ايران فاقد جايگاه مناسب در بازارهاي جهاني است

مركز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسلامي روند توليد، تجارت و صادرات گياهان دارويي در ايران را بررسي كرده و معتقد است كه از ظرفيت‌هاي موجود كشور در اين زمينه به خوبي بهره‌برداري نشده است.

دفتر مطالعات زيربنايي مركز پژوهش‌ها با اشاره به آثار مخرب و جانبي داروهاي شيميايي از يك طرف و ايجاد آلودگي‌هاي زيست محيطي از سوي ديگر، گرايش عمومي جامعه به ويژه طي سال‌هاي اخير به استفاده از داروهايي با منشاء گياهي را داراي روندي صعودي دانست و افزود: تنوع اقليمي ايران و به تبع آن پوشش متنوع گياهي كه سبب افزايش كيفيت، درصد و نوع عناصر موجود در گياهان دارويي شده توان بسيار مناسبي را براي ورود ايران به تجارت بين‌المللي گياهان دارويي و داروهاي گياهي فراهم كرده است.

اما با وجود قابليت‌هاي مزبور در توليد گياهان دارويي، وجود ذخاير ژنتيكي منحصر به فرد در هر منطقه كشور و وجود گونه‌هاي بومي كه خريداران زيادي در جهان دارند، وجود پيشينه طب سنتي و اسلامي غني در ايران، نيروي انساني متخصص و تعداد زياد پزشكان سنتي در ايران چنين به نظر مي‌رسد كه هنوز از ظرفيت‌هاي موجود كشور در اين زمينه به خوبي بهره‌برداري نشده است و ايران فاقد جايگاه مناسب در بازارهاي جهاني است و سهم كمتر از دو درصدي كشور از تجارت جهاني اين بخش دليلي بر اين مدعاست.

اين گزارش مي‌افزايد: كشور ما مانند 50 سال گذشته بيشتر در زمينه توليد عرقيات گياهي فعاليت دارد و فقط طي دهه گذشته در توليد حدود 170 نوع داروي گياهي سرمايه‌گذاري كرده كه آنها هم در بازار داخلي به فروش مي‌رسند.
در ادامه اين گزارش آمده است: هر چند رتبه ايران در زمينه توليد گياهان دارويي در طول سال‌هاي 1365 تا 1384 همواره در ميان 10 كشور نخست و در ارزش صادرات اين محصولات در طي اين سال‌ها جزء 5 كشور اول دنيا بوده است، اما در چند سال اخير ضمن افت ميزان توليد، حضور ايران در تجارت بين‌المللي اين گياهان قابل قبول نبوده و كشور ما اين عرصه را به رقباي ديگر واگذار كرده است.
اين گزارش مي‌افزايد: با اين سطح توليد و با توجه به سرانه مصرف گياهان دارويي در ايران نه تنها اين مقدار توليد تامين كننده نياز داخلي نيست، بلكه امكان صادرات آن نيز بسيار ناچيز است. ناچيز بودن صادرات گياهان دارويي به ميزان 17581 تن با ارزش 74 ميليون دلار در سال 1387 حاكي از ناتواني ايران در فروش گياهان دارويي در بازارهاي جهاني است.

مركز پژوهش‌ها در بخش ديگري از گزارش مفصل خود استاندارد نبودن و عدم كنترل كيفي و كمي داروهاي گياهي، ضعف در فناوري و تهيه داروهاي گياهي به دليل عدم آگاهي زارعان از اصول صحيح كشت و بهره‌برداري، خشك كردن، سيستم بسته‌بندي، انبارداري و انبارسازي، ضعف در اطلاع‌رساني و نبود صنايع تبديلي در مناطق مختلف رويش گياهان ، مشخص نبودن متولي خاص و دلسوز و عدم هماهنگي بين دستگاه‌هاي مسئول را از دلايل ركود توليد، فرآوري و تجارت گياهان دارويي در ايران دانست و افزود: وزارت جهاد كشاورزي به عنوان مهمترين نهاد سياستگذار در اين زمينه به همراه ساير متوليان امر وظيفه دارند، ضمن اتخاذ سياست‌هاي راهبردي در مديريت گياهان دارويي ايران به منظور كاربرد روش‌هاي علمي و صحيح در كاشت، داشت، برداشت و بهره‌برداري صنعتي و اقتصادي از اين گياهان به منظور توسعه كشت، افزايش توليد، صادرات و فرآوري اين محصولات تمهيدات لازم را بيانديشند، زيرا توسعه كشت و تجارت گياهان دارويي علاوه بر كسب درآمدي مطلوب براي كشاورزان و ارزآوري براي كشور و احراز جايگاه شايسته در بازار جهاني، باعث شكوفايي و توسعه پايدار كشور مي‌شود.

مركز پژوهش‌ها درپايان جهت بهبود وضعيت و ساماندهي توليد، فرآوري و تجارت گياهان دارويي پيشنهادهايي ارائه داد.