آرش روی صحنه، وطن در میدان؛ آزمون ملی‌گرایی در روزهای جنگ
هو کردن اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه در سالن نمایش «آرش»، آن هم وقتی فقط می‌خواست از عوامل نمایش تشکر کند، به یک پرسش بزرگ تبدیل شده است: فاصله میان شعارهای ملی‌گرایانه و رفتار واقعی برخی مدعیان وطن‌دوستی چقدر است؟
به گزارش خبرنگار فرهنگی تابناک؛ ماجرای هو شدن اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در جریان اجرای نمایش «آرش» را نمی‌توان صرفاً حاشیه‌ای در یک رویداد هنری دانست. ماجرا زمانی تأمل‌برانگیزتر می‌شود که بدانیم این اتفاق در سالن نمایشی رخ داده که نام یکی از نمادهای فداکاری برای ایران را بر خود دارد؛ اسطوره‌ای که جانش را در راه سرزمینش به میدان گذاشت.
بر اساس ویدیوی منتشرشده از این اتفاق، بقایی پس از تماشای نمایش درخواست میکروفون کرد تا از عوامل اثر قدردانی کند، اما با آغاز سخنانش، گروهی از تماشاگران او را هو کردند. این صحنه، فارغ از اختلاف‌نظرها درباره عملکرد دستگاه دیپلماسی، پرسشی جدی درباره فرهنگ گفت‌وگو و معنای وطن‌دوستی پیش می‌کشد.
وقتی مخاطب هنر، تحمل شنیدن ندارد
از مخاطب تئاتر انتظار می‌رود اهل تأمل، گفت‌وگو و مواجهه با دیدگاه‌های متفاوت باشد. هنر قرار است نگاه انسان را عمیق‌تر کند و قدرت فهم دیگری را افزایش دهد؛ نه اینکه اختلاف سلیقه را به تقابل و هیاهو تبدیل کند.
البته حضور در سالن تئاتر یا پرداخت بهای چندمیلیونی برای یک بلیت، به‌خودی‌خود نشانه فرهیختگی نیست. فرهنگ را نمی‌توان فقط با انتخاب‌های هنری سنجید؛ شیوه رفتار با کسی که با او اختلاف داریم نیز بخشی از همین فرهنگ است.
هیچ‌کس ملزم نیست با بقایی یا سیاست‌های وزارت امور خارجه موافق باشد. مسئولان باید پاسخ‌گوی عملکرد خود باشند و نقد آن‌ها حق جامعه است. اما میان نقد مستدل و هو کردن تفاوت وجود دارد. بقایی می‌خواست از عوامل نمایش تشکر کند؛ هو کردن او در آن لحظه، نه نقد بود و نه اعتراض — فقط بی‌ادبی بود.
بیشتر بخوانید:
آرش را می‌ستاییم، اما از معنای فداکاری چه می‌فهمیم؟
آرش فقط قهرمان یک روایت کهن نیست؛ نماد پذیرفتن مسئولیت در برابر سرنوشت ایران است. بااین‌حال، گاهی میان ستایش این اسطوره‌ها و رفتار امروز ما فاصله‌ای شکل می‌گیرد که نمی‌توان به‌سادگی از کنار آن گذشت.
نمایش ملی، کنسرت، شعر حماسی و نمادهای ایرانی می‌توانند جلوه‌هایی ارزشمند از علاقه به فرهنگ کشور باشند؛ اما هیچ‌کدام به‌تنهایی سند وطن‌دوستی نیستند. وطن‌دوستی را نمی‌توان با خرید بلیت یک نمایش اثبات کرد؛ همان‌طور که فرهیختگی با ورود به سالن تئاتر به دست نمی‌آید.
ماجرا وقتی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که پای مسئولیت‌های واقعی به میان می‌آید. بقایی در جایگاه سخنگوی وزارت امور خارجه، وظیفه بیان و دفاع از مواضع رسمی ایران را بر عهده دارد. این مسئولیت او را از نقد مصون نمی‌کند، اما در ارزیابی منصفانه موقعیتش نیز نباید نادیده گرفته شود.
در روزهای جنگ، همدلی یک ضرورت است
وقتی جنگ و تقابل خارجی هنوز پایان نیافته، جامعه بیش از هر زمان دیگری به همدلی و همراهی نیاز دارد. کسانی که در عرصه‌های مختلف، از دفاع نظامی تا دیپلماسی، برای حفاظت از منافع کشور مسئولیت می‌پذیرند، نباید صرفاً به دلیل اختلاف‌های سیاسی به سوژه تحقیر تبدیل شوند.
حمایت از ایران به معنای تأیید بی‌چون‌وچرای همه مسئولان نیست. می‌توان از عملکرد یک مقام انتقاد کرد، درباره تصمیم‌هایش پرسید و خواستار پاسخگویی شد؛ اما در عین حال، ضرورت دفاع از منافع ملی و همراهی در روزهای دشوار را نیز درک کرد.
در میانه جنگ، اختلاف‌نظر نباید اصل همبستگی برای دفاع از کشور را به حاشیه براند. این انتظار نه به معنای تعطیل کردن نقد، بلکه دعوت به مسئولیت‌پذیری در شیوه بیان آن است؛ به‌ویژه از کسانی که خود را مدافع هویت و فرهنگ ایرانی می‌دانند.
ملی‌گرایی فراتر از شعار
ماجرای «آرش» به‌تنهایی برای قضاوت درباره تمام تماشاگران یا همه مدعیان ملی‌گرایی کافی نیست؛ اما فرصتی برای طرح یک پرسش اساسی است: آیا ایران برای ما فقط در اسطوره‌ها، اشعار و نمادهای فرهنگی خلاصه می‌شود یا در روزهای دشوار نیز می‌توانیم معنای مسئولیت در برابر آن را درک کنیم؟
اسطوره‌ها زمانی زنده می‌مانند که ارزش‌هایشان از صحنه نمایش فراتر برود و در رفتار امروز جامعه نمود پیدا کند. اگر آرش نماد فداکاری برای وطن است، باید بتوانیم میان ستایش او و مسئولیت‌پذیری در برابر ایران امروز ارتباط برقرار کنیم.
شاید مهم‌ترین پرسش پس از اجرای «آرش» همین باشد: وقتی از سالن بیرون می‌آییم، چیزی از معنای وطن و مسئولیت در برابر آن با خود می‌بریم یا همه‌چیز با خاموش شدن چراغ‌های صحنه تمام می‌شود؟
گزارش خطا
غیر قابل انتشار: ۲۲
در انتظار بررسی: ۳۸
انتشار یافته: ۱۷
دم مردم گرم.حق با مردم است پاسخ ها
ناشناس
| 
| ۱۴:۴۵ - ۱۴۰۵/۰۷/۱۹
زیاد ذوق زده نشو. انتظار بزن و برقص و آهنگ داشتن نه سخنران.علت فقط همین بود. ناشناس
| | ۱۴:۵۱ - ۱۴۰۵/۰۷/۱۹
همدلی را به مقامات قضایی یادآوری کنید .... ناشناس
| | ۱۵:۵۷ - ۱۴۰۵/۰۷/۱۹
فقط یک سری بی ادب رقت انگیز بودند که ه را از ب تشخیص نمیدهند بقیه مسئولین هم برای محک و سنجش محبوبیت، اینگونه به میان مردم بروند بد نیست ملی گرایی در تمام زمان ها نه فقط وقتی در تنگنای جنگ قرار می گیریم. ملی گرایی یک مسئله ذاتی است کسی که ملی گرایی را در زمان خوشی قبول نداشته و الان حرف از ملی گرایی می زند دروغ می گوید. پاسخ ها
ناشناس
| | ۱۵:۰۳ - ۱۴۰۵/۰۷/۱۹
درود بر شما اگه واقعاً دغدغه وطن داریم باید بتونیم با مخالفمون محترمانه حرف بزنیم اینکه با فحش و هو کردن بریم سراغ یه نفر اصلا درست نیست ایشونم صرفا سخنگو هست بقایی که کاره ای نیس در حد کارمنده و داره وظیفه شو انجام میده ولی این کار تماشاگران خیلی فول و لول پایین بود هزاری هم مختاف و منتقد باشیم ادب داشتن نباید یادمون بره الان اگه از همین قشر نظرسنجی میگرفتن بالای 80 درصدشون تخصیلات دانشگاهی داشتن و این بی ادبی درشان ادم باسواد و تخصیلکرده نبود پاسخ ها
ناشناس
| | ۱۵:۰۶ - ۱۴۰۵/۰۷/۱۹
کار تماشاگران خیلی هم منطقی بود؛ آخه نمایش ِآرش در داخل کشور، چه ربطی داره به وزارت امور خارجه؟؟ ناشناس
| | ۱۵:۵۵ - ۱۴۰۵/۰۷/۱۹
ربطی به ادب و فرهنگ نداره . مردم خسته شدن ناشناس
| | ۱۵:۵۹ - ۱۴۰۵/۰۷/۱۹
.کاربر 15:06 یعنی در منطق تو یک کارمند وزارت خارجه حق ندارد تأتر ببیند نظرسنجی
با کدام نرخ بنزین موافقید؟