رأی‌دهندگان اسرائیلی دارند. 

وضعیت جنگ در غزه، تنش‌ها در مرز‌های شمالی با حزب الله لبنان و مسائل امنیتی گسترده‌تر و بخصوص احتمال جنگ با ایران از مهم‌ترین متغیر‌هایی هستند که در حال حاضر بر افکار عمومی اهالی اراضی اشغالی سایه انداخته و می‌تواند بر رفتار رأی‌دهندگان تاثیر بگذارد.

۲. زمان انتخابات پارلمانی برای تعیین اعضای بیست‌وششمین کنست اسرائیل، ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ (۵ آبان ۱۴۰۵) است. کنست قبلی، در تاریخ ۱۷ ژوئیه ۲۰۲۶ منحل شد تا مقدمات برگزاری انتخابات فراهم شود و در حال حاضر، دولت فعلی به رهبری نتانیاهو تا زمان تشکیل دولت جدید، به عنوان دولت انتقالی به کار خود ادامه می‌دهد البته وی همچنان به عنوان رهبر حزب لیکود در انتخابات شرکت می‌کند. 

پیش‌بینی‌ها و نظرسنجی‌ها برای انتخابات ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶، شرایط دشواری را برای نتانیاهو و حزب لیکود نشان می‌دهند.

بر اساس نظرسنجی‌های اخیر تا پایان سپتامبر ۲۰۲۶، احتمال موفقیت حزب لیکود حدود ۳۷ درصد برآورد شده و در مقابل، حزب «یشار» (Yashar) به رهبری گادی آیزنکوت با حدود ۶۲ درصد پیشتاز است.

البته وضعیت کرسی‌ها تقریبا برابر است و در نظرسنجی‌های اوایل سپتامبر، برای حزب لیکود و حزب یشار در رقابتی نزدیک، هرکدام حدود ۲۳ تا ۲۴ کرسی پیش‌بینی شده است. 

چالش اصلی برای نتانیاهو این است که بلوک راست‌گرای او در نظرسنجی‌ها حدود ۵۰ تا ۵۴ کرسی به دست می‌آورد که برای رسیدن به اکثریت ۶۱ کرسی در کنست که برای تشکیل دولت ضروری است، کافی نیست.

۳. از نقاط ضعف نتانیاهو این است که بسیاری از تحلیل‌گران معتقدند که او به شدت بر رویکرد نظامی کنونی متمرکز است و برای «بقای سیاسی» خود و نه منافع اسرائیل، اولویت قائل است.

این دسته از مخالفان نتانیاهو می‌گویند اگر دولت تغییر کند ممکن است تمایل بیشتری به توافق‌های دیپلماتیک، آتش‌بس، یا مذاکره برای آزادسازی برای عبور از بحران‌های فعلی نشان دهد.

دولت فعلی نتانیاهو متکی به احزاب راست‌گرای افراطی و مذهبی است و کنار رفتن او می‌تواند منجر به فروپاشی این ائتلاف شده و شکل‌گیری دولت ائتلافی از میانه‌رو‌ها و راست‌های معتدل را ممکن سازد.

از سوی دیگر نتانیاهو با پرونده‌های فساد مالی متعددی روبه‌رو است که روند آنها در دادگاه‌های رژیم صهیونیستی در جریان است و اگر قدرت را از دست بدهد، مصونیت‌های سیاسی یا نفوذ او برای مدیریت این پرونده‌ها کاهش می‌یابد و این می‌تواند روند قضایی علیه او را تسریع کند.

۴. روابط با ایالات متحده و غرب در دوره نخست وزیری نتانیاهو با فراز و نشیب همراه بوده است.

دولت بایدن و بسیاری از دموکرات‌ها در آمریکا، بار‌ها از رویکرد‌های تند نتانیاهو علیه مردم فلسطین بخصوص غزه، انتقاد کرده‌اند.

مخالفان معتقدند تغییر رهبری در اسرائیل ممکن است تنش‌های میان تل‌آویو و واشنگتن را کاهش دهد و روابط دیپلماتیک را در مسیر هموارتری قرار دهد. یک دولت میانه‌رو ممکن است راحت‌تر با طرح‌های بین‌المللی برای آینده غزه (مانند طرح‌های بازسازی یا حکمرانی جایگزین) یا جلوگیری از جنگ با ایران، همکاری کند.

البته اهداف نظامی اسرائیل در غزه و علیه ایران، فراتر از شخص نتانیاهو است و توسط دستگاه نظامی و امنیتی رژیم پیگیری می‌شود. بنابراین، تغییر نتانیاهو ممکن است تاکتیک‌ها را تغییر دهد، اما اهداف استراتژیک و کلان پا برجا خواهند ماند.

اگر نتانیاهو قدرت را از دست بدهد، اسرائیل احتمالاً با یک دوره بی‌ثباتی سیاسی، تلاش برای بازسازی روابط دیپلماتیک و تغییر در نحوه مدیریت پرونده‌های امنیتی و جنگ‌ها مواجه خواهد شد. با این حال، هیچ تضمینی وجود ندارد که این تغییر به سرعت منجر به صلح پایدار یا آرامش کامل شود، زیرا مسائل منطقه بسیار عمیق‌تر از اختلافات شخصی رهبران رژیم است.

۵. پرسش درباره تأثیر جنگ یا تنش نظامی با ایران بر موقعیت انتخاباتی نتانیاهو، یکی از بحث‌های داغ در تحلیل‌های سیاسی است.

تاریخ سیاسی نشان داده که در بسیاری از مقاطع، هنگام مواجهه با یک تهدید خارجی یا جنگ، اهالی اراضی اشغالی تمایل دارند به دور رهبر فعلی جمع شوند.

در شرایط جنگی، انتقادات داخلی از دولت (به‌ویژه پرونده‌های فساد یا اصلاحات قضایی) معمولاً به حاشیه می‌رود و نتانیاهو در استفاده از گفتمانِ «تهدید وجودی» مجرب است. او ایران را بزرگ‌ترین تهدید علیه موجودیت اسرائیل معرفی می‌کند، بنابراین یک تقابل نظامی مستقیم می‌تواند او را به عنوان تنها کسی که توانایی حفاظت از اسرائیل را دارد، به تصویر بکشد.

او می‌داند که اگر درگیری با ایران به اولویت اصلی تبدیل شود، افکار عمومی کمتر بر شکست‌های امنیتی ۷ اکتبر و عملیات طوفان الاقصی تمرکز خواهند کرد. این موضوع عملاً «زمین بازی» سیاسی را از انتقاد به سمت «امنیت ملی» تغییر می‌دهد که حوزه تخصصیِ سنتیِ نتانیاهو است.

البته مخالفان او معتقدند شرایط کنونی با گذشته متفاوت است و لزوماً به نفع او نیست و نتانیاهو در حال حاضر با بحران عمیق اعتماد روبه‌رو است. بسیاری از اسرائیلی‌ها او را مسئول اصلی شکست امنیتی ۷ اکتبر می‌دانند و در این فضا، ورود به یک جنگ بزرگ دیگر ممکن است به جای «وحدت»، این تصور را ایجاد کند که او برای فرار از پاسخگویی و بقای سیاسی، اسرائیل را به سمت یک ماجراجویی پرهزینه و خطرناک می‌کشاند.

در عین حال، جامعه اسرائیل پس از جنگ با ایران و بحران غزه، خسته و نگران است و جنگ مستقیم با ایران می‌تواند پیامد‌های اقتصادی سنگین، موشک‌باران شهر‌های اسرائیل و تلفات جانی گسترده به همراه داشته باشد.

نتانیاهو همچنین به شدت نگران رابطه با واشنگتن است. اگر یک جنگ با ایران بدون هماهنگی کامل یا بر خلاف میل ترامپ آغاز شود و هزینه‌های آن (مانند افزایش قیمت سوخت یا بی‌ثباتی جهانی) دامن‌گیرِ متحد اصلی اسرائیل شود، نتانیاهو ممکن است حمایت آمریکا را نیز از دست بدهد. 

بخش مهمی از جامعه که برای پیروزی در انتخابات تعیین‌کننده هستند، نسبت به هزینه‌های جنگ و انگیزه‌های شخصی نتانیاهو بسیار بدبین‌تر شده و رابطه جنگ با موفقیت سیاسی نتانیاهو را یک شمشیر دو لبه می‌دانند؛ لذا اکثر تحلیل‌گران سیاسی و استراتژیک در جهان، احتمال وقوع یک «جنگ تمام‌عیار و گسترده» را قبل از انتخابات، کم تا متوسط ارزیابی می‌کنند، اما احتمال «تنش‌های کنترل‌شده» یا «حملات محدود» مانند تهاجم سایبری، ترور‌های هدفمند، حملات به کشتی‌ها یا سایت‌های نظامی را بالا می‌دانند.

در عین حال بسیاری از تحلیل‌گران ورود نتانیاهو در یک اقدام انتحاری و ورود در یک جنگ فراگیر با ایران را نیز منتفی نمی‌دانند. با توجه به این مراتب، ایران باید تا انتخابات ۲۷ اکتبر اسرائیل، وضعیت را دقیقا رصد کرده و برای مقابله با سناریو‌های محتمل برای مقابله با رژیم صهیونیستی آماده باشد.

رزمندگان سلحشور ایران، می‌توانند در چارچوب «جنگ نامتقارن» با اتخاذ تدابیر لازم در زمینه‌های بازدارندگی، درگیری محدود، یا جنگ گسترده، بار دیگر دشمن زبون را ناکام گذارد.

*سفیر پیشین ایران در جمهوری آذربایجان