لبنياتي كه بيمار مي‌كند!

كارشناسان سلامت، مصرف لبنيات غيرپاستوريزه را مهم‌ترين راه ابتلا به تب مالت عنوان مي‌كنند و معتقدند با توجه به شروع فصل گرما و آغاز سفرهاي تابستاني بايد از مصرف لبنيات غيرپاستوريزه به‌خصوص بستني‌هاي سنتي و غيرپاستوريزه خودداري كرد.

به گزارش «همشهری»، بيماري تب مالت به‌عنوان يكي از مهم‌ترين بيماري‌هاي مشترك انسان و دام محسوب مي‌شود و اين بيماري از حيواناتي نظير گاو، گوسفند يا بز آلوده به انسان انتقال پيدا مي‌كند و انتقال انسان به انسان ندارد. تب مالت روي اعضاي خون‌ساز بدن مانند مغزاستخوان، گروه‌هاي لنفاوي، كبد و طحال تأثير مي‌گذارد.

علائم اين بيماري در تب مالت حاد به‌طور ناگهاني ظاهر مي‌شود كه شامل لرز، تب‌متناوب (تب و لرز) تعريق و خستگي است. تب مالت به سه نوع حاد، متوسط و مزمن تقسيم مي‌شود كه در نوع حاد به‌طور ناگهاني بيمار دچار تب، لرز، درد عضلات و سردرد مي‌شود و بعد از مدتي دردهاي مفصلي هم به آنها اضافه مي‌شود. در نوع مزمن، بيمار معمولا شب‌ها عرق‌‌ريزي و كاهش وزن دارد، بي‌اشتها مي‌شود، كبد و طحالش بزرگ مي‌شود و كمردرد و دردهاي عضلاني پيدا مي‌كند. تشخيص اين بيماري به كمك آزمايش خون است.

همچنين براي درمان اين بيماري لازم است بيماراني كه يك هفته بيشتر تب آنها طول مي‌كشد حتما براي بررسي تب مالت به پزشك مراجعه كنند. افراد مبتلا،  تحت درمان‌هاي دارويي قرار مي‌گيرند و معمولا بهبود مي‌يابند اما درمان آن به‌علت اينكه اين باكتري داخل سلول زندگي مي‌كند و آنتي‌بيوتيك‌ها به‌راحتي داخل سلول نمي‌شوند طولاني است. لذا بيماران حداقل 6 تا 8هفته درمان ضد‌ميكروبي را با دو نوع دارو دنبال مي‌‌كنند.

متخصصان عفوني اعلام كرده‌اند بيماري تب مالت  در مصرف‌كنندگان مواد لبني آلوده، جمعيت روستايي، دامداران، افرادي كه در آزمايشگاه‌ها و با نمونه‌هاي اين بيماري سرو كار دارند، شايع‌تر از ديگران است.

پزشكان به همه مردم توصيه مي‌كنند براي پيشگيري از اين بيماري افزون بر رعايت نكات بهداشتي در تماس با دام، به‌طور جدي از مصرف لبنيات آلوده و غيرپاستوريزه خودداري كنند.

لبنيات غير پاستوريزه همچنان خطر آفرين

رئيس اداره بيماري‌هاي قابل انتقال بين انسان و حيوان وزارت بهداشت با توجه به آغاز سفرهاي تابستاني نسبت به انتقال تب مالت به‌عنوان يك بيماري عفوني جدي هشدار داد. تب مالت يك بيماري عفوني شايع محسوب مي‌شود كه مهم‌ترين علت ابتلاي انسان به اين بيماري، مصرف محصولات لبني و فراورده‌هاي دامي سنتي و غيرپاستوريزه است به‌طوري كه سالانه 13هزار مورد ابتلا به تب مالت توسط وزارت بهداشت ثبت مي‌شود كه البته آمار واقعي چندين برابر اين تعداد است.

دكتر محمدرضا شيرازي، با بيان اينكه تب مالت هميشه در كشور وجود دارد ولي با ناديده گرفتن واكسيناسيون دام‌ها شيوع آن شدت مي‌يابد، به شيوع بالاي اين بيماري در استان‌هاي دامپرور كشور همچون اصفهان، كردستان، آذربايجان شرقي و غربي اشاره كرد و افزود: آمار از كار افتادگي ناشي از ابتلا به اين بيماري بيش از ميزان مرگ‌ومير آن است.

گزارش‌هاي سازمان بهداشت جهاني حاكي از آن است كه از ميان يك‌هزار و 709 عامل بيماري‌زا، 832 عامل يعني 49درصد آنها از طريق حيوانات به انسان منتقل مي‌شوند؛ اين در حالي است كه در ايران فراورده‌هاي لبني و گوشت آلوده، شايع‌ترين موادغذايي‌اي  هستند كه موجب ابتلاي انسان به بيماري‌هايي نظير تب مالت، سياه زخم، بيماري‌هاي انگلي و... مي‌شوند.

شيرهاي فله‌اي!

ثريا نواب پور، كارشناس صنعت شير با تأكيد بر آلودگي شير خام، از مصرف اين نوع شير و فراورده‌هاي لبني سنتي به‌عنوان مهم‌ترين علت ابتلا به تب مالت نام مي‌برد و از مسئولان وزارت بهداشت درخواست مي‌كند تا عرضه شير خام در كشور را كه به‌صورت فله‌اي به فروش مي‌رسد ممنوع كنند و متقاضيان تنها از محصولات صنعتي داراي استانداردهاي بهداشتي استفاده كنند. او مي‌گويد: بسياري از شيرهاي خام كه به‌دليل منطبق نبودن با استانداردها از سوي كارخانه‌ها برگشت مي‌خورد توسط دامدار به‌صورت فله‌اي به فروش مي‌رسد.

به گفته نواب‌پور، هرچند خريداران، شير خام را مي‌جوشانند ولي شير خام ممكن است داراي مواد افزودني غيرقابل تشخيص براي مصرف‌كننده باشد. از طرف ديگر برخي محصولات مانند خامه‌هاي سنتي، كشك، ماست و ساير فراورده‌هاي لبني فله‌اي به‌دليل پاستوريزه نبودن و امكان آلودگي‌هاي ميكروبي، سبب انتقال ميكروب به مصرف‌كننده و بيماري مصرف‌كننده مي‌شود.

متأسفانه مردم با اين تصور كه تقلب در كارخانه‌ها صورت مي‌گيرد، اعتماد بيشتري به محصولات فله‌اي داشته و فراورده‌هاي لبني را كه عمل پاستوريزاسيون در آنها انجام نشده است به‌عنوان محصولات سنتي با اعتماد بيشتري مصرف مي‌كنند؛ اين در حالي است كه از سال1930 ميلادي روش پاستوريزاسيون براي سالم‌سازي‌ شير در كشورهاي صنعتي معمول شد و از آن به بعد عرضه شير خام پيگرد قانوني دارد  اما متأسفانه در كشور همچنان شاهد عرضه شير خام هستيم كه اين مسئله در شهرستان‌ها بسيار بيشتر از تهران به چشم مي‌خورد.

20 دقيقه بجوشان!

متخصصان توصيه مي‌كنند، مردم ماده لبني‌اي  كه از سلامت آن اطمينان ندارند مصرف نكنند. مواد لبني بايد داراي نشان پاستوريزه باشند، در غيراين صورت نبايد مصرف شوند. همچنين لازم است كه شير قبل از مصرف حداقل 20دقيقه جوشانده شود تا از سلامت آن اطمينان كامل حاصل شود.  از طرف ديگر، آموزش مردم به‌ويژه روستاييان و افرادي كه به‌صورت مستقيم با دام در ارتباط هستند، بسيار مهم است. لازم است اين افراد در رابطه با نگهداري دام‌ها و چگونگي تهيه پنير، شير و خامه آموزش‌هاي لازم را دريافت كنند.

نتيجه كلي آخرين بررسي‌ها نشان مي‌دهد:
1- بيماري در تمام سنين وجود دارد، ولي وفور آن در سنين 45- 15سالگي است؛ يعني نيروي فعال و كارآمد كشور درمعرض خطر اين بيماري هستند.
2- بيماري در هر دو جنس ديده مي‌شود، ولي با اختلاف كمي در مردان (55درصد) بيشتر از زنان (45درصد) است.
3- اين بيماري را نمي‌توان منحصراً يك بيماري شغلي محسوب كرد، ولي شغل به‌عنوان يك عامل خطر در ابتلا به بيماري مطرح است.
4- اين بيماري در تمام فصول وجود دارد، اما در فصل بهار و تابستان، يعني فصل زايش و شيردهي دام‌ها بيشتر ديده مي‌شود.

راه‌هاي سرايت بيماري

اين بيماري به 3 طريق از دام به انسان منتقل مي‌شود:
1) مصرف محصولات لبني خام يا غيرپاستوريزه، به‌ويژه شير خام، پنير تازه و خامه؛
2) از راه خراش پوست و تماس مستقيم با خون و گوشت تازه حيوان آلوده؛
3) از راه استنشاق هواي آلوده به گردوخاك آغشته به مدفوع و ادرار دام اصطبل و آزمايشگاه.

راه‌هاي ديگر انتقال بيماري تب‌مالت، شامل پاشيدن اتفاقي واكسن زنده بروسلا به داخل چشم حين واكسيناسيون حيوان يا پاشيدن مايع آمنيوتيك حيوان بيمار موقع زايمان به چشم و بيني يا دهان دامپزشك و بالاخره از طريق انتقال خون و پيوند مغز استخوان در افراد  است.