کشف یک نقشه دقیق درد در ساقه مغز: امید جدید به درمان‌های غیرافیونی

به گزارش سرویس علم و فناوری تابناک، در یکی از مهم‌ترین کشفیات سال ۲۰۲۵ در علوم اعصاب، گروهی از پژوهشگران دانشگاه سیدنی موفق شدند شبکه مدیریت درد در ساقه مغز را با دقت بالا شناسایی کنند — منطقه‌ای که تا پیش از این نقش آن در تفکیک دردهای مختلف شناخته نشده بود. 

این پژوهش که با استفاده از تصویربرداری ۷ تسلا (۷T MRI) انجام شده، نشان می‌دهد که قسمت‌های مختلف ساقه مغز بسته به محل درد در بدن (مثلاً صورت یا اندام‌ها)، واکنش‌های متفاوتی را تنظیم می‌کنند. به بیان دیگر، مغز به‌طور دقیق می‌داند کدام نوع درد از کجا می‌آید و آن را با مسیرهای عصبی مشخصی مدیریت می‌کند — موضوعی که تاکنون در علوم اعصاب دیده نشده بود. 

این کشف می‌تواند نقطه عطفی در درمان دردهای مزمن باشد؛ چرا که تا امروز، درمان‌های رایج عمدتاً مبتنی بر داروهای افیونی (مخدر) هستند که خطر اعتیاد و عوارض جانبی جدی دارند. پژوهشگران امیدوارند با این نقشه جدید، درمان‌هایی توسعه یابد که مستقیماً بخش‌هایی از مغز را هدف قرار دهند که درد را محلی‌سازی و تفسیر می‌کنند — درمان‌هایی که بدون نیاز به داروهای سنتی کنترل درد فعالیت کنند.

یکی از نتایج جالب این تحقیق این است که مغز، بسته به اینکه درد در صورت باشد یا در دست و پا، از ساختارها و مسیرهای متفاوتی برای پردازش آن استفاده می‌کند. این «نقشه درد» می‌تواند به توسعه روش‌های فناوری‌محور مانند تحریک مغزی هدفمند یا درمان‌های نورومدولاتور کمک کند که برای بیماران با دردهای مزمن عملکردی بهتر و کم‌عارضه‌تر داشته باشند. 

پژوهشگران می‌گویند این روش همچنین امکان بررسی نحوه تعامل سیستم‌های اندورفینی و کانابینوئیدی مغز را فراهم می‌کند — مسیرهایی که می‌توانند بدون مخدرها، درد را کاهش دهند و به درمان‌های جدید در آینده منجر شوند.