سفر منطقهای وزیر امور خارجه و گفتوگوهای اسلامآباد؛ دیپلماسی فعال در میانه تنشها
به گزارش تابناک، در شرایطی که تحولات منطقهای و پروندههای پیچیده امنیتی و اقتصادی در هم تنیده شدهاند، سفرهای اخیر دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی ایران به کشورهای منطقه از جمله پاکستان، عمان و روسیه، در امتداد راهبردی برای مدیریت بحرانها و پیگیری منافع ملی در چارچوب دیپلماسی فعال ارزیابی میشود.
جمهوری اسلامی ایران با وجود بدبینی جدی نسبت به بدعهدیهای طرف آمریکایی، با رویکردی مسئولانه و مبتنی بر حسن نیت، وارد مسیرهای دیپلماتیک با میانجیگری پاکستان شد؛ مسیری که هدف آن تبیین مواضع اصولی ایران و تلاش برای کاهش تنشها در منطقه عنوان شده است.
در همین چارچوب، اعزام هیات عالیرتبه به ریاست رئیس مجلس شورای اسلامی نیز نشانهای از جدیت و انسجام در تصمیمسازیهای کلان نظام در حوزه سیاست خارجی و عزم برای پیشبرد مقتدرانه دیپلماسی در جهت تأمین منافع ملی ارزیابی میشود.
از سوی دیگر، در تحلیل روندهای گذشته، بدعهدیهای مکرر آمریکا بار دیگر بهعنوان یکی از موانع اصلی شکلگیری توافقهای پایدار مورد اشاره قرار میگیرد. در مقاطعی، تفاهمهایی همچون آتشبس در لبنان و بحث آزادی بخشی از اموال بلوکهشده ایران در قالب توافقات غیرمستقیم مطرح شد، اما به گفته منابع مطلع، واشنگتن در اجرای کامل تعهدات خود از جمله در چارچوب توافقات مورد اشاره، رویکردی غیرمتعهدانه داشته است.
در ادامه این روند، در مقطعی با تلاشهای دیپلماتیک و با محوریت گفتوگوهای منطقهای، موضوعاتی همچون آتشبس در لبنان و همچنین تفاهمات مرتبط با کاهش تنش در مسیرهای راهبردی منطقه از جمله تنگه هرمز مطرح شد، اما بدعهدی طرف آمریکایی و اصرار بر سیاستهایی نظیر فشار و محاصره دریایی، به تشدید تنشها منجر شد.
بر همین اساس، مقامات ایرانی تأکید دارند که ادامه سیاست تحریم و فشار، همزمان با طرح ادعاهای متناقض درباره برنامه هستهای ایران، نشاندهنده نبود اراده واقعی در واشنگتن برای حلوفصل اختلافات است؛ بهویژه در شرایطی که همزمان با روندهای دیپلماتیک، سیاست تشدید تحریمها نیز ادامه یافته است.
در بخش دیگری از این تحولات، مذاکرات اخیر در اسلامآباد نیز در ادامه روند میانجیگرانه پاکستان و با هدف اجرای دستورالعملهای شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران برگزار شده است. تمرکز این گفتوگوها بر ایجاد چارچوبی برای پایان دادن به درگیریها و کمک به تثبیت صلح و ثبات در منطقه عنوان شده است.
همچنین در برابر برخی اقدامات یکجانبه، از جمله آنچه از سوی طرف مقابل «محاصره دریایی» خوانده میشود، تهران این اقدامات را مغایر آتشبس و در برخی موارد مصداق اقدام تجاوزکارانه تلقی کرده و تأکید دارد که واکنشهای ایران در قالب تدابیر دفاعی و محدودکننده در حوزه کشتیرانی در تنگه هرمز، کاملاً منطبق با حقوق بینالملل است.
در همین چارچوب، سفر وزیر امور خارجه به عمان نیز به عنوان نخستین سفر رسمی در دوره جدید تنشها، نشانهای از نگاه اصولی ایران به دیپلماسی منطقهای و تلاش برای حفظ و تقویت روابط با کشورهای جنوب خلیج فارس ارزیابی میشود. انتخاب عمان نیز با توجه به نقش میانجیگرانه و رویکرد متعادل این کشور، از اهمیت ویژهای برخوردار بوده است.
در ادامه، سفر به روسیه نیز در امتداد همین راهبرد و با هدف بهرهگیری از ظرفیتهای سیاسی و حقوقی در سطح بینالمللی صورت گرفته است. نقش روسیه و چین به عنوان دو عضو دائم شورای امنیت در جلوگیری از بهرهبرداری سیاسی آمریکا از این نهاد برای اعمال فشار علیه ایران، از جمله محورهای مهم این رایزنیها عنوان میشود.
در مجموع، مجموعه این سفرها و رایزنیها بیانگر تلاش دستگاه دیپلماسی برای مدیریت همزمان بحرانها، حفظ ابتکار عمل سیاسی و تقویت جایگاه منطقهای و بینالمللی جمهوری اسلامی ایران در شرایط پیچیده کنونی ارزیابی میشود.
