مالاريا در‌ كمين ساكنان جنوب‌ كشور

بيماري مالاريا يك عفونت انگلي بسيار شايع در مناطق گرمسيري است. تخمين‌زده مي‌شود هر ساله قريب به 300 تا 500 ميليون نفر در سراسر جهان به مالاريا مبتلا مي‌شوند كه از اين تعداد بيش از يك تا 3 ميليون نفر جان خود را از دست مي‌دهند.

به گزارش جام جم آنلاین بيشتر قربانيان مالاريا را كودكان زير 5 سال و زنان باردار تشكيل مي‌دهند.همچنين كل موارد مالاريا در جهان بيشتر از مجموع بيماري‌هاي شايع مانند سل و ايدز است.

بنابر آخرين گزارش سازمان جهاني بهداشت، 107كشور و منطقه در سراسر جهان به عنوان مناطق مالارياخيز اعلام شده‌اند كه بيشتر آنها در آفريقاي شمالي، مديترانه شرقي و آسياي مركزي پراكنده مي‌باشد.

دكتر عبدالرضا سودبخش ، دانشيار گروه عفوني دانشگاه علوم پزشكي تهران در گفتگو با جام‌جم مي‌گويد: هم‌اكنون مالاريا در كشور ما نيز در تمام مناطق وجود دارد، اما بيش از 70 درصد مالاريا در مناطق گرمسير استان‌هاي هرمزگان، كرمان، سيستان‌و‌بلوچستان و بوشهر وجود دارد.

بر اساس آمار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي از سال 80 تا 87 سالانه حدود 18 هزار نفر به اين بيماري مبتلا مي‌شدند كه با تلاش مركز كنترل بيماري‌ها تا پايان آذرماه سال گذشته اين تعداد به كمتر از 6 هزار نفر رسيدند كه به گفته مسوولان، ايران توانسته خيلي زودتر از پيش‌بيني سازمان بهداشت جهاني به آن دست پيدا كند.


به گفته دكتر سودبخش، مالاريا عفونتي ناشي از يك انگل تك‌سلولي است و مهم‌ترين راه انتقال آن به انسان، از طريق گزش پشه آنوفل ماده، به طور مادرزادي از مادر به جنين و استفاده از سوزن مشترك در معتادان تزريقي است. همچنين اين بيماري از تزريق خون‌ آلوده انتقال مي‌يابد.

سودبخش معتقد است گزارش‌هايي هم در ايران در خصوص ابتلا به مالاريا از طريق اهداي خون‌ آلوده منتشر شده است.

اين انگل‌ها با گزش پشه از فردي به فرد ديگر منتقل مي‌شوند. پشه پس از گزيدن فرد مبتلا آلوده به انگل مي‌گردد. اين انگل در بدن پشه تكثير يافته و پس از حداقل يك تا 3 هفته با گزش بعدي پشه وارد جريان خون فرد ديگري مي‌شود. انگل پس از ورود به جريان خون فرد به كبد مهاجرت كرده و در آنجا بسرعت تكثير مي‌شود. پس از چند روز، هزاران انگل از كبد مجددا وارد جريان خون مي‌شوند و گلبول قرمز خون را تخريب مي‌كنند. در نوع «وي واكس» اين بيماري، تعداد اندكي از انگل‌ها به طور پنهاني داخل كبد مانده و به تكثير خود ادامه مي‌دهند كه سبب عود بيماري مالاريا مي‌شود.


اولين دوره علائم بيماري معمولا حدود يك تا 6 هفته پس از گزش پشه بروز مي‌كند كه ابتدا علائم اختصاصي شامل تب، ضعف، سر درد، خستگي، اسهال و استفراغ ظاهر و تصور مي‌شود بيماري آنفلوآنزاست. اما پس از چند روز علائم كلاسيك بيماري شامل لرزش شديد تكان‌دهنده و بعد تب به مدت 4 تا 8 ساعت و سپس تعريق شديد همراه با كاهش درجه حرارت مشاهده مي‌شود.

علائم فوق تا هنگام درمان ممكن است هر 3 ـ 2 روز يكبار تكرار شود. زمان بروز اين علائم ممكن است بر حسب وضعيت ايمني فرد گزيده شده، نوع و تعداد انگل متفاوت باشد.

سودبخش توضيح مي‌دهد: مالاريا با درمان مناسب 3 روزه قابل علاج است، ولي عدم درمان ممكن است فرد را دچار كم‌خوني ناشي از تخريب سلول‌هاي قرمز خون كند كه مرگ و مير را به دنبال دارد. سلول‌هاي قرمز تخريب شده داخل طحال جمع شده، سبب بزرگي طحال مي‌شوند كه يكي از علائم تشخيص بيماري محسوب مي‌شود. همچنين در صورت عدم درمان مناسب تجمع سلول‌هاي خوني در عروق ممكن است به آسيب مغزي يا كليوي منجر شود.مالاريا بدون درمان در افراد دچار فقر تغذيه‌اي يا افراد داراي مقاومت پايين نسبت به بيماري مي‌تواند كشنده باشد.


اين متخصص بيماري‌هاي عفوني در باره راه‌هاي پيشگيري از مالاريا مي‌گويد: براي پيشگيري از بيماري مالاريا ساده‌ترين حالت عدم تماس با پشه آنوفل است. همچنين در مناطق آلوده هنگام غروب نبايد تردد كرد و در صورت تردد بايد با پوشش كامل حضور يافت.يكي ديگر از راه‌هاي پيشگيري استفاده از داروهاي پيشگيري قبل از مسافرت به مناطق مالارياخيز و ادامه مصرف اين داروها پس از بيماري است.

در مناطقي كه پشه آنوفل فراوان است، مي‌توان در محل اقامت از توري و هنگام خواب از پشه‌بند استفاده كرد. همچنين مي‌توان از مواد دفع‌كننده حشرات به روي اين توري‌ها يا پشه‌بند‌ها بهره برد، چرا كه اين پشه دودهم ميلي‌متري براحتي قادر به رد شدن از سوراخ‌هاي تور است.


از آنجا كه انگل مولد بيماري مالاريا در گلبول قرمز افراد بيمار وجود دارد، اگر اهدا كننده‌اي مبتلا به مالاريا باشد، بيماري از طريق خون به بيمار گيرنده خون منتقل خواهد شد.

سودبخش با بيان اين مطلب مي‌گويد: بنابراين ابتلا به مالاريا از طريق دريافت خون‌ آلوده به انگل مي‌تواند بسيار وخيم و حتي مرگبار باشد. يكي از مطمئن‌ترين راه‌هاي پيشگيري از انتقال بيماري از طريق خون، پرسش ار اهدا كنندگان در مورد مسافرت‌هاي اخير به مناطقي است كه مواردي از مالاريا در آنها گزارش شده است.

شهروندان بايد توجه كنند براي جلوگيري از انتقال بيماري در افرادي كه به مناطق مالارياخيز مسافرت كرده‌اند تا يك‌سال پس از بازگشت از سفر اقدام به اهداي خون نكنند، چرا كه ممكن است حتي تا يك‌سال پس از گزش پشه نيز شخص، علائم بيماري را آشكار نكند.