دیدار بی سابقه حزب الله لبنان و دولت سوریه؛ ترکیه حاضر، ایران غایب!
به گزارش خبرنگار بین الملل تابناک، خبرگزاری رویترز به نقل از برخی منابع مدعی دیدار بی سابقه حزب الله لبنان و دولت سوریه در ماه گذشته در ترکیه شد.
منابع مذکور به رویترز گفتند که در نشست مقام‌های سوریه و حزب الله در ترکیه درباره نگرانی‌ها و دغدغه‌های دو طرف بحث و تبادل نظر شد.
بر اساس گزارش رویترز، این مذاکرات که با پیگیری نهاد‌های امنیتی و اطلاعاتی ترکیه انجام شد، بر کاهش تنش‌ها متمرکز بوده و پیشرفت‌هایی در آن حاصل شد.
در بخش دیگری از گزارش رویترز آمده است: هیات سوری به حزب‌الله اطمینان داده که برای خلع سلاح این گروه، مداخله نظامی در لبنان نخواهد کرد؛ در مقابل، از حزب‌الله خواسته تا قاچاق تسلیحات از مرز سوریه را متوقف کرده و هسته‌های باقی‌مانده خود در سوریه را برچیند.
بنا بر گزارش رویترز، هیات حزب‌الله نیز در این دیدار متعهد شده که در امور داخلی سوریه دخالت نکند، اما پاسخ مستقیمی به درخواست‌های هیات سوری نداده و در نهایت، در این دیدار هیچ توافق نهایی‌ای حاصل نشده است.
بیشتر بخوانید:
احتمال سقوط دولت «احمد الشرع» در سوریه متعاقب جنگ با حزب الله لبنان/ داعش در کمین لبنان است
فشار ترامپ به دولت سوریه برای مقابله با حزب الله لبنان؛ هراس در لبنان از دخالت نظامی دمشق
دولت سوریه برگزاری این نشست را تکذیب کرده است. با این وجود حزب الله لبنان تاکنون موضعی در این خصوص نگرفته است.
همچنین به گزارش رویترز، ایران غایب چنین نشستی بوده است. البته ایران در حال حاضر روابط سیاسی با دولت جدید سوریه ندارد و همچنین مشخص نیست هماهنگی بین حزب الله و ایران در صورت برگزاری چنین نشستی وجود داشته است یا خیر.
ترکیه مدیر نظم امنیتی جدید سوریه.
اما باید توجه داشت اگر چنین دیداری با وساطت ترکیه برگزار شده باشد این نقش برای ترکیه ارزش استراتژیک دارد. ترکیه در چنین شرایطی می‌تواند خود را به‌عنوان یکی از مدیران نظم امنیتی جدید سوریه مطرح کند.
آنکارا نه فقط با دمشق رابطه نزدیک دارد، بلکه توانسته باشد کانالی میان دمشق و حزب‌الله ایجاد کند؛ یعنی میان دولتی که به‌تازگی از مدار تهران فاصله گرفته و گروهی که همچنان به تهران نزدیک است.
این مسئله با نقش گسترده‌تر آنکارا در پرونده سوریه نیز سازگار است. ترکیه یکی از حامیان اصلی حکومت جدید سوریه و یکی از بازیگران مهم در ترتیبات امنیتی این کشور است؛ بنابراین برگزاری چنین نشستی برای ترکیه فقط یک میانجیگری ساده نیست؛ بلکه می‌تواند بخشی از تلاش برای تبدیل‌شدن به قدرت واسط میان بازیگران رقیب منطقه باشد.
اهداف دولت سوریه از مدیریت تنش با حزب الله لبنان
مسئله خلع سلاح حزب‌الله فقط مسئله سوریه و لبنان نیست. اسرائیل نیز آن را به امنیت مرز‌های شمالی خود مرتبط کرده است.
اسرائیل اعلام کرده خروج نیروهایش از جنوب لبنان را به مسئله خلع سلاح حزب‌الله مرتبط می‌داند؛ بنابراین اگر سوریه بتواند بدون جنگ، انتقال سلاح به حزب‌الله را از خاک خود محدود کند، یکی از مسیر‌های مهم پشتیبانی لجستیکی حزب‌الله تحت فشار قرار می‌گیرد.
اما از طرف دیگر، اگر دمشق تضمین داده باشد که خودش برای خلع سلاح حزب‌الله وارد لبنان نمی‌شود، بار اصلی این مسئله همچنان روی دوش دولت و ارتش لبنان و سایر بازیگران باقی می‌ماند. این برای دمشق مطلوب است، چون آن را از درگیری مستقیم دور نگه می‌دارد.
اهمیت مدیریت تنش با دمشق برای حزب الله لبنان
برای حزب‌الله لبنان نیز چنین نشستی حائز اهمیت است. در حال حاضر آمریکا بر دولت سوریه فشار آورده که وارد موضوع خلع سلاح حزب الله شود.
پس از سقوط دولت بشار اسد، حفظ یک دشمن جدید و فعال در مرز سوریه برای این گروه هزینه زیادی دارد.
توافق حداقلی با دمشق باعث می‌شود دولت سوریه علیه آن وارد جنگ نشود و مرز سوریه و لبنان به یک جبهه جنگ جدید تبدیل نشود.
همچنین این موضوع باعث می‌شود دمشق مستقیماً در مسئله خلع سلاح آن دخالت نکند.
پیشتر، ایالات متحده سوریه را تشویق کرده است بررسی کند که آیا می‌تواند نیرو‌هایی را به شرق لبنان اعزام کند تا به خلع سلاح حزب‌الله کمک کنند یا خیر.
با این حال، دمشق تمایلی به انجام چنین مأموریتی نداشت؛ زیرا نگران بود که درگیر جنگ گسترده‌تر خاورمیانه شود و تنش‌های فرقه‌ای در سوریه و لبنان تشدید شود.
ترامپ برای اولین بار در مصاحبه‌ای با شبکه NBC در تاریخ ۵ ژوئن، به‌طور عمومی نقش سوریه در لبنان را مطرح کرد.
ترامپ با خواستار کارزاری «جراحی‌تر» علیه حزب‌الله شد، گفت که واشنگتن می‌تواند کمک کند یا «سوریه را توصیه» کند.
او با تمجید از الشرع و افزودن اینکه رئیس‌جمهور سوریه «دوست دارد کمک کند»، گفت: «ما می‌توانیم در این زمینه به آنها کمک کنیم، یا می‌توانیم سوریه را توصیه کنیم.»
اظهارات ترامپ به صراحت خواستار ورود نیرو‌های سوری به لبنان نشد. اما در جریان نشست سران گروه هفت در اِویان-له-بن، فرانسه، در ۱۶ ژوئن، رئیس‌جمهور آمریکا به طور قابل توجهی مستقیم‌تر عمل کرد.
او به خبرنگاران گفت: «من به اسرائیل پیشنهاد کردم که اجازه دهد سوریه از پس حزب‌الله برآید، زیرا صادقانه بگویم، فکر می‌کنم آنها این کار را بهتر انجام می‌دهند.»
ترامپ از اسرائیل به دلیل صرف زمان زیاد برای شکست حزب‌الله و کشتن غیرنظامیان و تخریب ساختمان‌های مسکونی انتقاد کرد.
او همچنین گفت الشرع کار «شگفت‌انگیزی» در تثبیت کنترل بر سوریه انجام داده و حزب‌الله را «دوست ندارد».
روز بعد، زمانی که از او پرسیده شد آیا درباره حزب‌الله با الشرع گفت‌و‌گو کرده است، ترامپ پاسخ «بله» داد، اما از گفتن اینکه آیا رئیس‌جمهور سوریه با درگیر شدن موافقت کرده است، خودداری کرد و به خبرنگاران گفت که بعداً به این موضوع خواهد پرداخت.
این گفت‌و‌گو نشان می‌داد که اظهارات ترامپ صرفاً یک پیشنهاد انتزاعی خطاب به اسرائیل نبوده، بلکه نقش احتمالی سوریه به‌طور مستقیم با دمشق مطرح شده است.
دمشق نقش نظامی را رد می‌کند
در هفته‌های اخیر، الشرع سعی کرده است با گمانه‌زنی‌های رو به افزایش مقابله کند. او در جلسه‌ای با بزرگان حومه دمشق در ۱۱ ژوئن، گزارش‌ها درباره ورود قریب‌الوقوع سوریه به لبنان را شایعات بی‌اساس توصیف کرد.
احمد موفق زیدان، مشاور ریاست‌جمهوری سوریه، بعداً به شبکه العربیه گفت که واشنگتن در جریان تشدید تنش منطقه‌ای، پیشنهاد نقش‌آفرینی سوریه را مطرح کرده بود، اما دمشق هرگونه نقش نظامی یا امنیتی در لبنان را رد کرده است.
او افزود که سوریه از گسترش حاکمیت دولت لبنان در سراسر این کشور حمایت می‌کند، اما از طریق تقویت نهاد‌های آن، نه با استقرار نیرو‌های سوری.
الشرع در مصاحبه‌ای مفصل‌تر با شبکه المشهد در ۲۱ ژوئن به این موضوع پرداخت و گفت اظهارات ترامپ به اشتباه اینگونه تفسیر شده است که گویی نیرو‌های سوری «فردا صبح» وارد لبنان خواهند شد.
او افزود که ترامپ نگرانی خود را در مورد جنگ ابراز داشته و در مورد اینکه سوریه چگونه می‌تواند به راه‌حلی امن و مسالمت‌آمیز کمک کند، بحث کرده است، نه اینکه خواستار حمله شده باشد.
الشرع گفت اولویت سوریه پایان دادن به جنگ و بمباران اسرائیل است و دمشق رویکرد‌های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی را با واشنگتن مورد بحث قرار داده است.
او گفت: «چشم‌انداز ما مبتنی بر حمایت مجدد از دولت لبنان، تقویت نهاد‌های آن، و جستجوی راه‌حلی است که همه به آن باور داشته باشند. ما به دنبال کانال‌های اقتصادی بین لبنان و سوریه هستیم، نه کانال‌های نظامی.»
الشرع گفت دمشق آماده گفت‌و‌گو با تمام گروه‌های لبنانی، از جمله حزب‌الله است.
او با اشاره به اینکه نقش حزب‌الله در جنگ داخلی سوریه «زخمی عمیق بر سوریه» وارد کرده است، گفت در صورت تأمین منافع لبنان و سوریه، با نمایندگان آن دیدار خواهد کرد.
ژوزف عون، رئیس‌جمهور لبنان، از شفاف‌سازی الشرع استقبال کرد و گفت که این اقدام مثبت تلقی شده و به پایان گمانه‌زنی‌ها درباره نقش نظامی سوریه در لبنان کمک کرده است.
اطمینان‌بخشی‌های سوریه تا حدی نگرانی فوری بیروت را کاهش داده است. با این حال، اظهارات مکرر ترامپ، همراه با روایت‌های متناقض از گفت‌و‌گو‌های قبلی آمریکا و سوریه، سؤالات حل‌نشده‌ای را در مورد نقشی که واشنگتن انتظار دارد دمشق در آینده حزب‌الله و لبنان ایفا کند، باقی گذاشته است.»
به نوشته رویترز، از نظر زمانی، این نشست در خلأ اتفاق نیفتاده است. در ماه‌های اخیر چند روند همزمان وجود داشته است: ۱-فشار آمریکا برای محدودکردن توان نظامی حزب‌الله؛ ۲-نگرانی دمشق از انتقال سلاح از مسیر سوریه؛ ۳- نگرانی سوریه از کشیده‌شدن جنگ لبنان به خاک خودش؛ ۴- تلاش ترکیه برای ایفای نقش پررنگ‌تر در ترتیبات امنیتی سوریه؛ ۵- تلاش حکومت جدید سوریه برای کاهش وابستگی به شبکه منطقه‌ای ایران؛ ۶- ادامه تنش نظامی میان اسرائیل و حزب‌الله در لبنان.
حتی در ژوئیه، وزیر خارجه سوریه گفته بود دمشق برای گفت‌و‌گو با حزب‌الله آمادگی دارد و یک ماه بعد، نعیم قاسم، دبیرکل حزب‌الله، نیز گفته بود حزب الله با دیدار با رهبری سوریه مخالفتی ندارد. این دو موضع، در صورت صحت، نشان می‌دهد ایده گفت‌وگوی مستقیم پیشتر نیز مطرح بوده است.
