تصوير كودكان به جای ريه‌هاي هولناك جلد سيگار

طرح انتشار تصاوير هشدار دهنده روي پاكت سيگارها سرانجام دردسرساز شد.

به گزارش «تهران امروز»، مسئولان شركت دخانيات ديگر نتوانستند وضعيت بغرنجي را كه اين تصاوير براي جامعه توليدكننده دخانيات ايجاد كرده است، تحمل كنند. مديران اين شركت اعلام كردند كه تصاوير هشدار دهنده روي سيگارها باعث شده مردم به سيگارهاي قاچاق و فاقد برچسب روي بياورند ولي مطالعات علمي وزارت بهداشت حرف‌هاي ديگري براي گفتن دارد. اين مطالعات نشان مي‌دهد ۱۰ درصد از خانم‌ها و ۲۰ درصد از آقايان مراجعه‌كننده به كلينيك‌هاي ترك سيگار انگيزه خود را براي ترك سيگار توجه به اين تصاوير هشداردهنده اعلام كرده‌اند.

اكنون يك سال يعني از زمان وزارت كامران باقري لنكراني كه طرح انتشار تصاوير با رايزني‌هايي او و معاونانش اجرايي و تصاوير هشداردهنده روي پاكت‌هاي سيگار توليد ايران چاپ شد، مي‌گذرد. در حال حاضر اين طرح به مرحله‌اي رسيده است كه مسئولان شركت دخانيات با تحقيقات ميداني و آماري كه داشته‌اند، اعلام كرده‌اند اين تصاوير اگرچه در كاهش مصرف اين سيگارها موثر بوده اما در عوض مصرف‌كنندگان به سمت خريد سيگارهاي خارجي رفته‌اند كه بسياري از آنها به‌شدت سرطان‌زا و خطرناك هستند.

در حالي كه مسئولان وزارت بهداشت همچنان بر تاثير بسزاي اين تصاوير در كاهش خريد و مصرف اين سيگارها مصر هستند. بررسي‌ها نشان مي‌دهد كه از 62ميليارد و 500 ميليون نخ سيگار مصرفي در كشور در سال گذشته، 25 ميليارد نخ آن توسط شركت دخانيات و شش ميليارد و 800 ميليون نخ آن با مشاركت سه شركت خارجي در داخل كشور توليد شده است.

تصاويرآزاردهنده است

هرچند مطالعات و تحقيقات وزارت بهداشت به صورت مفصل منتشر نشده اما به نظر مي‌رسد كه براساس نتايج يك تحقيق در اين وزارتخانه، الصاق اين تصاوير حدود 10 درصد گرايش سيگاري‌ها به استعمال سيگار را كاهش مي‌دهد و بسياري از سيگاري‌ها ادعا كرده‌اند كه پاكت حاوي اين تصاوير را نمي‌توانند در معرض ديد اعضاي خانواده خود به علت تصاوير يادشده قرار دهند، زيرا مورد اعتراض اعضاي خانواده اعم از همسر و فرزندان قرار مي‌گيرند.

چاپ تصاوير هولناك روي بسته‌هاي سيگار، اولين بار در سال 2001 ميلادي در كانادا آغاز شده است. برايان استوتن، رئيس كنفدراسيون ملي خدمات بهداشتي بريتانيا مي‌گويد: الگوي كانادايي ارزش پيروي را دارد چراكه يك سوم كساني كه در كانادا سيگار را ترك كردند، مي‌گويند آنچه آنها را به ترك واداشت، ديدن اينگونه تصاوير روي پاكت‌هاي سيگار بود. اين دليل خوبي است براي اينكه قانع شويم اينگونه اطلاع رساني موثر است اما سايمون كلارك كه يك گروه حامي سيگاري‌ها به نام فارست را اداره مي‌كند، مي‌گويد چاپ اين تصاوير خيلي هم مفيد نيست. كلارك اين تصاوير را زننده مي‌داند: مردم از زيان‌هاي كشيدن سيگار آگاه هستند، ديگر چه دليلي دارد كه آزارشان دهيم؟

در ايران هم بيشتر سيگاري‌ها معترف هستند كه تنها به دليل اينكه سيگارهايي كه تصاوير هشدار دهنده دارند؛ ارزان قيمت هستند، مي‌خرند و هنگام كشيدن سيگار، پاكت آن را دور مي‌كنند يا اينكه برعكس مي‌گذارند به‌طوري‌كه تصوير مشخص نباشد. يكي از وبلاگ نويس‌ها در وبلاگ تجهيزات پزشكي نوشته است: «بالاخره بعد از مدت‌ها انتظار، شاهد درج تصاوير بهداشتي روي پاكت‌هاي سيگار هستيم اما افراد سيگاري رغبتي به خريد اين سيگارهاي دل و جگري ندارند و به دنبال سيگارهايي بدون تصوير هشداردهنده هستند.» برخي ديگر بر اين عقيده‌اند كه به هر حال مي‌دانند تصاوير پاكت‌ها روي اعصاب هستند اما بيشتر به دلايل فكري كه دارند و اينكه بايد حتما سيگار بكشند، سيگار مي‌كشند اما از اين قضيه به صورت ناخودآگاه رنج مي‌برند.

دكه‌هاي مطبوعاتي كه از جمله مهمترين مراكز خريد سيگار به‌شمار مي‌روند، مي‌گويند: اوايل كه سيگارهاي تصويردار آمده بود، همه سيگارهاي بدون تصوير را با قيمت بالاتر مي‌خريدند. در حال حاضر تعداد كساني كه تصويردار مي‌خرند بيشتر شده اما با همه اينها خريدارها اگر قدرت خريد داشته باشند، ترجيح مي‌دهند كه سيگارهاي بدون تصوير تهيه كنند. با اين وجود برخي از روان پزشكان معتقدند كه تصاوير هشداردهنده روي پاكت سيگار تاثير چنداني در ترك سيگار ندارند.

دكتر عارفه مبشر در گفت‌وگو با ايسنا پيشتر گفته است: هيچ‌كدام از روش‌هاي ترك سيگار مانند درمان دارويي يا روان‌درماني به تنهايي نمي‌تواند تاثير زيادي در ترك سيگار داشته باشند ولي در صورتي كه اين روش‌ها در كنار هم به كار روند بسيار موثر خواهند بود.
او بر اين عقيده است كه نخستين گام براي ترك سيگار ايجاد انگيزه در فرد سيگاري است و اگر انگيزه ترك در فرد ايجاد نشود به هيچ وجه سيگار را ترك نخواهد كرد.

عبارت هشدار دهنده به جاي تصوير

در ايران دير زماني از اقدام براي انتشار تصاوير هشداردهنده روي پاكت‌هاي سيگار نمي‌گذرد. اين تصاوير كه با تصوير ريه‌هاي آلوده شروع شده، قرار است هر شش ماه يكبار تغيير كند. اين تصاوير هشدار‌دهنده در برابر تصاوير هولناكي كه كشورهاي انگليس و تركيه روي پاكت‌هاي سيگار منتشر مي‌كنند يا در تبليغ‌هاي تلويزيوني نشان مي‌دهند، چندان آزاردهنده نيستند.با اين وجود شنيده‌ها حاكي از آن است كه با توجه به رايزني‌هاي صورت گرفته قرار است تدابيري صورت پذيرد كه اين تصاوير از روي پاكت‌هاي سيگار ايراني حذف و عبارات هشداردهنده روي آن چاپ شود.

به‌گفته مسئولان مربوطه، اين تدبير مي‌تواند مانع مصرف‌ گسترده سيگارهاي خارجي شود كه داراي عناصر به‌شدت سرطان‌زا و خطرناك هستند. مسئولان وزارت بهداشت اما باز هم هشدار مي‌دهند: بر اساس آيين نامه قانون كنترل دخانيات برچسب روي جلد سيگارها هر‌شش ماه يكبار بايد تغيير كند بنابراين از شهريور برچسب جديد روي جلد سيگارها درج مي‌شود.

مدير كل سلامت محيط و كار وزارت بهداشت تاكيد مي‌كند: هم اكنون كارگروه مشترك بين وزارت بهداشت و شركت دخانيات دو تصوير جديد براي درج روي پاكت سيگارها پيشنهاد داده است كه با تصويب نهايي يكي از آنها اين برچسب جديد روي پاكت سيگارهاي توليد داخل و سيگارهاي وارداتي مجاز از شهريور ماه درج خواهد شد.

يكي از اين تصاوير كودكي را نشان مي‌دهد كه بر اثر قرار گرفتن در معرض دود سيگار دچار مشكلات تنفسي شده و زيردستگاه تنفس مصنوعي قرار دارد و تصوير ديگر، اعضاي داخلي بدن افراد هنگام سالم بودن و پس از تخريب توسط دود سيگار را نشان مي‌دهد. تصاوير منقوش بر پاكت‌هاي سيگار ايراني به زودي حذف و جايگزين آن عبارات هشدار دهنده قرار خواهد گرفت.

با اين وجود هنوز ادامه روند چاپ اين تصاوير روي پاكت‌هاي سيگار با ابهامات بسياري رو به روست. اينكه وزارت بهداشت موفق شود يا شركت دخانيات گفته‌هاي خود را به كرسي بنشاند، مسئله‌اي است كه به زودي مشخص مي‌شود اما در اين ميان اين سوال مطرح مي‌شود كه سرانجام، انتخاب سيگاري‌ها چه خواهد بود؟