محاصره دریایی ایران امکانپذیر نیست/ نمیتوان گفت مذاکرات ایران و آمریکا شکست خورده است
کارشناس مسائل بینالملل تاکید کرد: یکی از مهمترین مشکلات هرگونه مذاکره با آمریکاییها برای هر کشور این است که آنها خود را در سطح طرف مذاکرهکننده قرار نمیدهند و با پیشفرضهایی در مذاکره شرکت میکنند که آن پیشفرضها را میخواهند به پیششرط تبدیل کنند.
به گزارش سرویس بینالملل «تابناک»؛ مذاکرات ایران و آمریکا در اسلامآباد در حالی آغاز شد که که میان دو طرف درباره شمول لبنان در آتشبس میان اختلاف نظر وجود داشت، ایران توقف حملات اسرائیل به لبنان را یکی از پیششرطهای اصلی مذاکره مطرح کرده بود؛ حملاتی که اسرائیل از همان روز نخست آتشبس ادامه داد.
این مذاکرات پس از بیستویک ساعت گفتوگو بدون دستیابی به توافق پایان یافت و پرونده را در وضعیت تعلیق قرار داد. اختلافها بر سر موضوعات راهبردی از جمله تنگه هرمز و برنامه غنیسازی، مذاکرات را به بنبست کشاند. در همین فضا و هنگام خروج هیئت ایرانی از اسلامآباد، دونالد ترامپ در تروثسوشال تهدید کرد که «محاصره دریایی تنگه هرمز» را آغاز خواهد کرد.
خبرنگار سرویس بینالملل «تابناک» در خصوص بالا رفتن سطح تنش در منطقه در پی تهدید ترامپ و احتمال نقض آتشبس از سوی هرکدام از طرفین، گفتگویی را با «سیدرضا صدرالحسینی» کارشناس مسائل بینالملل انجام داده که از نظر میگذرانید:
*مذاکرات ایران و آمریکا در پاکستان انجام شد و به نتیجهای نرسید و گویا مهمترین اختلاف بر سر تنگه هرمز و موضوع غنیسازی بوده است. ارزیابی شما از دلایل شکست مذاکرات چیست؟
باید توجه داشته باشیم که هنوز برای عدم نتیجه این مذاکرات نمیتوانیم کلمه شکست را به کار ببریم؛ به دلیل اینکه دیپلماسی بنبست ندارد. هر دو طرف گفتوگو پس از بیست و یک ساعت مذاکره هیچکدام لفظ شکست را برای این مذاکره به کار نبردند، بلکه بهترین واژه، واژه تعلیق است؛ زیرا قطعاً میانجی با افزایش فعالیتهای خود سعی و تلاش دارد که مسئله مذاکرات دو کشور ایران و آمریکا به نتیجه مطلوب برسد.
از طرف دیگر، جمهوری اسلامی با یک هیئت کامل و با دست پُر در این مذاکرات حاضر شده بود و شرایطی را در حین مذاکرات فراهم کرده بود که اقتصاد بینالملل بتواند از گذرگاه راهبردی تنگه هرمز بهره کامل ببرد و منافع ملی ملت ایران نیز تأمین گردد.
اما یکی از مهمترین مشکلات هرگونه مذاکره با آمریکاییها برای هر کشور این است که آنها خود را در سطح طرف مذاکرهکننده قرار نمیدهند و با پیشفرضهایی در مذاکره شرکت میکنند که آن پیشفرضها را میخواهند به پیششرط تبدیل کنند.
بر این اساس میتوان گفت که خودبزرگبینی هیئت آمریکایی و دخالتهای مستقیم و غیرمستقیم رژیم صهیونیستی از مهمترین دلایل توقف مذاکرات هستند. با توصیه مؤکد جمهوری اسلامی به هیئت مذاکرهکننده، آنها از دخالت دادن منافع رژیم صهیونیستی بر منافع ملتهای مختلفی که از این گذرگاه راهبردی استفاده میکنند، همچنین بر منافع ملت آمریکا، برحذر داشته شدند.
بر این اساس میتوان گفت که شرایط انتظار در مذاکرات، در حقیقت منزل بعدی مذاکرات است و البته میزان این انتظار هنوز بهخوبی مشخص نیست.
*آیا احتمال دارد مجددا با میانجیگری پاکستان، قبل از اتمام این آتشبس مذاکرات از سر گرفته شود؟
به نظر میرسد دو طرف مذاکره به این موضوع و به تلاش مجدّانه و مستمر پاکستان بیعلاقه نباشند و قطعاً دولت پاکستان در راستای انجام وظایف میانجیگری خود، گفتوگو با دو طرف مذاکرهکننده را همچنان ادامه خواهد داد و تلاش میکند این مذاکرات به یک نقطه مطلوب نزدیک شود.
در شرایط کنونی، مهمترین نقطه مطلوب، صلح و امنیت منطقهای است؛ زیرا اگر به هر دلیل شرایط جنگی بر منافع ملی جمهوری اسلامی مستولی شود، در این دوره، امنیت و صلح منطقه بیش از گذشته دچار صدمات غیرقابل جبران خواهد شد.
*بلافاصله بعد از مذاکرات دیروز، ترامپ اعلام کرد که تنگه هرمز را باز میکند و کشورهای دیگر هم میتوانند استفاده کنند؛ در واقع اعلام کرد که تنگه را محاصره میکند. به نظر شما واکنش ایران به این اقدام چیست و آیا این اقدام ممکن است منجر به شروع جنگ شود؟
باید این نکته را مدنظر داشته باشیم که در طول چهلوچهار روز گذشته، ترامپ تلاش مضاعفی داشته که با گفتهها، یعنی بیانات و اظهارات خود با خبرنگاران و همچنین توییتهایش، فضای رعب و وحشت را میان ملت ایران و مقامات ایران ایجاد کند، اما در هیچ موردی موفق نبوده و این مورد اخیر نیز از موارد گذشته مستثنا نیست.
ترامپ به دنبال این است که شاید بتواند با قوه قهریه و استفاده از امکانات نظامی خود حرکتی انجام دهد که در افکار عمومی بینالمللی، خود را مصلح و علاقهمند به ایجاد آرامش در نظام بینالملل و به تبع آن برای اقتصاد بینالملل معرفی کند. اما این مسئله با واقعیتهای صحنه همراه نیست.
ترامپ اگر امکان این کار را داشت، در طول چهلوچهار روز گذشته این اقدام را انجام میداد و اجازه بسته شدن هوشمندانه تنگه هرمز توسط جمهوری اسلامی را نمیداد.
بر همین اساس است که ترامپ نتوانست با وجود آتش سنگین رزمندگان ایرانی، دو ناو هواپیمابر و بزرگ خود به نام «آبراهام لینکلن» و «جرالدفورد» را به منطقه گسیل کند؛ بنابراین میتوان گفت که این مسئله نه از دیدگاه نظامی، نه از نظر تاکتیکهای نظامی و نه از جهت سیاسی امکانپذیر نیست که او بتواند تنگه هرمز را به شکل دلخواه باز کند یا بر اساس ادعای خود از این تنگه بهرهبرداری اقتصادی و حق عبور دریافت کند.
*آیا در صورت انجام این کار، این اقدام خود نقض آتشبس محسوب نمیشود؟
باید توجه داشته باشیم که هنوز در این رابطه هیچ اقدام عملی صورت نگرفته و با عنایت به این نکته که رزمندگان ایرانی دستهای خود را بر روی ماشه دارند و رصد اطلاعاتی کاملی از کل منطقه انجام میشود، قطعاً و یقیناً به محض نقض آتشبس توسط آمریکاییها در محدوده مشخصشده توسط قرارگاه خاتمالانبیاء، نیروهای نظامی جمهوری اسلامی به وظایف قانونی خود اقدام خواهند کرد.
*ایران اعلام کرده که لبنان ذیل موضوع آتشبس قرار دارد، در حالی که آمریکا و رژیم صهیونیستی لبنان را ذیل آتشبس نمیدانند. توییت شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان نیز به قرار داشتن لبنان ذیل آتشبس اشاره کرده است. با وجود این، حملات به جنوب لبنان و البته نه به بیروت در زمان مذاکرات ایران و آمریکا در اسلامآباد ادامه داشت و پس از آن نیز تکرار شد. آیا این موضوع خود نقض آتشبس محسوب نمیشود؟
با توجه به اختلاف نظری که در این رابطه وجود دارد، جمهوری اسلامی نظرات صریح خود را نسبت به این مسئله اعلام کرده است. بر این اساس، مطابق اظهارات مقامات مسئول ایرانی، این موضوع کاملاً مورد رصد قرار گرفته و در صورت نقض آتشبس توسط رژیم صهیونیستی، دستگاههای مربوطه به وظایف خود عمل خواهند کرد.
گفتگو: زینب منوچهری
