بازار كليه 20 ميليون توماني در خلاء نظارت

سالانه بيش از هزار و 500 پيوند كليه در كشور انجام مي‌شود، بيش از 85 درصد اين پيوندها از فرد زنده است و در بازار سياه كليه اين عضو بدن را با قيمت‌هاي 15 تا 20 ميليون تومان خريد و فروش مي‌كنند.

به گزارش فارس، خريد و فروش كليه در ايران امري مخفي نيست اما مسئله مهم اين است كه در كنار بازار قانوني خريد و فروش كليه كه پس از تصويب قانون اهدا از زنده در كشور رايج شد. بازار سياه كليه هم به وجود آمد كه علاوه بر مبالغ آشكار و ثبت شده، مبالغ گزاف ديگر به عنون خريد كليه بين دهنده و گيرنده و البته دلال واسطه رد و بدل مي‌شود كه گاه از 20 ميليون تومان هم فراتر مي‌شود.
كليه عضو مهمي از از بدن است كه مسئوليت جداسازي سموم از خون را به عهده دارد و اگر يكي از كليه‌ها هم دچار نارسايي شود فرد مي‌تواند با يك كليه هم به زندگي خود ادامه دهد، اما فردي كه هر دو كليه او از كار افتاده باشد ناچار به تحمل رنج دياليز است مگر اينكه با پيوند كليه از اين درد هميشگي رها شود.
كليه‌ها از نظر شكل شبيه لوبيا هستند و هر كليه به اندازه مشت بسته فرد است و اكثر اعضاي بدن براي عملكرد مطلوب وابسته به كليه‌ها هستند.
مهمترين وظيفه كليه‌ها برداشت مواد زائد از خون و بازگرداندن خون تصفيه‌شده به بدن است. هر دقيقه حدود يك ليتر خون (يك پنجم خوني كه توسط قلب پمپ مي‌شود) از طريق سرخرگ كليوي وارد كليه‌ها مي‌شود. پس از اينكه خون تصفيه شد خون تصفيه شده از طريق سياهرگ‌هاي كليوي به بدن باز مي‌گردد.
كليه‌ها همچنين آب بدن را تنظيم مي‌كنند، مواد زائد را برداشت مي‌كنند و هورمون‌هاي مورد نياز بدن را مي‌سازند.
از حدود 20 سال پيش كه قانون اهداي كليه از زنده در كشور ما به تصويب رسيد تاكنون بيش از 16هزار نفر در كشور پيوند كليه گرفته اند و سالانه حدود هزار و 500 نفر از اين طريق از رنج دياليز رها مي شوند.
مطابق اين قانون هديه ايثار كه در آن زمان به ميزان 20 سكه بهار آزادي مصوب شد به اهدا كنندگان كليه از سوي دولت پرداخت مي‌شود اما 20 سكه بهار آزادي در آن زمان يك ميليون تومان ارزش داشت و از آن زمان تاكنون هديه ايثار همان يك ميليون تومان باقيمانده است و بودجه جديدي براي آن در نظر گرفته نشده است.
بر اين اساس اهداكنندگان كليه به صورت عرفي مبلغي به ازاي كاري كه انجام مي‌دهند از گيرنده دريافت مي‌كنند كه اين ميزان تا حدود 5 ميليون تومان پذيرفته شده است اما بازار كاذب خريد و فروش كليه اين هزينه را براي گروه‌هاي مختلف خوني تغيير داده تا مرز 20 ميليون تومان و گاه بيشتر كشانده است.
آمارها نشان مي‌دهد حدود 42 درصد گروه خوني مردم A و B، حدود 9 درصد گروه خوني AB و 42 درصد گروه خوني O دارندد و به نظر مي‌رسد با توجه به كمبود برخي گروه‌هاي خوني قيمت كليه دهنده نيز تغيير مي كند كافي است يك روز به خيابان انجمن كليوي ها در نزديكي ميدان ولي عصر تهران سر بزنيد و با شماره هاي دهندگان كليه تماس بگيريد. ديواري پر از شماره تلفن دهندگان و نيازمندان كليه درست كنار گوش انجمن حمايت از بيماران كليوي و مركز تهران.
بر اين اساس اهداكنندگان كليه با گروه خوني B و A مثبت بين 8 تا 10 ميليون تومان پول مطالبه مي‌كنند، كليه با گروه خوني O مثبت هم همين حدود معامله مي‌شود و قيمت كليه با گروه خوني AB مثبت كه كمياب‌تر است به 15 تا 16 ميليون تومان مي رسد و البته گاهي تا 20 ميليون تومان هم خريد و فروش مي‌شود.
البته عوامل ديگري مثل سن اهدا كننده، مجرد يا متأهل بودن او نيز در كنار گروه خوني اش در تعيين قيمت كليه موثر است.
در اين بين هم گيرندگان كليه و هم دهندگان كليه از ساز و كار اداري انجمن حمايت از بيماران كليوي و به نوعي نوبت‌دهي طولاني اين انجمن براي انجام عمل پيوند گله و شكايت دارند به طوري كه برخي از فروشندگان كليه مي‌گويند كه براي اهداي كليه بايد 3 ماه و براي دريافت كليه بايد حداقل 3 ماه منتظر بمانيم.
از طرف ديگر در اين بين دلالاني وجود دارند كه اقدام به خريد و فروش كليه مي‌كنند و در بالا و پائين‌كردن قيمت‌هاي كليه نقش موثر دارند.

* 8ميليون تومان، آخرش

احمد .ه با گروه خوني B مثبت كه متقاضي اهداي كليه است مي‌گويد: آزمايش‌هاي كليه و سونوگرافي كليه‌ام را براي پيوند انجام داده‌ام و مشكلي ندارد. قيمت كليه در انجمن حمايت از بيماران كليوي 6 ميليون تومان است اما مدنظر من 8 ميليون تومان است البته بالاتر قيمت داده بودم به خاطر عجله‌ام قيمت را به 8 ميليون كاهش دادم.
وي‌ مي‌افزايد: اهداي كليه از طرف انجمن حمايت از بيماران كليوي خيلي اذيت دارد. من اهداكننده كه مي‌خواستم از انجمن براي اهدا اقدام كنم به من گفتند 3 ماه طول مي‌كشد.
احمد ادامه مي‌دهد: حالا افرادي كه مي‌خواهند پيوند شوند حدود يك سال و نيم بايد در نوبت بمانند. روال آنجا خيلي اذيت دارد. رضايتنامه بيار و... .

* كليه 21 ساله 10 ميليون تومان

سالار. ق 21 ساله مي گويد: من خيلي گرفتارم. اگر گرفتار نبودم اصلاً خودم را ناقص نمي‌كردم. گروه خوني‌ام O منفي است و آزمايش سونوگرافي كليه و خونم، هر دو سالم است. كليه‌ام مثل ساعت كار مي‌كند.
وي مي‌افزايد: هزينه آن را دولت 6 ميليون مي‌گويد. من زير 10 ميليون تومان نمي‌فروشم. ارزش ندارد فردي كه دارد خودش را ناقص مي‌كند ولي مشكلش هم حل نشود. كار بيهوده است.

*مراحل اهدا از طريق انجمن حمايت از بيماران كليوي خيلي طولاني است

كريم. د مي‌گويد: كليه‌ام با گروه خوني AB مثبت سالم است. قيمت مدنظر من 15 تا 16 ميليون تومان است و پائين‌تر هم نمي‌آيم.
وي‌ مي‌افزايد: من هم گرفتار هستم. البته زياد نمي‌خواهم قيمت را بالا ببرم.
ياور. ق هم مي‌گويند: با 8 ميليون تومان مشكل من حل نمي‌شود. مي‌خواهم همين 9 ميليون را بدهم وام بگيرم تا مشكلم حل شود. فردي از طريق انجمن حمايت از بيماران كليوي اقدام كرده بود، راضي بود تا 10 ميليون هم بدهد ولي چون از طرف انجمن اقدام كرده بود قبول نكردم چرا كه مراحل اهداي كليه در انجمن طولاني است.

*برخي بيمارستان‌هاي خصوصي تا 20 ميليون هزينه پيوند كليه مي‌گيرند

مصطفي قاسمي، رئيس هيئت مديره انجمن حمايت از بيماران كليوي گفت: سالهاست كه توافق شفاهي بين بيمارستان‌ها انجام شده است. انجمن حمايت از بيماران كليوي مأمور سر و سامان‌دادن اين موضوع بوده و در سال‌هاي اخير ضوابطي گذاشتيم كه اهداكننده كليه داراي شرايط لازم باشد.
وي افزود: با توجه به هديه ايثار دولت كه شرايط خاصي دارد ضوابط ديگري قرار داديم كه خريد و فروش كليه ايجاد نشود؛ از جمله اينكه هر فردي كه مي‌خواهد كليه بدهد حتماً به رضايت خانواده نياز است اگر متأهل بود از همسرش، اگر مجرد بود از والدين و بيمارستانها هم ضوابطي دارند كه بر اساس آن براي انجام عمل پيوند نامه انجمن لازم است و تا نامه از انجمن نيايد اين عمل صورت نمي‌گيرد.
قاسمي تصريح كرد: متأسفانه چند بيمارستان خصوصي اخيراً وارد كار پيوند كليه شده‌اند. اولاً خود هزينه پيوند با دفترچه بيمه تقريباً رايگان بود و اگر فرض كنيم 3 ميليون تومان هزينه عمل بدون بيمه مي‌شود در بخش‌هاي خصوصي به 20 ميليون هم رسيد. تعدادي از بيماران به اين سمت رفتند بخش خصوصي هم تعهدي به جايي ندار نه به وزارت بهداشت و نه به جاي ديگر.
وي ادامه داد: اين بيمارستان‌ها به عنوان خصوصي عمل مي‌كرند و دهنده كليه و گيرنده را مي‌آورند و با هر قيمتي كه گاهي اوقات تا 10 تا 15 ميليون هم مي‌رسيد عمل پيوند انجام مي‌شود. همين باعث شد كه وسوسه در بين دهنده‌هاي كليه ايجاد شود كه هزينه كليه بالا رفته است. در حالي كه بيماراني كه به سمت بخش خصوصي براي عمل مي‌روند انگشت شمار هستند.

*دلال‌گري دفتر بيماران خاص استانداري تهران موجب افزايش قيمت كليه شد

رئيس هيئت مديره انجمن حمايت از بيماران كليوي خاطرنشان كرد: از طرف ديگر راه ديگري در استانداري به وجود آمد كه يك ميليون تومان هديه ايثار دولت به اهداكننده را از طريق استانداري مي‌پردازند. اين واحد در استانداري تشكيل شد كه صحت مدارك دهنده كليه را بررسي مي‌كند و سپس يك ميليون را پرداخت مي‌كند.
وي يادآور شد: متأسفانه اين گروه در استانداري پا را فراتر گذاشتند و وارد ارتباطات كليه بين گيرنده و دهنده شدند و افرادي كه مراجعه مي‌كنند. بدون هيچ ضابطه‌اي با پيشنهاد 8 تا 10 ميليون و گاهي تا 12 ميليون تومان گيرنده را مجبور مي‌كنند كه كليه را بگيرد.
وي افزود: انجمن حمايت از بيماران كليوي در اين زمينه اعتراض شديدي به استانداري كرد. البته خود آقاي تمدن در جريان نبود ولي با شنيدن صحبت‌هاي ما با موضوع اعلام مخالفت كرد اما الان 2 ماهي است كه اين دفتر كار خود را شروع كرده است و 2 ماه هم از اعلام موضوع به استاندار مي‌گذرد.با توجه به اينكه استاندار دستور صريح داد كه معاون استاندار موضوع را پيگيري كند هنوز امروز و فردا مي‌كنند. الان هم امروز و فردا مي‌كنند و جواب قطعي نداده‌اند.
قاسمي خاطرنشان كرد: دفتر بيماري‌هاي خاص در استانداري يكي از عوامل افزايش قيمت كليه است. اين موضوع باعث شد دهنده كليه پس بزند و حاضر نشود كه با 5 ميليون كليه بدهد.
وي ادامه داد: انجمن تا سال گذشته مبلغ 4 ميليون تومان هديه ايثار براي دهنده در نظر گرفتيم كه با يك ميليون دولت 5 ميليون مي‌شد. ما اين 5 ميليون را براي افراد بي بضاعت توسط خيرين تأمين مي‌كنيم. پرداخت 10-15 ميليون تومان براي خريد كليه از عهده بيماران خارج است. علاوه بر آن 4 تا 5 ميليون تومان هم پول آزمايشها و داروهاي قبل و بعد از عمل است كه حدوداً 15تا 16 ميليون تومان مي‌شود.
وي گفت: استانداري بايد جدي‌تر برخورد كند. موضوعي كه با جان مردم سر و كار دارد بيش از 2 ماه در معاونت‌هاي استانداري است و هيچ توجهي به آن ندارند.

* دولت به جاي هديه ايثار اشتغال اهداكنندگان كليه را فراهم كند

رئيس هيئت مديره انجمن حمايت از بيماران كليوي خاطرنشان كرد: سال گذشته 1400 پيوند كليه انجام شد و همه آنها بر مبناي 5 ميليون تومان بود. در حال حاضر دولت بايد پول را جمع كند و امتيازات معنوي جايگزين كند. چرا كه 90 درصد اهدا كنندگان يبكار هستند و دولت مي‌تواند تعهد كند فرد را بعد از اهداي كليه در يكي از ارگان‌هاي خود مشغول به كار كند.
وي افزود: انجمن هم اعتقاد دارد پيوند از مرگ مغزي بايد زياد شود. هنوز در كشور قانوني در رابطه با استفاده از اعضاي مرگ مغزي نيست تا يك نفر دستوردهنده و باقي عمل‌كننده باشند. الان در معاونت درمان دانشگاه‌هاي علوم پزشكي هر دانشگاهي رويه خاص خود را دارد. و هماهنگي وجود ندارد.
قاسمي اضافه كرد: الان تعداد زيادي در كشور مرگ مغزي مي‌شوند با توجه به اينكه خانواده‌ها داوطلب اهداي اين اعضا هستند اعضاي بدن اين افراد به علت نبود متولي مشخص از دست مي‌رود. لذا بايد فرهنگ سازي كرد و سيستم جامعي داشته باشيم. بيش از 30 هزار مرگ مغزي در سال داريم و از طرف ديگر در سال، هزار و 400 تا 2 هزار پيوند كليه داريم كه اگر از 30 هزار نفر مرگ مغزي، دو هزار نفر حاضر به اهداي اعضا شود نياز به اهدا از فرد زنده نخواهيم داشت.

*معرفي دهنده كليه به بيمارستان 2 هفته طول مي‌كشد

رئيس هيئت مديره انجمن حمايت از بيماران كليوي خاطرنشان كرد: اهداي كليه ضوابطي دارد و بايد رضايتنامه و شناسنامه وجود داشته باشد. الان افرادي كه دهنده كليه هستند بايد آزمايشي انجام دهند كه 10 روز طول مي‌كشد ولي برخي اهداكنندگان به علت مسائل مالي چند تا آزمايش را انجام مي‌دهند و باقي آنها را هفته بعد انجام مي‌دهند.
وي گفت: معرفي دهنده كليه به بيمارستان 10 روز تا 2 هفته طول مي‌كشد.
قاسمي يادآور شد: براي گيرنده كليه بستگي به نوع گروه خوني فرق مي‌كند. برخي گروه‌هاي خوني A و O فراوان‌تر است. ولي گروه‌هاي خوني منفي كمياب‌ترند. در موارد اورژانسي هم با توجه به تأييد پزشك در اولويت هستند.

* وزارت بهداشت خود را بيشتر در زمينه ايجاد زيرساخت و بستر ارائه خدمت مكلف مي‌داند

محمد عقيقي، رئيس اداره پيوند وزارت بهداشت نيز دراين زمينه‌ مي‌گويد: قطعاً از ديد وزارت بهداشت تعامل بين گيرنده و دهنده كليه تعامل مطلوب و مناسبي نيست و اساساً ما اين موضوع را قبول نداريم. اما اين موضوع مانند همه پديده‌هايي است كه در جامعه مي‌تواند وجود داشته باشد با وجود اينكه همه مي‌دانيم پديده مناسبي نيست.
وي افزود: انجمن حمايت از بيماران كليوي در كم‌كردن اين ارتباطات و آن سوء استفاده‌ها مي‌تواند نقش پررنگي داشته باشد. وزارت بهداشت خود را بيشتر در زمينه ايجاد زيرساخت و بستر ارائه خدمت مكلف مي‌داند كه بتواند اين خدمت را در سراسر كشور ايجاد كند و دسترسي بيماران به اين خدمت بيشتر شود.
عقيقي تصريح كرد: بهترين راه حل اين موضوع اين است كه تقاضا براي دريافت كليه از اهداكننده زنده به حداقل برسد يعني تا زماني كه درصد بالايي از اعمال پيوندي توسط اهدا كنندگان كليه صورت مي‌گيرد اين مشكل هم وجود دارد و به همين دليل تمام تلاش خود را مصروف اين موضوع مي‌كنيم كه پيوند از جسد را گسترش دهيم تا شاهد چنين تعاملاتي خارج از چارچوب نباشيم.

*مجلس تشكيل سازمان پيوند اعضاي ايران را تصويب كند

ناصر سيم فروش ركوردار پيوند كليه در ايران هم پيشنهاد مي‌كند: تشكيل سازمان پيوند اعضاي ايران به علت اهميت مسئله پيوند از جسد و كثرت افراد درگير با اين موضوع ضروري است و مجلس مي‌تواند با تصويب قانون تشكيل اين سازمان قدم بزرگي در بهبود شاخص پيوند از مرگ مغزي بردارد.

وي به خبرنگار فارس مي‌گويد: تشكيل اين سازمان همچنين مي‌تواند ارتباط مالي بين دهنده و گيرنده را از بين ببرد. البته در زمان حاضر نيز ارتباط مالي بين دهنده و گيرنده كليه در كشور هيچ ارتباطي با تيم پزشكي ندارد. مسئله اين است كه بحث پيوند از جسد يك موضوع ملي و بسيار با اهميت است و با توجه به كثرت افرادي كه براي دريافت عضو پيوندي در نوبت هستند چه در ايران و چه در جهان، دنبا با بحران دهنده عضو پيوندي مواجه است و در آينده اين مسئله پيچيده‌تر نيز مي‌شود.

اين فوق تخصص اورولوژي ادامه مي‌دهد: در زمان حاضر براي پيوند كليه در ايران مدل ايراني را داريم كه بر اساس آن مي‌توانيم كليه را از فرد زنده نيز بگيريم و در مورد كليه مسئله حادي نداريم، سالانه حدود 1800 پيوند كليه در كشور انجام مي‌شود كه بيش از 85درصد آن از دهنده زنده است و با اين مدل اكثر افرادي كه به كليه نياز دارند به كليه مي‌رسند.

سيم فروش مي‌گويد: تشكيل اين سازمان هم به رفع مشكلات بيماران نيازمند پيوند كمك مي‌كند و هم بار اقتصادي دولت را به علت مديريت آن كاهش مي‌دهد و به عنوان مثال نياز كشور را به بخش‌هاي دياليز كه غير اقتصادي است و ناراحتي‌هاي زيادي را براي بيمار به وجود مي‌آورد، كم مي‌كند. به همين علت ما نيازمند يك سازمان پيوند اعضا در كشور هستيم كه مانند سازمان انتقال خون مستقل باشد؛ هيئت مديره و بودجه مصوب مجلس داشته باشد بنابراين بايد اين سازمان مصوب مجلس باشد و دولت به تنهايي نمي‌تواند اين كار را بكند.

وي اضافه مي‌كند: يك جراح كليه در نهايت براي يك پيوند بين 350 هزار تا 400 هزار تومان دريافت مي‌كند كه هزينه زيادي نيست و حتي هزينه يك ختنه در بخش خصوصي هم نمي‌شود در شرايطي كه براي يك عمل پروستات در بخش خصوصي 5 ميليون تومان مي‌گيرند.
وي گفت: درباره اين موضوع كه خريد و فروش كليه در كشور بازار سياه درست كرده نيز گر چه اين موضوع ناراحت كننده است اما چون از آن طرف جان يك انسان نجات مي‌يابد و درد يك بيمار دردمند كه مرتب بايد دياليز شود از بين مي‌رود و هزينه داروها كم مي‌شود، قابل گذشت است.

*درصد قابل توجهي از پول اهداي كليه به جيب دلالان مي‌رود

حسينعلي شهرياري رئيس كميسيون بهداشت و درمان مجلس مي‌گويد: بايد به سمتي برويم كه پيوندهاي كليه از جسد برداشته شود و از بيماران مرگ مغزي استفاده كنيم. نتايج پيوند از مرگ مغزي هم به خوبي پيوندهايي است كه از فرد عادي و زنده انجام شده است.

وي مي‌افزايد: در اين زمينه چون مسئله كليه است و بسياري از افراد مستضعف جامعه به خاطر مسائل مالي حاضر به فروش كليه مي‌شود بايد سعي شود انجمن مسائل دلال‌بازي را از بين ببرد. چون تمام پولي كه از افراد گرفته مي‌شود در جيب صاحب اهداي كليه نمي‌رود و متأسفانه شايد درصد قابل توجهي را دلال‌ها بردارند و استفاده كنند.

شهرياري معتقد است: انجمن حمايت از بيماران كليوي در اين زمينه بايد فعال و پيگير شود و گر نه فردي كه كليه مي‌دهد اگر هم ادعا كند من اين قدر پول مي‌خواهم كسي نمي‌تواند به وي بگويد كه تو نبايد اين قدر پول بگيري و بايد كليه را هديه كني.

وي ادامه داد: ما بايد روح انسان دوستي را تقويت كنيم. بايد افراد را تشويق كنيم تا اگر از مرگ مغزي كليه نمي‌گيرد از بستگان خود فرد كليه اهدا كنند تا مسئله خريد و فروش كليه كاهش پيدا كند. البته خوشبختانه جمهوري اسلامي ايران بيماران پيوند كليه در نوبت قرار نمي‌گيرند يعني معذوريتي نيست كه افراد تشويق شود برود به بخش خصوصي ولي اگر فردي خواست برود قانوناً نمي‌توان فرد را منع كرد.

شهرياري گفت: بيمارستان‌هاي دولتي براي پيوند كليه آمادگي كامل دارند. البته اگر پولي به عنوان زيرميزي باشد و افراد به وزارت بهداشت و درمان و سازمان نظام پزشكي شكايت كنند پول را مي‌توان پس گرفت ولي اينكه نبايد به بخش خصوصي بروند جايگاه قانوني ندارد.