طرح مجلس براي ارائه رايگان خدمات اوليه درماني
درحاليكه مسوولان وزارت رفاه و تاميناجتماعي و سازمان بيمه خدمات درماني اميدوار بودند با اجراي طرح بيمه پايه درمان ايرانيان 9 ميليون جمعيت فاقد بيمه در كشور تحتپوشش آن قرار گيرند، اما هماكنون با گذشت حدود 2 سال از اجراي اين طرح آمار 2 ميليون و 500 هزار نفري بيمهشدگان بيانگر آن است كه بيمه پايه درمان ايرانيان در پوشش 9 ميليون جمعيت بدون بيمه كشور موفق نبوده است؛ واقعيتي كه طي ماههاي اخير برخي نمايندگان كميسيونهاي اجتماعي و بهداشت و درمان مجلس نيز با ارائه اظهارنظرهايي به آن اذعان داشتهاند.
آنها در حالي كه آمار 2 ميليون و 500 هزار نفري جمعيت تحتپوشش اين بيمه را قابل قبول نميدانند، وجود نواقص متعدد را از جمله دلايل عدم استقبال از اين طرح عنوان ميكنند.
انوشيروان محسني بندپي، عضو هيات رئيسه كميسيون بهداشت و درمان مجلس در گفتگو با «جامجم» با اشاره به گزارشهاي رسيده به اين كميسيون مبني برنارضايتي مردم از بيمه پايه ايرانيان ميگويد: بيمه پايه درمان ايرانيان طرحي شكست خورده است كه از نظر مجلس جايگاه قانوني ندارد و بيشتر بيمهشدگان از روي ناچاري تحت پوشش اين بيمه درآمدهاند.
6.5 ميليون نفري كه نيامدند
زمانيكه سازمان بيمه خدمات درماني بهعنوان مجري طرح بيمه پايه درمان ايرانيان معرفي و ملزم به صدور دفترچه بيمه درمان براي بيمهشدگان اين طرح شد و بودجه مورد نظر براي اجراي اين طرح پس از كشمكشهاي فراوان تخصيص يافت، مسوولان بر اين باور بودند كه استقبال از اين طرح به حدي چشمگير باشد كه در چشم بر هم زدني چتر بيمه درمان بر سر 9ميليون جمعيت فاقد بيمه در كشور گسترده شود.
اما حالا با گذشت 2 سال از آغاز اجراي طرح تنها حدود 2ميليون و 500 هزار نفر از اين بيمه بهرهمند شدهاند و نكته جالب اينكه در چنين شرايطي مسوولان وزارت رفاه و سازمان بيمه خدمات درماني همچنان معتقدند استقبال مردم از اين طرح بسيار چشمگير بوده است؛ بهطوري كه مديرعامل سازمان بيمه خدمات درماني ميگويد فقط در شهر تهران روزانه 3 هزارنفر براي اين بيمه ثبتنام ميكنند!
براساس قوانين تعيين شده تمام كساني كه دفترچه بيمه درماني ندارند، ميتوانندبا پرداخت 50درصد از سهم حق بيمه از مزاياي بيمه پايه درمان استفاده كنند و در صورتي كه كسي توانايي پرداخت اين 50 درصد را هم نداشته باشد، ميتواند با ارائه معرفينامه از كميته امداد بهصورت رايگان بيمه شود.
پرسش اصلي اين است كه با وجود تمام اين تسهيلات چرا آمارها فقط از استقبال 2ميليون و 500 هزار نفر از ميان 9 ميليون ايراني فاقد پوشش بيمه خبر ميدهد؟
نواقص همچنان باقيست
شايد يكي از دلايل عدماستقبال مردم از طرح بيمه پايه درمان مربوط به نارضايتي از خدماتي باشد كه در اين نوع بيمه تعريف شده و به بيمهشدگان ارائه ميشود؛ مسالهاي كه برخي از نمايندگان كميسيون بهداشت مجلس نيز بر آن تاكيد ميكنند.
حذف بيمه بستري كه از اواخر سال 87 با اجرايي شدن طرح بيمه پايه ايرانيان اتفاق افتاد، مساله ديگري بود كه موجب ايجاد موج جديدي از چالشها پيش روي مردم و مسوولان سازمانهاي بيمهگر شد.
آنچه نمايندگان مجلس را بر آن داشت كه وزارت رفاه و سازمانهاي بيمه گر درماني را موظف به آغاز اجراي مجدد طرح بيمه بستري كنند، برخي نواقص و محدوديتهاي موجود در بيمه پايه ايرانيان بود، به عنوان مثال سرپرست خانوار متقاضي دريافت دفترچه بيمه در صورتي كه داراي همسر و همچنين فرزند زير 18 سال باشد بايد براي تمامي اعضاي خانوار با پرداخت حق سرانه سالانه، دفترچه دريافت كند و همين موضوع، سرپرستي را كه قدرت مالي لازم را نداشته باشد، از دريافت دفترچه درماني منصرف ميكنند. به اين ترتيب اين گروه از افراد جامعه نه تنها نميتوانند تحت پوشش بيمه پايه ايرانيان قرار بگيرند بلكه از بيمه موردي بستري نيز محروم ميشوند. انتقادهاي نمايندگان مجلس و برخي كارشناسان حوزه بيمههاي درماني به اين برنامه وزارت رفاه كه حذف بيمه موردي بستري را رقم زده بود، موجب شد مجلس خواستار اجراي مجدد بيمه بستري يا همان بيمه روي تخت در سال جاري شود.
انوشيروان محسني بندپي درباره نقاط ضعف بيمه پايه ايرانيان ميگويد: سال گذشته با حذف بيمه بستري و جايگزيني بيمه جامع ايرانيان، افرادي كه وضعيت مالي خوبي داشتند، خود را تحت پوشش بيمه قرار دادند، اما افراد كم بضاعت و اكثرا حاشيهنشينان شهرها نتوانستند تحت پوشش هيچ بيمهاي قرار بگيرند چون اگر به اين افراد در زمان بيماري بگوييم براي استفاده از بيمه بايد تمام افراد خانوادهات را بيمه كني به دليل ناتواني مالي از اين كار سر باز ميزند.
بيمه درمان رايگان؛ در دست بررسي
به گفته اين عضو كميسيون بهداشت مجلس، براساس ماده 22 قانون اساسي، دولت موظف است تمام جمعيت كشور را بهطور رايگان تحت پوشش خدمات اوليه درماني قرار دهد درحاليكه اين اتفاق نيفتاده و هنوز چند ميليون نفر در كشور تحت پوشش هيچ بيمهاي نيستند.
محسني تاكيد ميكند: براساس اين قانون، وزارت رفاه و درراس آن دولت بايد خدمات اوليه درمان را بهطور رايگان در اختيار مردم قرار دهند.
به گفته وي، در اين راستا بهدليل احساس ضرورت بهرهمندي رايگان تمام اقشار جامعه از حداقل خدمات درماني اين موضوع در برنامه پنجم توسعه لحاظ شده و هماكنون در كميسيون تلفيق در دست بررسي است و در صورت تصويبنهايي، دولت موظف خواهد بود تمام اقشار جامعه را بهطور رايگان تحت پوشش خدمات اوليه درمان قرار دهد.
عضو هيات رئيسه كميسيون بهداشت و درمان مجلس با اشاره به اين كه براساس گزارشهاي رسيده به كميسيون، رضايتمندي مردم از بيمه پايه ايرانيان كم است و بيشتر بيمهشدگان از روي ناچاري تحت پوشش اين بيمه درآمدهاند، ميگويد: از اين رو تصميم گرفته شد براساس قانون بودجه سال 89 اگر فردي ميخواهد كل افراد خانوادهاش را تحتپوشش بيمه قرار دهد، ميتواند از بيمه ايرانيان استفاده كند، در غير اين صورت ميتواند در زمان نياز و به صورت انفرادي تحت پوشش بيمه بستري قرار گيرد.
اجباري نبودن؛ دليل استقبال كم
درحاليكه مسوولان سازمانهاي بيمهگر درماني تاكنون بارها در سخنان خود از وجود 9 ميليون نفر ايراني فاقد پوشش بيمه در كشور خبر دادهاند، اما مديركل بيمهگري و درآمد سازمان بيمه خدمات درماني در گفتگو با «جامجم» اين آمار را نپذيرفته و ميگويد: به دليل نبود بانك اطلاعاتي جامع در كشور آمار 9 ميليون نفر ايراني فاقد پوشش بيمه صرفا براساس برآوردها بوده و در بسياري مـــوارد اين آمار 6 ميليون نفر عنوان شده است.
دكتر جمشيد شايانفر معتقد است: با اجراي طرح بيمه پايه ايرانيان مهمترين مانعي كه در گذشته درخصوص پرداخت سهم حق بيمه هر فرد بيمه شده وجود داشت با مساعدت دولت حل شد و به اين ترتيب نرخ حق بيمه به نصف كاهش يافته و نصف مابقي نيز قابل تخفيف است.
به گفته وي، در واقع نرخ واقعي بيمه پايه درمان ايرانيان 84 هزارتومان بود كه با مساعدت دولت اين رقم به نصف كاهش يافت و سهم پرداختي هر بيمه شده به 42 هزارتومان رسيد و حتي اگر بيمهشدهاي براي پرداخت اين سهم نيز مشكل دارد ميتواند با مراجعه به كميته امداد و تشخيص ناتواني خود در پرداخت سهم حق بيمه از پرداخت اين مبلغ نيز معاف شود.
در حاليكه منتقدان طرح بيمه پايه درمان ايرانيان وجود برخي مشكلات و نواقص را مهمترين نقطه ضعف اين طرح در جذب جمعيت فاقد بيمه كشور ميدانند، اما مديركل بيمهگري و درآمد سازمان بيمه خدمات درماني معتقد است: از آنجا كه موضوع بيمه شدن در كشور ما اجباري نيست افراد بدون بيمه هر زمان كه نياز به درمان داشته باشند ميتوانند بلافاصله با بيمه شدن از خدمات آن بهرهمند شوند از اين رو آنچنان كه بايد ضرورتي براي بيمه كردن خود احساس نميكنند.
طرحي نيازمند بازنگري
اينكه 9 ميليون يا 5/6 ميليون نفر بيمه نشده در كشور داريم، مهم اين است كه هنوز چندين ميليون نفر در كشور از خدمات بيمه درمان در كشور محرومند و وزارت رفاه، سازمان هاي بيمهگر و در راس آنها دولت موظف هستند راهكاري بينديشند تا اين افراد نيز بتوانند به آساني و بدون در نظر گرفتن موانع مالي، تحتپوشش بيمه درمان قرار بگيرند، هدفي كه به اعتقاد نمايندگان مجلس با اجراي طرح بيمه رايگان براي جمعيت فاقدبيمه درمان در كشور ميتواند محقق شود. از سوي ديگر با در نظر گرفتن اين نكته مهم كه به اعتقاد برخي كارشناسان حوزه بيمههاي درماني و نمايندگان مجلس طرح بيمه درماني پايه ايرانيان داراي مشكلات و نقاط ضعفي است كه موجب شده اين بيمه نتواند آنچنان كه بايد در تحقق اهداف مورد نظر مسوولان موفق باشد. ضروري است سازمان بيمه خدمات درماني و وزارت رفاه نسبت به رفع مشكلات و نواقص موجود در اين طرح اقدام كنند.
مسوولان بايد اين اصل مهم را مد نظر قرار داشته باشند كه صرفا بيمه كردن براي رفع مسووليت از متوليان امر كافي نيست زيرا بيمهها بايد بتوانند به مهمترين كاركرد خود كه برداشتن بار هزينههاي سنگين درمان از دوش بيمهشدگان است، دست يابند.
