کتابخوانی و نبود زیرساخت‌های لازم

اگرچه از کتاب و کتابخوانی همواره به عنوان یکی از زیرساختهای اصلی برای توسعه فرهنگی هر استان یاد میشود اما واقعیت این است که تحقق این امر تنها در گرو آماده بودن امکانات و تجهیزات سخت­افزاری و نرم­افزاری مورد نیاز است. موضوعی که کمبود آن به خصوص در مراکز استان­ها، شهرستان­هاو روستاها باعث شده نگرانی­های زیادی از سوی مسئولان استان­ها درخصوص وضعیت مطالعاتی مطرح باشد.
استان خراسان جنوبی هم به رغم مطرح بودن به عنوان یکی از استان­های فرهنگی کشور اما در این زمینه با مشکلات و محرومیت جدی روبهروست. گفته میشود با وجود 40 هزار دانشجو و 15 هزار تحصیلکرده در مقطع فوق لیسانس به بالا در استان که نشان از ظرفیت بالای فرهنگی و علمی استان دارد تنها 3 درصد از کل جمعیت استان عضو کتابخانهها
هستند.
به عقیده نمایندگان این استان در مجلس شورای اسلامی، نبود امکانات و تجهیزات لازم در بخش کتاب و کتابخانه باعث شده بسیاری از نیازهای مطالعاتی و تحقیقاتی- پژوهشی دانشجویان، محققان و پژوهشگران بدون پاسخ مانده و بی ­علاق­گی و بی­رغبتی این قشر را برای حضور در این اماکن به دنبال داشته باشد. آنچه مسلم بوده و مورد تأکید نمایندگان استان در مجلس شورای اسلامی است این که در راستای ترغیب هرچه بیشتر قشر جوان برای حضور در این امکان فرهنگی در مرحله اول، باید توجه به زیرساختها و تأسیس کتابخانهها در دستور کار قرار گیرد و متعاقب آن با ارائه امکانات و تجهیزات بهتر، همچنین بهسازی منابع و زیباسازی کتابخانهها زمینه حضور هر چه بیشتر علاقهمندان به کتاب و کتابخوانی را در این مراکز فراهم کرد.

این حقیقت كه میزان مطالعه، شاخصی برای اطلاعات محوری و توسعه فرهنگی محسوب میشود موضوعی غیرقابل انکار است اما باید دید تا چه اندازه امکانات و تجهیزات برای ترویج فرهنگ استفاده از کتاب و کتابخوانی در دسترس است. علاوه بر نیازهای سخت­افزاری همچون وجود کتابخانه­ها و مراکز قابل دسترس، توجه به نیازهای نرم­افزاری نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. چرا که توسعه روزافزون اینترنت و مراجعات بیش از پیش به سایت­ها می­رساند که حجم بالایی از اطلاعات از این طریق منتقل میشود. بر همین اساس به نظر میرسد باید در زمينه ایجاد مراکز و کتابخانه­های دیجیتالی هم اقدام و برنامه­ریزی­های جدی صورت بگیرد.

 

موضوعی که به گفته محمد کریم عابدی در استان خراسان جنوبی تاکنون به آن توجهی نشده است. او اگرچه معتقد است حجم بالایی از جمعیت استان را افراد فرهیخته و اهل مطالعه تشکیل می­دهند اما نبود و کمبود امکانات از جمله غنی نبودن منابع موجود در کتابخانه­ها را از مهمترین مشکلات مردم استان معرفی میکند. عابدی تأسیس کتابخانه الکترونیک را از ضرورت­های استان می­داند و میگوید: با این اقدام بسیاری از نیازهای مطالعاتی جوانان و دانشجویان استان مرتفع خواهد شد. عابدی در پایان و در پاسخ به سؤال آخرین کتاب مورد مطالعه، از جنگ نرم اثر مانش، عملیات شیندرا و سه روایت شهید دکتر محرابی به عنوان آخرین کتابهای مورد مطالعه نام میبرد.

قربانی نماینده مردم قائنات در مجلس شورای اسلامی اگرچه بیشتر مطالعات خود را بر اساس نیاز و موضوعی میداند اما از وسائل­الشیعه به عنوان آخرین کتابی که مطالعه کرده نام میبرد و در توضیح خرید آخرین کتاب میگوید: به دلیل مشغله زیاد، بیشتر حجم اطلاعات روزانه را در فرصت­های موجود از طریق سایتها و منابع اطلاعاتی اینترنتی تأمین می­کنم.
او در توضیح وضعیت کتاب و کتابخوانی در سطح استان این طور میگويد: مسئله اصلی این است که وضعیت کتابخوانی در سطح کشور مطلوب نیست در همین راستا استان خراسان جنوبی و حوزه انتخابیه بنده هم از این قائده مستثنی نبوده و اگر وضعیت مطلوب را حد متوسط در نظر بگیریم میزان مطالعه از حد متوسط هم پایین­تر است.
قربانی در ادامه به وضعیت کتابخانه­های استان اشاره میکند و می­گوید: از این نظر هم در استان وضعیت رضایت­بخشی وجود ندارد بهطوریکه در شهرستان قائنات تنها دو کتابخانه رسمی آستان قدس و ارشاد وجود دارد. این مشکل در سطح روستاها بسیار جدیتر است چرا که ساکنان روستاها هیچگونه دسترسی به کتابخانه ندارند.
 این نماینده مجلس، نبود فضایی مناسب در کتابخانه­ها و به روز نبودن کتب موجود در این کتابخانه­ها و همچنین در دسترس نبودن آنها را بزرگترین مشکل در زمینه کتابخوانی عنوان میکند.

 

محمدرضا صابری نماینده مردم سربیشه و نهبندان در مجلس شورای اسلامی هم که آخرین کتاب مورد مطالعه خود را خاطرات یک سرباز بسیجی اهدایی از یکی از نمایندگان جنوب کشور در مجلس معرفی میکند وضعیت کتاب و کتابخانهها در حوزه انتخابیه خود را مطلوب نمیداند و میگوید: اگرچه همواره استقبال خوبی از سوی مردم برای مطالعه وجود داشته ولی مشکل اصلی ما نبود امکانات سخت افزاری و زیرساختها در زمینه احداث کتابخانه است. با این حال در سومین سفر استانی رئیسجمهور مصوباتی در این زمینه به تأیید رسیده که امیدواریم هر چه زودتر اجرایی شود.
با این که نمایندگان استان بر وضعیت نامطلوب کتاب و به خصوص کمبود کتابخانهها در سطح استان اذعان دارند اما به گفته مدیر کل نهادهای کتابخانههای عمومی خراسان جنوبی سرانه کتابخانه در این استان از سطح کشوری بالاتر است. این مقام مسئول طی خبری با بیان اینكه در متوسط كشوری برای هر 40 هزار نفر یك كتابخانه عمومی وجود دارد، اظهار داشته که استان خراسان جنوبی از این نظر از متوسط كشوری بالاتر بوده و در این استان برای هر 19 هزار نفر یك كتابخانه عمومی وجود دارد.
بر اساس آمار نهادهای مسئول، تعداد 31 باب کتابخانه عمومی فعال در استان وجود دارد که 28 باب کتابخانه عمومی و سه باب مشارکتی است. از این تعداد کتابخانه در سطح استان، شش باب در مرکز استان فعال میباشد.