اهميت نيروگاه هسته اي بوشهر براي روسيه

سرویس بین الملل ـ رئیس مرکز مطالعات ایران معاصر در روسیه و مدیرعامل خبرگزاری روسی «RussianNews» بر این باور است که راه اندازی نیروگاه بوشهر برای هر دو کشور ایران و روسیه از درجه اهمیت کم نظیری برخوردار است. این کارشناس روس برای این منظور ده دلیل را به طور متقابل برای دو کشور ایران و روسیه بر شمرده است.

 آقای «رجب صفرف»، رئیس مرکز مطالعات ایران معاصر در روسیه با ارسال یادداشتی برای «تابناک»، به طور تفصیلی به تبیین دلایل ده گانه اهمیت راه اندازی نیروگاه بوشهر برای روسیه و به طور متقابل برای ایران پرداخته است.

بر پایه این گزارش، به باور «صفرف»، دلایل دهگانه اهمیت راه اندازی نیروگاه بوشهر برای روس ها عبارتند از اینکه:

 نخست؛ راه اندازي نيروگاه هسته اي بوشهر درخشان ترين حادثه اي است كه در طول روابط شوروي و ايران و روسيه و ايران اتفاق مي افتد. براي مسكو نيروگاه هسته اي بوشهر بزرگترين پروژه در زمينه انرژي مي باشد كه اين كشور در طول تاريخ روابط خود با جهان اسلام با يك كشور اسلامي داشته است. به پايان رساندن موفقت آميز پروژه مذكور نمايانگر بازگشت روسيه به بازار بين المللي انرژي و انرژي اتمي است كه كارآمدي آن كمتر از تجارت سلاح نیست. روسيه با به پايان رساندن نيروگاه هسته اي بوشهر مواضع از دست رفته خود را اعاده و به تمامي جهان اثبات نموده است كه اين كشور از منابع و ظرفيت هاي فناوري مقتضي بعنوان بازيگر اصلي در بازار جهاني انرژي برخوردار است.

موضوع دوم اینکه؛ راه اندازي نيروگاه هسته اي بوشهر در مشكل ترين شرايط ژئو پليتيكي كه پیرامون ايران وجود داشت، انجام يافت. با وجود فشار هولناكي كه آمريكا و كشورهاي اتحاديه اروپا بمنظور متوقف ساختن اين پروژه به روسيه وارد می آوردند ، به پايان رساندن پروژه مذكور بطور روشن اثبات مي نمايد كه روسيه امروزه از تمامي منابع جهت پیروی از سياست مستقل در تمامي زمينه ها تنها با اتكا به منافع ملي خود برخوردار است.

مدیرعامل خبرگزاری روسی «RussianNews» سومین عامل را اینگونه توصیف می کند؛ راه اندازي نيروگاه هسته اي بوشهر گواه آن است كه روسيه قادر است تا وظايفي را كه از نظر پیچدگی فناوري منحصر به فرد مي باشند، حل و فصل نمايد.  زيرا كه در تاريخ جهان نمونه آنكه يك كشور در چنين عرصه حساسی احداث نيروگاه را آغاز و كشور ديگر به ساختن آن ادامه داده باشد، وجود ندارد. امروز مي توان بطور قطعي اعلام كرد كه هيچ كس در جهان با ساختمان يك واحد در چنين شرايط موافقت نکرده است. روسيه مجبور بود تا بطور مستقل و بدون هيچ گونه كمك، فناوري هاي رقيب خود را مطالعه، بر مطابقت  فناوري ها و تجهيزات نصب شده نظارت و به توليد تجهيزات خود كه با سطح موجود فني مطابقت داشته باشد، بپردازد.  
 
این کارشناس مسائل بین الملل در ادامه چهارمین عامل را اینگونه بر می شمارد؛  راه اندازی نیروگاه اتمی به آن معناست که روسیه به  قول خود وفادار و شریکی مطمئن  است و علیرغم  فضای ژئوپلیتیکی موقعیت بازار و وسوسه های سیاسی  به همه تعهدات خود تا انتها عمل می کند.

از نظر صفرف پنجمین دلیل اهمیت راه اندازی نیروگاه هسته ای بوشهر برای روسیه این است که،  راه اندازی نیروگاه اتمی شرایط مساعدی را برای ورود روسیه به بازار انرژی هسته ای کشورهای خاورمیانه  و همه جهان اسلام در مجموع فراهم می سازد. کاملا محتمل است که پس از نیروگاه اتمی بوشهر سبد سفارش های روس اتم  به نحو قابل ملاحظه ای و در در جه اول از سوی کشورهای جهان اسلام پر شود.

وی در ادامه این موضوع را که، راه اندازی نیروگاه اتمی  بوشهرموقعیت برتر روسیه در برابر دیگر رقبایی  را که از فناوری ساخت نیروگاه اتمی برخوردار هستند فراهم کرده و این کشور می تواند حضور انحصاری در بازار هسته ای ایران را  برای سالیان متمادی بدست آورد. روابط  تولیدی و کاری  برقرار شده  میان شرکت های روسی و ایرانی  طی سالیان طولانی ، تجربه چندین ساله حل هزاران مساله تولیدی، فنی و مالی و سرانجام اعتماد عمیق دو جانبه  شرایط منحصر بفردی برای بدست آوردن پروژه های ساخت نیروگاههای اتمی جدید در ایران فراهم می سازد. را به عنوان ششمین دلیل مطرح می نماید.

 رئیس مرکز مطالعات ایران معاصر در روسیه، هفتمین دلیل را اینگونه بیان می دارد؛ روسیه با راه اندازی نیروگاه اتمی بوشهر  سرانجام از فشار حیثیتی وحشتناک با عنوان ناخوشایند « طولانی ساز»  آزاد شد. طولانی بودنی که علت آن در واقع نه  گناه روسیه  و بلکه منحصر بفرد بودن خود پروژه، شرایط ژئوپلیتیک پیرامون این نیروگاه اتمی و فقدان تجربه کافی حل مسائل  مالی و فنی بود.

رقبای روسیه هنگام بحث در باره پروژه های ساخت نیروگاه اتمی تبلیغات گسترده ایی را برای مخدوش ساختن چهره روسیه براه می انداختند.آنان بعنوان نمونه بارز  طولانی بودن پروژه های روسیه   انگشت را بسوی  نیروگاه اتمی بوشهر دراز کرده  و با « نگرانی» به  سفارش دهندگان بالقوه هشدار میداند که در صورت کار با روسیه چه چیزی در امنتظار آنان است. آنا در هر نقطه فریاد می زدند کار کردن با روسیه یعنی تاخیر در ساخت، رقص سیاسی، عقب ماندگی فنی ، عدم تطابق با استانداردهای  ایمنی بین المللی( یاد آوری چرنوبیل) و در نتیجه سرنوشت نامعلوم پروژه .

اما هشتمین دلیل به زعم "صفرف" عبارت است از اینکه؛ راه اندازی نیروگاه اتمی ممکن است مبنایی باشد تا روسیه موضع خویشتندارانه خود را در رابطه با ارسال سامانه های موشکی اس- 300 به ایران مورد تجدید نظر قراردهد.

 برای روسیه یک دلیل وزین  و انگیزه ای جدی برای ارسال اس- 300  به ایران جهت دفاع از تاسیاسات راهبردی  که با مشارکت روسیه ساخته شده است پیدا می شود . و این جزئی مهم از وجهه روسیه بشمار می آید زیرا بسیاری از کشورهای جهان قصد ساخت نیروگاه اتمی را دارند اما به دلایل مختلف  و بویژه به علت  فقدان حفاظت کافی از چنین تاسیساتی  دست به اجرای چنین طرحهایی نمی زنند. اگر روسیه دقیقا همینطور رفتار کند و از تاسیسات« خود» چنین محافظت نماید  در آنصورت این به یک نمونه جذاب  برای کشورهایی که چنین طرحهایی در سر دارند تبدیل می شود.

نهمین دلیل اهمیت نیروگاه هسته ای بوشهر برای روس ها از نگاه وی عبارت است از اینکه؛  این نیروگاه در وقت خود عملا صنعت هسته ای روسیه را نجات داد. در نیمه دوم دهه 90 صنعت هسته ای روسیه با بحرانی عمیق روبرو شد و عملا هیچ نیروگاهی ساخته نمی شد و کارشناسان منحصر بفرد  هسته ایی که ماهها متمادی دستمزد دریافت نمی کردند کشور را ترک و یا وارد رشته های دیگر صنعت می شدند. در آن سالها غرب نه تنها کمک نمی کرد بلکه وضعیت را بغرنج تر ساخته  و وامهای خود را با شرایط خفت بار و ازجمله کنترل کامل بر وضعیت صنعت غیر نظامی اتمی به روسیه تحمیل می کرد.چند ماه دیگر کافی بود تا شاهد مرگ کلینیکی صنعت اتمی  روسیه باشیم.

با پول نیروگاه اتمی بوشهر بود که ده ها شرکت  مجموعه اتمی کار خود را از سر گرفتند. بنابر این ما باید بخاطر این قرارداد و نجات عملی صنعت اتمی روسیه از ایران بسیار متشکر باشیم.

و در نهایت صفرف دهمین دلیل بر اهمیت راه اندازی نیروگاه بوشهر برای روسیه را اینگونه بیان می دارد که؛ راه اندازی نیروگاه اتمی تا حد زیاد رژیم منع گسترش را تحکیم کرد اگر روسیه تسلیم فشار و ترد از سوی آمریکا و غرب می شد و این پروژه را متوقف و یا آن را بر می چید در آن صورت اعتماد به پیمان عدم گسترش سلاح های هسته ای از بین رفته و پایان فرآیند های عدم گسترش در جهان فرا می رسید. بنابر این ایران و روسیه با ساخت نیروگاه اتمی بوشهر در واقع رژیم عدم گسترش را از مرگ قطعی نجات دادند.

بر پایه این گزارش، صفرف در یادداشت ارسالی برای «تابناک» در برابر بیان ده اهمیت راه اندازی نیروگاه بوشهر برای روسیه، از ده دلیل مهم بودن این رویداد برای ایران سخن گفته است. این دلایل دهگانه از نگاه وی عبارتند از؛

1 ـ راه اندازي نيروگاه  اتمي بوشهر براي ايران قبل از هر چيز از اهميت سياسي فوق العاده برخوردار است. اين امر درخشانترين پيروزي ايران بر آمريکا  و همه کشورهاي غربي در مجموع تلقي مي شود. در واقع ايران طي 30 سال با همه کشورهاي جامعه جهاني  براي حق قانوني خود  جهت دستيابي به  دستاوردهاي نوين جامعه بشري  يعني فناوري هسته اي و استفاده صلح آميز از آن  شديدا مبارزه کرد.

2 ـ راه اندازي نيروگاه اتمي بوشهر نمايانگر اراده آهنين ايران  براي  تکيه  بر حمايت اقشار گسترده  جامع ايراني، برخورداي از بسيج منحصر بفرد نيروها، منابع  بالقوه مالي ـ فني و توانايي پافشاري بر خط مشي خود براي دستيابي به مرزهاي جديد در بهره برداري از انرژي صلح آميز هسته اي است.

3 ـ راه اندازي نيروگاه اتمي  بوشهر  مويد واقعيت پديدار شدن يک ابرقدرت جديد منطقه اي در افق جهاني و بدون شک يک رهبر برای کشور هاي اسلامي با همه الزامات آن است.

4 ـ راه اندازي نيروگاه اتمي بوشهر ثابت مي کند که جايگاه و اهميت ايران در جهان چنان است که همه امتيازهاي آمريکا، کشورهاي غربي و برخي کشورهاي عربي به روسيه  نتوانستند بر تصميم اين کشور مبني بر حفظ روابط راهبردي و حسن همجواري با ايران تاثير بگذارند.

5 ـ راه اندازي نيروگاه اتمي  بوشهر بيانگر آن است که ايران بسيار علاقه مند است تا بصورت بسيار باز و کامل در چارچوب تعهدات خود مطابق معيارهاي عدم گسترش سلاح هاي هسته اي ، مفاد سازمان بين المللي انرژي اتمي  و مقررات بين المللي عمل کند. در اين رابطه جا دارد بر اين نکته تاکيد شود که کشوري که داراي اهدافي است که از چارچوب قرارداد عدم گسترش و سازمان بين المللي انرژي اتمي خارج مي شوند نمي تواند چنين فعالانه براي اين  امر که خاورميانه منطقه اي  عاري از سلاح هسته اي باشد مبارزه کند.

6 ـ راه اندازي نيروگاه اتمي بوشهر گوياي آن است که خط مشي سياسي و اقتصادي جمهوري اسلامي ايران درست بوده است  زيرا بدون مشارکت گسترده مردم ايران و حمايت همه جانبه آن امکان اعمال اين سياست، عملا در  شرايط  رويارويي شديد با همه جامعه جهاني ميسر نبود.

7 ـ راه اندازي نيروگاه اتمي  بوشهر تحرکي نو و جدي به اقتصاد کشور بخشيده  و امکان  تقويت  اجراي برنامه انرژي دولت را که طي 20 سال آينده  قصد ساخت نيروگاه هاي اتمي جديد با توان کل حداقل 20 هزار مگاوات را دارد فراهم مي آورد.

8 ـ راه اندازي نيروگاه اتمي  بوشهر صنعت هسته اي ايران را از نظر کيفي به سطحي جديد ارتقاء داده و  به پايه اي جدي براي دستيابي به سطحي تکنولوژيک و مشخصا برخورداري از چرخه کامل هسته اي با همه زيرساختارهاي تکنولوژيک آن تبديل شد.

9 ـ راه اندازي نيروگاه اتمي  بوشهر به سنگ بناي در حفظ رابطه راهبردي  ايران و روسيه تبديل شد و به پايه اي براي روابط بنيادين نه تنها در انرژي هسته اي، بلکه در ديگر  بخش هاي مهم اقتصاد تبديل شد.

10 ـ راه اندازي نيروگاه اتمي  بوشهر به نمونه اي براي پيروي ديگر کشورهاي اسلامي در امر ساخت نيروگاههاي اتمي اين کشورها مي باشد. از اين نظر ايران، با توجه به امکانات و توان بالقوه آن، سياست باز و صداقت خود مي تواند به کشورهاي ديگر کمک کرده و دستاوردهاي هسته اي خود را در زمينه فناوري هسته اي در اختيار آنان بگذارد و از آن گذشته پس از مدتي مي تواند در ابتدا بعنوان پيمانکار فرعي در ساخت نيروگاه اتمي شرکت کند و سپس به صورت کاملا مستقل دست به ساخت آن بزند.