اسلام منهای روحانیت، مجموعه‌ای از هوس‌ها و خرافه هاست

پس از هشدارهای رهبر انقلاب درباره تلاش دشمن برای ترویج «اسلام منهای سیاست» و «اسلام منهای روحانیت» در جمع مردم قم، به نظر می رسد که بحث و بررسی در این باره و شناخت جریانات فعال در این حوزه لازم باشد.

به گزارش «تابناک» در همین باره آیت الله مهدی هادوی تهرانی از فضلا و محققین به نام حوزه علمیه قم در این باره گفت وگویی با «خبر» انجام داده که اهم نکات آن به شرح زیر می آید:

ـــ رئیس مؤسسه رواق حکمت در عین اینکه مصادیق کنونی مروجان اسلام منهای روحانیت را مختلف می‌داند، بر این باور است، تأثیر این جریانان در مردم متفاوت است. این استاد خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم به جریانی از اصولگرایان اشاره می‌کند که با عنوان حامیان ولایت در صحنه هستند، ولی در راستای اسلام منهای روحانیت گام برمی‌دارند.

ـــ آیت الله مهدی هادوی تهرانی، با تأکید بر این که در دوران غیبت، ولایت امام زمان(عج) در ولی فقیه تجلی می‌یابد نسبت به تفکری هشدار می‌دهد که در سال‌های اخیر در کشور رشد کرده و پیروان آن مستقیم به ولایت امام زمان(عج) تمسک جسته و همواره از او مایه می‌گذارند.

ـــ هادوی تهرانی بر این باور است، این جریان که نسبت به «منع»‌های مقام معظم رهبری بی اعتناست به دنبال تضعیف جایگاه ولایت فقیه و سرانجام انکار آن است.

ـــ این استاد عالی حوزه علمیه می گوید، حمایت مردم از این جریان به خاطر این است که احساس می‌کنند نظر رهبری حمایت از آنهاست.
وی تأکید می‌کند، اگر روزی خدایی ناکرده این جریان از رهبری فاصله گرفته و مردم احساس کنند در راه و خط رهبری و روحانیت نیستند، قطعا به آن‌ها پشت خواهند کرد.

آیا اساسا اسلام می تواند منهای روحانیت و سیاست باشد؟

ـــ روحانیت در اسلام یعنی متخصصان علوم دین؛ اسلام بدون متخصصان علوم دین اصلا معنا ندارد.
معصومین (ع) مرجع دینی مردم بودند، ولی در عین حال تلاش می‌کردند افرادی را به عنوان متخصص تربیت و همواره جریان متخصص دین را تقویت می‌کردند؛ زیرا نخست این که همه جا نیاز به متخصص هست، حتی در دوران حضور معصوم و دوم آن که ائمه به روزگار غیبت توجه داشتند، چرا که در دوران غیبت بیش از دوران حضور، نیاز به متخصصان دینی است و این همه ارجاعات که به علما، روایت و کسانی که متفقه در دین هستند در روایات شده است، همه به خاطر همین است. اسلام منهای روحانیت اسلام نیست. اسلام، منهای روحانیت، باقی نمی‌ماند، مجموعه‌ای از هوی و هوس‌ها و خرافه هاست. دین بدون کارشناس نمی‌تواند به حیات واقعی خود ادامه دهد.

ـــ آنچه باید به آن توجه داشت، این است که در واقع، مباحث سیاسی از مباحث دینی جداناپذیر است؛ البته سیاست به معنای سیاست برگرفته از مفاهیم دینی و برخاسته از ارزش‌های متعالی و دین به معنای مکتب اهل بیت که تفسیر دقیق و نهایی اسلام است. مفاهیم سیاسی و دینی در این حوزه با هم ارتباط دارند.
به تعبیر شهید مدرس، سیاست ما عین دیانت ماست و دیانت ما عین سیاست ماست و این یک واقعیت انکارناشدنی است.

ـــ نکته دوم این است که در فهم دین از جمله حوزه سیاسی، باید به مراجع دینی و علمای دین مراجعه کرد؛ بحثی که مقام معظم رهبری در روز پنجشنبه برای چندمین بار بر آن تأکید کردند، چون در واقع آنها متخصصان و کارشناسان امر دین هستند و نباید در این حوزه، افرادی که تخصص ندارند اظهارنظر کنند؛ بنابراین، حکومت اسلامی از آغاز شکل گیری خود بر پایه‌اندیشه‌های حوزه و بر پایه روحانیت شکل گرفت؛ البته روحانیت نه به معنای یک صنف بلکه روحانیت به معنای مجموعه‌ای که عالم به دین و متخصص در امر دین هستند.

ـــ کسانی که تلاش دارند تا اسلام منهای روحانیت را دنبال کنند، به دنبال این هستند تا مرجعیت روحانیت در امور دینی را از بین برده و به طبع اولی مرجعیت و روحانیت را در امور سیاسی از بین ببرند؛ یعنی در واقع، نه مردم در امور سیاسی و نه در امور دینی به روحانیت مراجعه نکنند. اگر این مرجعیت از بین برود، دیگران خود را به عنوان دین شناس و مرجع دینی مردم مطرح خواهند کرد.

اینها چه جریانی هستند و مصداقشان چیست؟

ـــ مجموعه‌هایی که اسلام منهای روحانیت را مطرح می‌کنند، مجموعه‌های متفاوت با انگیزه‌های متفاوت هستند. برخی مجموعه‌های غربی و به معنای خاص کلمه غرب زده، به دنبال حذف روحانیت هستند تا بتوانند مفاهیمی که قصد وارد کردنشان را دارند، به راحتی وارد کنند و گاه این امر شکل عوامی پیدا می‌کند و تبدیل به کاری می‌شود که احیانا ما در برخی مجالس مداحی می‌بینیم که در واقع، مقام مرجعیت یا مقام دینی مورد سوال واقع می‌شود و رفتارهایی که یک مداح از خود نشان می‌دهد یا سخنانی که می گوید، به عنوان مرجع و مفاهیم دینی مطرح می‌شود.
این بخشی است که احیانا بین متدینین نیز روی می دهد و به بهانه طرح اندیشه‌های دینی روحانیت و مرجعیت روحانیت را زیر سوال می‌برند.

ـــ بخش دیگر جریانات سیاسی درون کشور هستند که منادی اندیشه‌های دینی و سکولار هستند. این‌ها با مرجعیت روحانیت در دین مخالفند، چون روحانیت را مضر منافع  گروهی و حزبی خود می‌بینند.

ـــ  پیش انقلاب نیز جریانات خود نظام شاه و وابستگان این نظام از مجموعه‌هایی بودند که سعی در تضعیف نقش روحانیت داشتند. برخی از مجموعه‌های مخالف نظام شاه در دوره گذشته نیز با مرجعیت روحانیت مخالفت می‌کردند؛ مانند گروه‌هایی که بعدها به عنوان منافقین شناخته شدند و با مرجعیت روحانیت مخالف بودند.
همچنین مجموعه‌هایی که پس از انقلاب، چنین گرایش‌هایی در آن‌ها دیده می‌شد؛ مانند برخی مجموعه‌های ملی مذهبی و در واقع اشخاصی که تحصیلات علوم دینی نداشته و متخصص علوم دینی نبودند، ولی در مباحث دینی اظهارنظر کرده و احیانا در مهمترین مسایل دینی کتاب می‌نوشتند، مانند نمونه‌هایی که در آثار مهندس بازرگان می‌بینیم؛ چه در حوزه طهارت و چه در حوزه ولایت فقیه که ایشان کتاب نوشته‌اند.

نمونه‌هایی است از کار افراد غیرروحانی که در زمینه‌های مسایل روحانیت اظهارنظر کرده و عملا می خواهند مرجعیت روحانیت در امور دینی را زیر سوال ببرند. این جریان همان گونه که آقا فرمودند جریان گسترده‌ای است.

متن کامل این گفت وگوی جذاب را اینجا بخوانید.