ایران قدرت اول منطقه میشود
به گزارش خانه ملت، متن مصاحبه "محمد مهدی مفتح "نماینده رزن با پیام همدان در پی می آید:
به عنوان سؤال اول لطفاً درباره برنامه پنجم توسعه و اهداف کلی که در پایان این برنامه انتظار رسیدن به آن میرود، توضیح دهید.
تدوین امور کشور بر اساس برنامه شکل گرفته است. خوشبختانه ما برای اداره کشور برنامه بلند مدتی داریم که به نام چشمانداز سال 1404 از سوی مقام معظم رهبری ابلاغ شده است. در این سند چشم انداز، شرایطی که کشور باید در آن سال به آن رسیده باشد، ترسیم شده است. به طور خلاصه در این تاریخ ما باید کشوری توسعه یافته باشیم و از نظر اقتصادی، علم و فناوری، روابط بینالملل و مبانی اسلامی در منطقه جایگاه نخست را به خود اختصاص دهیم. این چشمانداز از سال 1384 تصویب و ابلاغ شده است. از آن تاریخ ما برای دست یابی به آن جایگاه 20 سال زمان داریم؛ یعنی چهارتا برنامه 5 ساله. بنابراین گام اول شرایط مدیریتی آن از سوی برنامه از سال 84 مشخص شد. البته ما از قبل هم سه برنامه پنج ساله را پشت سر گذاشتهایم.
به بیان دیگر ما برای رسیدن به سند چشم انداز، با برنامهای بلند مدت روبه رو هستیم. برای رسیدن به این سند چشمانداز ما هر 5 سال یک برنامه میان مدت داریم به نام برنامه پنج ساله که دولت باید لایحه بدهد و مجلس تصویب کند. برنامه چهارم اولین برنامهای بود که تصویب شد و امسال به پایان میرسد. از سال 90 برنامه پنجم عملیاتی میشود. برنامه کوتاه مدت هم بودجه سالانه کشور است. در واقع نظام برنامهریزی کشور براساس این سه برنامه شکل میگیرد. برنامه پنجم توسعه از آنجایی که مبنای بودجه سالانه خواهد بود و همچنین تغییر و اصلاح آن نیازمند رأی دو سوم نمایندگان است، اهمیت بالایی دارد و توجه ویژه نمایندگان را میطلبد.
این روزها مجلس شورای اسلامی به طور تمام وقت مشغول تصویب لوایح برنامه پنجم است. این برنامه چه زمانی به مجلس تقدیم شده است و روند بررسی آن از سوی نمایندگان به چه صورتی است؟
برنامه پنجم توسعه 20 دی ماه سال 88 تقدیم مجلس شد، اما از آنجایی که تا پایان سال زمان زیادی نمانده بود و مجلس نمیتوانست هم به برنامه پنجم برسد و هم بودجه را تصویب کند، بنابراین مصوب شد که اول بودجه سال 89 به تصویب برسد و آن گاه از اوایل سال 89 بررسی برنامه پنجم آغاز شود. در سال 89 گام اول همایشی بود که مجلس شورای اسلامی برگزار کرد و در آن مجموعه صاحبنظران متخصص در این موضوع، نظرات خود را ارائه دادند. از این صاحبنظران، برخی در مجلس بودند (به عنوان نماینده یا کارشناسان مرکز همایشها یا همکاران کمیسیونها) برخی دولتی بودند و گروهی هم کارشناسان حوزههای دانشگاهی. این همایش هفته اول خرداد در مرکز همایشهای بینالمللی صدا و سیما برگزار شد و من دبیر علمی همایش بودم. ما 350 مقاله دریافت کردیم که از این تعداد 44 مقاله برتر در دو سالن مرکز همایشها ارائه و خوانده شد. صاحب نظران تمامی زمینههای توسعه را در این مقالات عنوان کرده بودند، بنابراین مجموعهای بسیار قوی از نظرات را تهیه کردیم.
از مراحل بررسی لایحه برنامه پنجم پس از تهیه این مجموعه نظرات بگویید.
بلافاصله بعد از برگزاری همایش، بررسی برنامه در مجلس طبق آیین نامه داخلی شروع شد. طبق برنامه ابتدا فرصتی به نمایندگان و سپس کمیسیونها داده شد تا به بررسی آن بپردازند. ما از 18 خرداد سال 89 کارمان را در کمیسیون تلفیق آغاز کردیم و در 21 مهرماه کار کمیسیون تلفیق به پایان رسید. این بررسیها در کمیسیون تلفیق حاصل 57 جلسه رسمی و بیش از 200 ساعت کار در کمیسیون بود و نتیجه آن گزارشی است که کمیسیون تلفیق به صحن علنی مجلس ارائه داده و اکنون در حال بررسی از سوی نمایندگان است. مبانی کلی برنامه پنجم هم سیاستهای کلی که مقام معظم رهبری ابلاغ کرده و همچنین قوانین بالادستی مانند هدفمندکردن یارانهها و قانون اصل 44 را دربر میگیرد.
گزارش کمیسیون تلفیق چند ماده را شامل میشود؟
گزارش این کمیسیون بیش از 240 ماده را شامل میشود که در مجلس در دست بررسی است و تا امروز بیش از 120 ماده آن بررسی و تصویب شده است. این گزارش در 9 فصل شکل گرفته و ارائه شده است.
لطفاً درباره فصلهای نه گانه این برنامه بگویید.
فصل اول با عنوان فرهنگ اسلامی - ایرانی است که به تنظیم الگوی اسلامی- ایرانی توسعه میپردازد. فصل دوم علم و فناوری است که طبق آن باید در پایان برنامه پنجم به جایگاه دوم در منطقه و تثبیت آن با تقویت نیروی انسانی متخصص برسیم. فصل سوم مسائل اجتماعی است که برمبنای آن باید شاخص توسعه انسانی در پایان برنامه ارتقا پیدا کند و به سطح کشورهای توسعه یافته برسیم. شاخص توسعه انسانی در کشورهای با توسعه بالا حداقل هشت درصد از یک است که تلاش میکنیم در پایان این برنامه با رشد پارامترهای اقتصادی و غیر اقتصادی به این عدد برسیم. بحث بیمههای اجتماعی و سلامت، امور حمایتی و توانمندسازی، سرمایه اجتماعی، جوانان و خانواده و همچنین ایثارگران در این فصل دیده شده است. فصل چهارم شامل نظام اداری و مدیریت است و فصل پنجم دربرگیرنده مباحث افتصادی است.
بهبود فضای کسب و کار، اشتغال، پول و بانک، بهره وری، بازار سرمایه، تجارت، سرمایهگذاری خارجی، مناطق آزاد، بیمههای بازرگانی، کاهش وابستگی به نفت، اصلاح نظام مالیاتی، تعاون، انرژیهای پاک، کشاورزی، صنعت و معدن، حمل و نقل، مسکن و غیره در این فصل مورد بررسی قرارمیگیرد. فصل ششم توسعه منطقهای است که احکام مربوط به حوزه محیط زیست و توسعه روستایی را شامل میشود. فصل هفتم مسائل سیاسی و امنیتی را مطرح میکند. فصل هشتم و نهم نیز به ترتیب شامل احکام حقوقی و قضایی و بودجه است.
چه زمانی کار بررسی برنامه پنجم به پایان میرسد و به شورای نگهبان ارائه میشود؟
این موارد نهگانه، ساختار کلی برنامه پنجم را تشکیل میدهند که نزدیک به نیمی از آن از سوی نمایندگان بررسی شده و امیدوارم هرچه سریعتر بررسیها در مجلس به پایان برسد. بعد از اتمام بررسی، مصوبات به شورای نگهبان ارجاع خواهد شد. مواردی را که شورای نگهبان آنها را مغایر با شرع یا قانون تشخیص دهد، باردیگر به مجلس میآید و ما به بررسی مجدد آن موارد در کمیسیون تلفیق میپردازیم.
پس از بررسی مجدد و تصویب از سوی نمایندگان، بار دیگر این موارد به شورای نگهبان میرود و در صورت موافقت با آنها و تصویب نهایی برای اجرایی شدن به دولت ابلاغ میشود.
به عنوان سؤال آخر، درباره صندوق توسعه ملی که در حال بررسی در کمیسیون است، توضیح دهید.
بررسی ایجاد این صندوق نیز از دیگر اقدامات مهم مجلس شورای اسلامی است که براساس آن 20 درصد درآمد نفت و گاز کشور باید به عنوان سهم نسلهای آینده در نظر گرفته شده و در این صندوق حفظ شود تا برای کارهای زاینده اقتصادی به عنوان تسهیلات بانکی و وام مورد استفاده قرارگیرد.
بر اساس این طرح، پروژههایی که دارای بازدهی بالای اقتصادی هستند، میتوانند برای تسهیلات از این صندوق کمک بگیرند و بعد از رسیدن به سود دهی، اصل پول و سود آن را به این صندوق بازگردانند.
