مجازات حقوقی افشاي اسرار ديگران
برابر قانون مجازات اسلامي پزشكان، جراحان، ماماها و داروفروشان و كساني كه به مناسبت شغل يا حرفهشان محرم اسرار ميشوند هرگاه در غير موارد قانوني اسرار مردم را افشا كنند به 3 ماه و يك روز تا يك سال حبس يا به جزاي نقدي يك ميليون و 500 هزار تا 6 ميليون ريال محكوم ميشوند.
به گزارش فارس، از نظر اخلاقي افشاي اسرار ديگران امري زشت و نكوهيده است به ويژه از سوي اشخاصي كه جامعه براي شغل و مقام اجتماعيشان حرمت خاصي قائل است، مانند پزشكان، وكلا و .... لهذا طرح بحث را با يك سؤال فرضي آغاز ميكنيم.
فرض كنيد شخصي نزد پزشك يا وكيل ميرود و در مورد بيماري يا مشكل خانوادگياش مسائلي را با او در ميان ميگذارد كه در اين حالت پزشك يا وكيل اخلاقاً موظف به حفظ گفتهها و اسرار اوست.
در كشور ما قانونگذار افشاي اسرار مردم را از سوي اشخاصي كه به مناسب شغل و حرفهشان اسرار مردم را به دست ميآورند جرم ميداند و مرتكب را قابل تعقيب و مجازات ميشناسد. چون در اين مشاغل مردم به واسطه نيازشان به اين افراد مراجعه ميكنند و بايد به اين افراد اطمينان داشته باشند و بر مبناي همين اطمينان راز و اسرار خود را بيان كنند تا از راهنماييهاي آنان در جهت حل مشكل خود برخورد شوند و اگر قرار باشد پزشك يا هر شخص ديگري كه از اسرار مردم آگاه ميشود آن را به ديگران بازگو كند موجب بياعتمادي مردم ميشود.
برابر قانون مجازات اسلامي پزشكان، جراحان، ماماها و داروفروشان و كساني كه به مناسبت شغل يا حرفهشان محرم اسرار ميشوند هرگاه در غير موارد قانوني اسرار مردم را افشا كنند به 3 ماه و يك روز تا يك سال حبس يا به جزاي نقدي يك ميليون و 500 هزار تا 6 ميليون ريال محكوم ميشوند.
اگر بخواهيم اشخاصي را كه به موجب قانون محرم اسرار مردم ميشوند دستهبندي كنيم عبارتند از:
- وكلاي دادگستري: برابر ماده 30 قانون وكالت، وكيل بايد اسراري را كه به واسطه وكالت از طرف موكل مطلع ميشود و نيز اسرار مربوط به شرافت و اعتبار موكل را حفظ كند و در صورت افشاي اسرار موكل به ديگران در غير موارد قانوني علاوه بر مجازات، از حيث شغلي نيز دچار محروميت خواهد شد.
پرسش: در چه مواردي وكيل بايد اسرار موكل خود را افشاء كند؟
پاسخ: اصولاً چه وكيل و چه هر شخص ديگري كه به موجب قانون حافظ اسرار مردم شناخته ميشود حق ندارد اسرار آنان را افشا كند و چنان چه وكيل يا هر شخص ديگري كه حافظ اسرار است به حكم قانون افشاي سر نكند مرتكب تخلف ميشود. براي مثال اگر متهم نوشتههاي خود را كه مؤثر در كشف جرم است به وكيل خود سپرده باشد و با درخواست بازپرس، وكيل از ارائه آنها خودداري كند به مجازات مقرر براي خلاصي متهم از محاكمه، محكوم ميشود.
- كارگزاران بورس و اوراق بهادار: كارگزاران مكلف به حفظ اسرار دستور دهندگان ميباشند و حق افشاي دستورهاي رسيده را ندارند و در صورت تخلف به مجازات افشاي سر محكوم ميشوند.
- مركز آمار: ايرانيان مقيم داخل و خارج كشور و نيز خارجيان مقيم ايران به پرسشهاي مربوط به سرشماريها و آمارگيري كه توسط مركز آمار ايران صورت ميگيرد بايد پاسخ صحيح بدهند. آمار و اطلاعاتي كه ضمن آمارگيري توسط اين مؤسسه از مردم به دست ميآيد محرمانه بوده و جز در تهيه آمارهاي عمومي و كلي نبايد مورد استفاده قرار گيرد و نميتوان از اين اطلاعات در مراجع قضايي و اداري و مالياتي و نظاير آن استفاده كرد.
- مطبوعات: مطبوعات حق ندارند مذاكرات غير علني مجلس شوراي اسلامي و مذاكرات غير علني محاكم دادگستري يا تحقيقات مراجع اطلاعاتي و قضايي را كه طبق قانون، افشاي آنها مجاز نيست افشا كنند.
پرسش: اگر كسي در زمان دارا بودن شغل يا حرفه، رازي را بدست بياورد و پس از دست دادن آن شغل، راز را فاش كند باز هم مرتكب جرم شده است؟
پاسخ: فرقي نميكند كه افشاي راز در زمان اشتغال باشد يا بعد از آن، در هر دو حالت حق ندارد آن را افشاء كند.
پرسش: آيا كارمندان شركت مخابرات يا پست حافظ اسرار مردم هستند؟
پاسخ: بله و هرگاه مراسلات يا مكالمات تلفني اشخاص را در غير مواردي كه قانون اجازه داده، مفتوح يا توقيف يا معدوم يا بازرسي يا ضبط يا استراق سمع كنند يا بدون اجازه صاحبان آنها مطالب آن را افشا كنند به مجازات حبس و جزاي نقدي محكوم ميشوند.
