سرگیجه در بازار ارز؛ نرخ واقعی دلار چند؟ ۱۸۴ یا ۱۵۴؟

بازار ارز پس از چند هفته ثبات نسبی در بازه ۱۵۰ تا ۱۶۰ هزار تومان برای هر دلار، دوباره وارد فاز نوسان و التهاب شده است. چهارشنبه هفته گذشته، روندی صعودی در نرخ دلار آمریکا در کف بازار تهران آغاز شد؛ روندی که در آن قیمت‌ها ساعت‌به‌ساعت بالا رفت و در مقطعی دلار از مرز ۱۸۳ هزار تومان نیز عبور کرد، هرچند در پایان روز تا حوالی ۱۸۰ هزار تومان عقب‌نشینی داشت. روز پنجشنبه، که به روال معمول بازار به‌طور نیمه‌فعال کار می‌کند، این روند تا حدی تعدیل شد و دلار در محدوده ۱۷۷ تا ۱۷۸ هزار تومان آرام گرفت.

به گزارش سرویس اقتصادی تابناک؛ با این حال، آغاز نخستین روز کاری هفته جدید، یعنی شنبه ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۵، نشان داد که تب بازار هنوز فروکش نکرده است. از ساعات ابتدایی صبح، بار دیگر جهت حرکت نرخ ارز صعودی شد؛ دلار آمریکا مجدداً از مرز حساس ۱۸۰ هزار تومان عبور کرد و در بیشتر ساعات روز در بازه ۱۸۳ تا ۱۸۴ هزار تومان نوسان داشت. در کنار دلار، یورو نیز در بازار آزاد با روندی صعودی همراه بود و در محدوده ۲۱۱ تا ۲۱۵ هزار تومان معامله شد؛ نشانه‌ای روشن از بازگشت التهاب به بازار ارز.

با این حال، یکی از مهم‌ترین نکته قابل تأمل در معاملات امروز، نه فقط سقف‌های جدید قیمتی، بلکه شکاف کم‌سابقه میان نرخ‌های معامله شده در کف بازار بود. گزارش‌های میدانی حاکی از آن است که برخی فروشندگان در بازار تهران، در ازای دریافت اسکناس‌های درشت یک‌میلیونی، ۵۰۰ هزار تومانی و حتی ۲۰۰ و ۱۰۰ هزار تومانی، حاضر به فروش دلار در نرخ‌هایی تا حدود ۱۵۴ هزار تومان نیز بوده‌اند؛ رقمی که حدود ۳۰ هزار تومان کمتر از نرخ متعارف در بازار آزاد است. این اختلاف معنادار، پرسش‌هایی جدی درباره ساختار معاملات، چرایی نیاز فوری برخی دارندگان ارز به نقدینگی و همچنین نقش دلالان در جمع‌آوری دلار ارزان ایجاد کرده است. 

کامران سلطانی‌زاده، دبیرکل پیشین کانون صرافان نیز در گفت‌وگو با «تابناک» اظهار داشت: بازار ارز پس از تعطیلات ناشی از شرایط جنگی و سپس تعطیلات نوروز، حدود دو هفته است که عملاً به روال عادی و رسمی خود بازگشته است. به گونه ای که با بازگشایی کسب‌وکارها، تقاضای واقعی برای ارز دوباره خود را نشان داده و همین افزایش تقاضای موثر، به‌طور طبیعی بر قیمت‌ها فشار صعودی وارد کرده است.

سلطانی‌زاده عامل مهم دیگری را نیز در تحولات اخیر مؤثر می‌داند: حملات خصمانه آمریکا و اسرائیل به زیرساخت‌های اقتصادی کشور یعنی  شرکت‌های فولادی و پتروشیمی. او تأکید می‌کند این حملات، بخشی از ظرفیت صادراتی کشور را تحت تاثیر قرار داده و در نتیجه، جریان ورود ارز حاصل از صادرات را تضعیف کرده است. کاهش درآمدهای ارزی، به معنای افت عرضه در بازار است و ترکیب «افزایش تقاضا» و «کاهش عرضه» بستری کلاسیک برای رشد قیمت‌ها فراهم می‌کند. با این حال، وی ابراز امیدواری می‌کند که با بازگشت تدریجی این بنگاه‌ها به مدار تولید و صادرات، سمت عرضه تقویت شده و از شدت نوسانات کاسته شود.

حواله های ارزی هم قد کشیدند!

در کنار بازار آزاد اسکناس، چشم‌انداز بازار حواله‌های ارزی نیز حاکی از ادامه فشار قیمتی است. در تالار دوم ارزی مرکز مبادله، جایی که حواله‌های ارزی خرید و فروش می‌شوند، امروز نرخ‌ها روندی افزایشی داشت.

امروز، نرخ خرید حواله دلار آمریکا به ۱۴۱۰۵۱ تومان رسید و نرخ فروش آن نیز تا ۱۴۲۳۳۲ تومان بالا رفت. یورو نیز در بازار حواله، افزایش قابل‌توجهی را تجربه کرد؛ به‌گونه‌ای که نرخ خرید حواله یورو به ۱۶۵۸۲۵ تومان و نرخ فروش آن به ۱۶۷۳۳۱ تومان صعود کرد.

بنابراین، مجموعه این تحولات؛ از جهش‌ در بازار آزاد اسکناس تا رشد نرخ‌ها در بازار حواله، تصویری روشن از بازاری ارائه می‌دهد که در آن، انتظارات افزایشی تقویت شده و فعالان اقتصادی در تلاش‌اند موقعیت خود را در برابر ریسک‌های ارزی تنظیم کنند. تفاوت فاحش میان نرخ‌های رسمی‌تر در مرکز مبادله و نرخ‌های کف بازار، در کنار معاملات زیر نرخ متعارف برای اسکناس‌های درشت، نشان می‌دهد که بازار ارز همچنان با عدم‌قطعیت، فشار روانی و رفتارهای احتیاطی بازیگران درگیر است؛ وضعیتی که می‌تواند در صورت نبود سیاست‌های پایدار و شفاف ارزی، به ناپایداری‌های بیشتر در روزها و هفته‌های پیش‌رو منجر شود.