سرگردانی مردم در بانک‌ها؛ حواله خریداران دلار با کارت ملی به فردا / نظارت سرزده بانک مرکزی کجاست؟

دسترسی متقاضیان به ارز سهمیه‌ای با کارت ملی، در روزهای اخیر با چالش‌هایی همچون تشکیل صف و حواله دادن مشتریان به روزهای آینده در بانک‌های عامل روبه‌رو شده است؛ آن هم در شرایطی که بازار غیررسمی ارز روند صعودی خود را حفظ کرده و نرخ دلار به کانال تاریخی ۲۲۰ هزار تومان رسیده است. از سوی دیگر، نرخ عرضه دلار با کارت ملی در شعب بانکی نیز طی روزهای گذشته از ارقام کمتر از ۲۰۰ هزار تومان آغاز شد و روز گذشته به ۲۰۵ هزار تومان رسید.

به گزارش سرویس اقتصادی تابناک؛ روایت‌های میدانی دریافتی از برخی مخاطبان تابناک نشان می‌دهد در برخی شعب ارزی بانک‌های ملت، صادرات و تجارت در شهر تهران، عرضه ارز سهمیه‌ای متوقف یا با اختلال مواجه شده است. متقاضیان می‌گویند هنگام مراجعه به این شعب با پاسخ اتمام سهمیه روزانه روبه‌رو می‌شوند. یکی از مراجعان می‌گوید پس از مراجعه به باجه ارزی، متصدی بانک با اشاره به ثبت نام متقاضیان، به او اعلام کرده سهمیه روز تمام شده و باید فردا صبح اول وقت مراجعه و ثبت نام کند تا در صورت باقی ماندن سهمیه، نوبت به او برسد.

به نظر می‌رسد سازوکار نظارتی بر شبکه فروش ارز با کارت ملی در بانک‌های عامل، توان کافی برای پاسخگویی بانک ها و تأمین به‌موقع تقاضای مردم را ندارد و در نتیجه، متقاضیان به روزهای بعد ارجاع داده می‌شوند؛ آن هم در شرایطی که نرخ‌ها به‌صورت ساعتی تغییر می‌کند و توان خرید امروزِ مشتری با فردا یکسان نیست و نرخ ارز هر ساعت گران تر می شود. این رویه در حالی در برخی شعب مشاهده شده که بانک مرکزی و شخص رئیس‌کل همواره بر توان بالای این بانک برای عرضه گسترده ارز تأکید داشته‌اند و حتی از بسته ۲ میلیارد دلاری در صورت نیاز سخن گفته‌اند.

نتیجه تعلل بانک ها؛ شیفت تقاضا به کف بازار؟

کامران سلطانی‌زاده، کارشناس بازار ارز، در این رابطه خبرنگار به تابناک گفت: «بر اساس ضوابط اعلامی بانک مرکزی، شعب بانک‌ها موظف هستند به تقاضای ارزی مردم با کارت ملی در اسرع وقت پاسخ دهند. این‌که برخی شعب از همان ساعات نخست صبح اعلام می‌کنند سهمیه‌ای برای فروش ندارند، نشان‌دهنده ابهام در فرایند اجراست که می‌تواند ناشی از کم‌کاری در سطح شعب یا اشکال در توزیع دقیق و متوازن سهمیه‌ها در سراسر کشور باشد.»

سلطانی‌زاده تأکید کرد: «یکی از الزامات اثربخشی سیاست ارزی بانک مرکزی مبنی بر فروش ارز با کارت ملی این است که در سراسر کشور، تمامی شعب بانک‌های عامل به شکلی مستمر ارز برای عرضه داشته باشند و شاهد اختلالی در این فرایند نباشیم؛ چراکه در شرایط نوسان صعودی بازار، یک روز وقفه در عرضه سهمیه‌ای، تقاضای انباشته را از بانک‌ها به کف بازار آزاد منتقل می‌کند و می‌تواند به افزایش تقاضا در بازار غیررسمی دامن بزند.»

این کارشناس ارزی افزود: «در شرایطی که بانک مرکزی از توان تزریق تا ۲ میلیارد دلار برای پاسخ به نیازهای ارزی سخن می‌گوید، چنانچه شبکه بانکی توان پاسخگویی کامل به مراجعات را ندارد، می‌توان از ظرفیت صرافی‌های مجاز نیز استفاده کرد تا آن‌ها هم در کنار شعب بانکی، عرضه ارز با کارت ملی و به نرخ حاشیه بازار را انجام دهند. برای تعدیل نرخ ارز، عرضه مستمر و همه‌جانبه در سراسر کشور نه صرفاً در شهرهای بزرگ، امری تعیین‌کننده است که نظارت دقیق تیم ارزی بانک مرکزی را می‌طلبد. نباید با تعلل شعب در عرضه و موکول کردن پاسخگویی به روزهای بعد، این سیگنال به بازار مخابره شود که ارزی در کار نیست؛ چراکه این رویه مستقیماً بر انتظارات تورمی اثر می‌گذارد.»

او در ادامه پیشنهاد داد: «مدیران نظارتی بانک مرکزی باید با بازرسی‌های سرزده و روزانه از شعب، بدون واسطه در جریان روند عرضه ارز به مردم قرار گیرند تا فضا برای نرخ‌سازی دلالان مهیا نشود و بازارساز حضور مؤثر خود را حفظ کند.»

وی در پایان در پاسخ به این پرسش که «آیا احتمال دارد برخی شعب با انگیزه فروش به نرخ‌های بالاتر در روزهای بعد، از عرضه روزانه خودداری کنند؟»، گفت: «طرح چنین ابهاماتی اعتماد مردم به شبکه بانکی را با خدشه مواجه می‌کند و نیازمند شفاف‌سازی از سوی بانک مرکزی است؛ بنابراین انتظار می‌رود بانک مرکزی اولاً نظارت میدانی و سرزده بر شعب را تشدید کند و ثانیاً درباره این ابهامات به‌صورت شفاف به مردم توضیح دهد.»