معيار شركت در نمايشگاه هاي خارجي، علاقه مديران يا ضرورت؟!

يكي از شعارهاي دولت نهم توسعه گردشگري داخلي و خارجي در كشور بود؛ توسعه اي كه بر پایه آن بسياري از سفراي كشورهاي گوناگون بارها و بارها به بهانه همايش هاي گوناگون فرصت هاي سرمايه گذاري در ايران به گشت و گذار در ايران پرداخته و از طريق آن با كشورمان آشنا شدند.

به گزارش «تابناک»، سازمان ميراث فرهنگي نيز هر بار كه با هزينه هاي كلان اين همايش را برپا مي كرد، از مسئولان و مقامات ارشد كشوري گرفته تا مديران مختلف آژانس هاي گردشگري را در اين همايش شركت داده و در جلوي دوربين هاي تأكيد مي كرد كه اين براي نخستين بار است كه سفراي كشورها با اين كشور اين چنين آشنا مي شوند و اين چنين در حوزه گردشگري تمايل خود را براي سرمايه گذاري و تبادل گردشگر اعلام مي دارند.

البته همين فضا موجب شده بود كه خلاقيت مديران ارشد دولتي شكوفا شده و باز هم براي نخستين بار به فكر تهيه تقويمي با عنوان تقويم نمايشگاه هاي خارجي و داخلي افتاده و آن را پس از پيگيري هاي بسيار تهيه كنند.

به هر روی، تقويم نمايشگاهي نيز بدون هيچ معطلي و ظاهرا بدون هيچ مطالعه اي تهيه شد! چرا كه در عرض چند ماه، اين سازمان از طريق تريبون هاي رسانه اي اعلام كرد كه با مطالعات انجام شده، كشورهايي به عنوان بازار هدف مشخص شده است كه بر اساس آن قرار است در نمايشگاه هاي مختلف اين كشورها حضور يافته و يا اينكه از طريق برگزاري هفته هاي فرهنگي در آنجا و بالعكس ايران را در اين كشورها معرفي كنيم تا از طريق گردشگري اين كشور گسترش يابد!

بنا بر این گزارش، ليست بازارهاي هدف كه هرگز به طور رسمي اعلام نشد و سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري به صورت پراكنده تقويمي را ارایه كرد كه در آن كشورهايي چون امارات متحده عربي، فرانسه، انگلستان، يونان، هلند، اسپانيا، تركيه، ايتاليا و آلمان به عنوان كشورهايي كه نمايشگاه هاي مختلف گردشگري برگزار مي كنند معرفي شدند و قرار بر اين شد كه ايران در اين نمايشگاه ها حضور يابد تا بتواند از اين طريق به معرفي ايران در جهان بپردازد.

البته در همان زمان هم بسياري از رسانه ها با درج مقالات و گزارش هاي انتقادي كوشيدند كه به ياد اين سازمان بياورند كه اين سازمان به عنوان يك ارگان دولتي بايد تنها سياستگذار بوده و به صورت اجرايي وارد عمل نشود. بلكه از طريق حمايت كردن از بخش هاي خصوصي و تشويق و ترويج آنها براي حضوردر اين نمايشگاه ها، به معرفي  ايران در سطح جهان بپردازد.

با اين حال، سازمان ميراث فرهنگي، هر سال پر رنگ تر از سال قبل، با حضور خود در اين نمايشگاه ها، نهايت تلاش خويش را به كار بست تا ايران را معرفي كند. صرف نظر از اينكه آيا مطالعه اي در بررسي بازار هاي هدف گردشگري به صورت كامل از سوي اين سازمان در اين چند سال انجام شد يا نه، بايد گفت، حتي براي همان چند كشور فرضي كه قرار بود بازار هدف گردشگري ايران باشد، نيز مطالعه موردي انجام نشد تا تمايل و علايق گردشگران آن كشور مشخص شود تا از اين طريق سياستگذاري مناسبي براي حضور آژانس داران و بخش هاي خصوصي گوناگون انجام گيرد.

برای نمونه، براي كشورهايي چون امارات كه مردمانش عاشق طبيعت هستند، بناهاي تاريخي به عنوان جاذبه معرفي شد و براي كشورهايي چون ايتاليا، جاذبه هاي طبيعي! و اين نيز گذشت.

حضور مسئولان و مقامات كثير دولتي به بهانه سمت هاي مختلف در اين نمايشگاه ها كه هر يك هزينه هاي كلاني را بر بودجه اين سازمان تحميل مي كرد در شرايطي كه مهندس رحيم مشايي رئيس قبلی اين سازمان بارها و بارها، از كمبود بودجه تبليغاتي اين سازمان شكوه مي كرد تعجب همگان را برآورده بود. وی ستادي به عنوان ستاد نمايشگاه ها و تبليغات تشكيل داد که رییس آن نيز در اين مسند، به گشت و گذار پرداخته و با آژانس داران معدودي وارد عمل شد به طوري كه براي حضور در هر نمايشگاهي برخي از آژانس داران را دعوت كرده و از آنان براي حضور در نمايشگاه ها استفاده مي كرد.

البته نگاهي به ابزار آلات تبليغي در اين نمايشگاه ها نيز نكته اي حائز اهميت است، چرا كه پس از پيگيري ها و هزينه هاي بسيار، در نمايشگاه هاي عظيمي چون ATM در دبي، BIT در ميلان ايتاليا، ITB در برلين آلمان و MITT در مسكو روسيه تراكت ها و سي دي هايي پخش مي شد كه يا به زبان فارسي بود يا به زبان انگليسي و در بخش هايي كه مورد اعتراض بسياري از آژانس داران مختلف قرار مي گرفت، هيچ بسته تبليغاتي كه حاوي معرفي كامل ايران به بازار هدف تعيين شده  باشد تهيه نشده بود.

البته مشغله هاي بسيار رئيس اين ستاد براي حضور در نمايشگاه هاي خارجي موجب شده بود كه وی فراموش كند كه يكي از شعارهاي مشايي توسعه گردشگري داخلي نيز بود و ملك زاده معاون وقت گردشگري بر اساس همين شعار تلاش كرده بود كه آمارهاي گردشگري داخلي را تا چهل ميليون نفر سفر گسترش دهد.

و اين گونه بود كه سازمان كوچك ميراث فرهنگي به جزاير دور افتاده اي از هم تقسيم شود كه از سويي به توسعه گردشگري خارجي و از سوي ديگر به توسعه گردشگري داخلي سوق داده شود؛ توسعه اي كه پس از سال ها، هنوز تناقضاتي در توسعه يافتنش وجود دارد.

شايد نخستين بار سازمان ميراث فرهنگي به اين نتيجه رسيده بود كه كشورهاي عربي و به خصوص نمايشگاه ATM مي تواند بازار كار خوبي براي ايرانيان باشد. به همين دليل بود كه چهار سال متوالي براي حضور در اين نمايشگاه اقدام كرده و انواع و اقسام آژانس هاي دولتي و واسطه هاي خود را به دبي فرستاد تا شايد از اين طريق، ايران حداقل به جهان عرب معرفي شود. البته در تمام اين حضورها، يك شعار توسعه روابط ميان دو كشور نيز مد نظر بود و به همين دليل، مشايي بارها و بارها به عنوان رايزن فرهنگي به اين كشورها سفر كرد و بارها مورد استقبال پادشاهان و شاهزادگان اين كشورها قرار گرفت. اما دريغ از افزايش سفر عرب ها به اين سرزمين؟!
اما هنوز  پنج سال نگذشته است كه سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري شروع به تغيير كشورهاي هدف كرده و يكباره و ناگهاني به اين نتيجه مي رسد كه ديگر اين كشورها نمي توانند بازارهاي هدف خوبي براي ايران باشند. به همين دليل امسال از حضور در نمايشگاه ATM خودداري كرده و براي حضور در نمايشگاه گردشگري KOTFA  در كره جنوبي اقدام مي كند و همه مديران و مسئولان را به اين كشور فرامي خواند.

و نكته جالب توجه اين است كه گويي هيچ كارشناس و كارشناس مسئولي در اين سازمان وجود ندارد كه براي هر كدام از اين نمايشگاه ها، مقامات ارشد دولتي حتي معاون رئيس جمهور و رئيس اين سازمان مجبور به ترك كشور و خالي گذاشتن تمام پست هاي دولتي شده و براي شركت در يك نمايشگاه معمولي در سطح كارشناسان اقدام مي كند.

البته روابط عمومي اين سازمان، اين مسأله را توجه ويژه مسئولان به اين مقوله تحليل كرده و همواره از آن حمايت مي كند و هرگز هم به اين موضوع نمي پردازند كه براستي تكليف مابقي ارباب رجوع ها و صاحبان پروژه اي كه در  چند روزي كه هيچ يك از روسا در سازمان حضور ندارند، چيست و چه كسي بايد پاسخ اين ديركردها را بدهد!؟ و...

به هر حال، اين گونه است كه پنج سال و اندي از عمر اين دولت مي گذرد اما هنوز مشكلاتي در حوزه گردشگري چون آمار نادرست سفرهاي داخلي و خارجي، نبود مطالعه دقيق در بازارهاي هدف گردشگري، وضعيت سرمايه گذاري و حضور سرمايه گذاران خارجي در ايران و ... هنوز حل  نشده است.

آن هم در صورتي كه حضور در يك نمايشگاه خارجي يا حتي داخلي، اگر با مطالعه و به درستي انجام پذيرد و ايران به صورت دقيق و حرفه اي در اين كشورها معرفي شود، ديگر مشكلاتي چون خليج عرب و يا درج بوعلي سينا بر اسكناس هاي تاجيكي به وجود نخواهد آمد. شايد اگر ايران به درستي معرفي شود، ديگر مشكلي به نام اشياي تاريخي جيرفت و ... آن هم در برابر چشمان اين همه انسان و در روز روشن، اتفاق نخواهد افتاد. خط پايان نزديك است و فردا دير. هم اكنون بايد كاري كرد.