رژیم حقوقی جدید تنگه هرمز منافع عمان را هم تأمین خواهد کرد/ بعید است عمان طرح ایران را نپذیرد/ بازگشایی تنگه هرمز بهانه آمریکا برای ادامه جنگ است

کارشناس مسائل غرب آسیا تصریح کرد: اینکه ترامپ بازگشایی تنگه هرمز را به جنگ مربوط می‌داند بهانه‌ای در جهت اجماع علیه جمهوری اسلامی به دلیل عدم دستیابی به هیچ یک از اهداف اعلامی خود، مانند سرنگونی نظام سیاسی، تجزیه ایران، دخالت در رهبری یا ربودن اورانیوم‌های غنی شده است.

به گزارش سرویس بین‌الملل تابناک؛ تنگه هرمز، به عنوان مهم‌ترین گذرگاه انرژی جهان، روزانه شاهد عبور حدود یک پنجم نفت مصرفی دنیا (معادل ۲۰ میلیون بشکه) است. پیش از جنگ و بعد از دور دوم مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو در ۲۸ بهمن ماه، نیروی دریایی سپاه پاسداران در رزمایشی گسترده، تنگه هرمز را برای چند ساعت بر روی تردد کشتی‌ها مسدود کرده بود.

پس از حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران در تاریخ ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، تردد کشتی‌ها در این تنگه با اختلال جدی مواجه شده است. این ناامنی‌ها منجر به اعلام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مبنی بر ناامن بودن تنگه هرمز شده که واکنش فوری شرکت‌های بزرگ حمل‌ونقل دریایی را در پی داشته است.

بسته شدن تنگه هرمز، قیمت جهانی نفت را بالا برد و باعث افزایش تورم شد. همزمان، درخواست دونالد ترامپ مبنی بر تشکیل ائتلافی از کشور‌های ناتو و غرب برای بازگشایی تنگه هرمز با امتناع اکثر کشور‌ها از اعزام نیرو مواجه شد.

به گزارش آکسیوس، بحران تنگه هرمز، رئیس‌جمهور آمریکا را با چالش مواجه کرده و نمی‌تواند جنگ را طبق اهداف خود خاتمه دهد مگر اینکه سلطه ایران بر نفت خلیج فارس شکسته شود.

در همین راستا خبرنگار سرویس بین‌الملل تابناک گفتگویی با «سیدرضا صدرالحسینی»؛ کارشناس مسائل غرب آسیا انجام داده که مشروح آن در ادامه آمده است.

*جنگ اخیر زمانی به ایران تحمیل شد که در حال مذاکره با آمریکا بود. برخی استدلال می‌کنند که اساساً این مذاکرات فریب بود. برخی دیگر معتقدند مذاکرات فریب نبود، اما اسرائیل با توجه به مقاومت ایران در مذاکرات، توانست آمریکا را برای حمله به ایران متقاعد کند. دیدگاه سومی نیز وجود دارد مبنی بر اینکه آمریکا به تنهایی تصمیم به حمله به ایران گرفت. ارزیابی شما چیست؟

تهاجم نظامی ناجوانمردانه آمریکا در شرایطی به جمهوری اسلامی تحمیل شد که ما در دور دوم مذاکرات پس از عمان، موضوع مذاکره را به عنوان یکی از ابزار‌های دیپلماسی در دستور کار داشتیم و معتقد بودیم که می‌توانیم منافع ملی خود را پشت میز مذاکره تأمین نماییم.

البته باید توجه داشت که پس از جنگ دوازده روزه که آمریکایی‌ها در میانه میز مذاکره موشک‌پرانی کردند، آنها با واسطه‌ها، درخواست مذاکره بعدی را حول موضوع تعاملی برای رسیدن به توافق دوجانبه مطرح کردند. جمهوری اسلامی مجدداً این گفت‌و‌گو‌ها را با هدف تأمین امنیت ملی و رفاه عمومی، با توجه به احترام به واسطه‌های مورد اعتماد، پذیرفت.

باید به این نکته توجه کرد که آمریکایی‌ها، به دلیل پافشاری نمایندگان جمهوری اسلامی در مذاکرات، به این نتیجه رسیدند که نمی‌توانند خواسته‌های نامعقول خود را تحمیل کنند. بر این اساس، برخی تحلیلگران این موضوع را فریبی از جانب آمریکایی‌ها دانسته‌اند.

اما واقعیت امر این است که علی‌رغم اینکه با شناخت دقیق از آمریکا نمی‌توان فریب را نادیده گرفت، پافشاری منطقی هیئت مذاکره‌کننده ایرانی بر منافع و مصالح کشور، یکی از مهم‌ترین دلایل حمله آمریکایی‌ها بود. زیرا پیش از شروع مذاکرات، ترامپ صراحتاً شروطی را مطرح نموده بود که در دور اول مذاکرات، این شروط مورد پذیرش نمایندگان ایران قرار نگرفت.

در دور دوم قرار بر این شد که هر یک از طرفین شروط و خواست‌های خود را به صورت مکتوب ارائه نمایند. در این رابطه، جمهوری اسلامی بر اساس اصول منشور سازمان ملل، قوانین حقوق بین‌الملل و اصول روابط بین‌الملل و قوانین حاکم بر سازمان انرژی اتمی، موارد و موضوعات مورد انتظار را تدوین و به نماینده کشور واسطه تقدیم نمود.

با عنایت به اینکه نمایندگان آمریکا در آن مجلس نتوانستند هیچ یک از موارد قانونی را زیر سؤال ببرند در واشنگتن به این نتیجه رسیدند که امکان پاسخگویی منطقی و حقوقی به موارد مندرج در متن ایران وجود ندارد. بر این اساس، تنها راهی که برای آمریکا باقی ماند، صدور دستور حمله و تهاجم به جمهوری اسلامی توسط ترامپ بود تا شاید بتوانند با طراحی عملیات نظامی و ایجاد آشوب داخلی به نتایج مطلوب خود دست یابند.

*به نظر می‌رسد بر اساس اظهارات ترامپ، آمریکا قصد دارد از درگیری نظامی خارج شود، اما موضوع کنترل تنگه هرمز توسط ایران، روند خروج را پیچیده کرده است. با این حال، اظهارات اخیر او نشان می‌دهد که احتمال خروج از جنگ، حتی بدون بازگشایی کامل تنگه، وجود دارد. گزارش‌های رسانه‌های آمریکایی حاکی از آن است که ترامپ توانمندی ایران در کنترل تنگه هرمز را دست‌کم گرفته بود. ارزیابی شما چیست؟

واقعیت امر این است که توانمندی جمهوری اسلامی برای کنترل هوشمند تنگه هرمز در طول سه هفته گذشته به اثبات رسید. اینکه ترامپ بازگشایی تنگه هرمز را به جنگ مربوط می‌داند بهانه‌ای در جهت اجماع علیه جمهوری اسلامی به دلیل عدم دستیابی به هیچ یک از اهداف اعلامی خود، مانند سرنگونی نظام سیاسی، تجزیه ایران، دخالت در رهبری یا ربودن اورانیوم‌های غنی شده است.

بنابراین، مسئله تداوم جنگ از جانب آمریکا که بازگشایی تنگه هرمز را مطرح می‌کند، دست‌آویزی است تا توپ ادامه جنگ را در زمین جمهوری اسلامی قرار دهد و بتوانند به ضعم خود اجماعی به بهانه باز کردن تنگه با حضور تعدادی از کشور‌های اروپایی و آسیایی ایجاد نمایند؛ این واقعیتی است که تحلیلگران آگاه به مطامع آمریکا و توانمندی جمهوری اسلامی کاملاً به این موضوع واقف هستند.

*ایران اعلام کرد که با پایان جنگ، پروتکل جدیدی برای تنگه هرمز با مشارکت عمان ترسیم خواهد شد. به نظر شما عمان در این زمینه همکاری خواهد کرد؟  اگر عمان همکاری نکند، رویکرد ایران در ترسیم پروتکل جدید چیست؟

با توجه به اینکه بخش عمیق گذرگاه تنگه هرمز در سمت جمهوری اسلامی است و همراهی عمان در طول سالیان متمادی در تأمین امنیت تنگه هرمز توسط جمهوری اسلامی، همراهی و تعامل قابل توجهی بوده است، به نظر می‌رسد طرح مورد نظر جمهوری اسلامی برای قانونمند کردن عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز که در قالب رژیم حقوقی جدید ترسیم خواهد شد، به نفع منافع ملی عمان نیز خواهد بود.

قطعاً جمهوری اسلامی با نگاه امنیت‌شمول منطقه‌ای، طرح‌هایی را در این خصوص ترسیم خواهد کرد که منافع همه کشور‌های منطقه، از جمله همسایه مورد اعتماد ایران، یعنی عمان، در طرف دیگر تنگه هرمز به خوبی رعایت شود. بر این اساس، احتمال عدم پذیرش این رژیم حقوقی جدید بسیار ضعیف خواهد بود و قطعاً در این رابطه تعاملات ضروری با کشور همسایه انجام خواهد شد.

*کشور‌های عربی منطقه به جای محکوم کردن تجاوز آمریکا و اسرائیل که باعث بی‌ثباتی در منطقه شده، حملات ایران به مواضع آمریکا در این کشور‌ها را مورد نقد قرار داده‌اند. در اظهارنظری، قطر اعلام کرد که کشور‌های عربی با ایران همسایه هستند و تاریخ مشترکی دارند. به نظر می‌رسد با پایان یافتن جنگ، شاهد رویکرد محتاطانه‌تری از سوی اعراب خلیج فارس نسبت به ایران باشیم و نگرانی آنها از اقدامات متجاوزانه اسرائیل در منطقه محل نگرانی است. ارزیابی شما از این موضوع چیست؟

نکته اساسی این است که باید به این مسئله توجه شود که در طول سالیان متمادی و حتی پس از تشکیل شورای همکاری خلیج فارس در سال ۱۳۶۲ (به نفع صدام و علیه جمهوری اسلامی ایران)، حسن همجواری خود را در مقاطع گوناگون، از جمله حمله صدام به کویت و حمله عربستان به قطر، به کشور‌های همسایه اثبات کرده‌ایم. هرگونه قضاوت در خصوص شرایط کنونی و آینده منطقه، بدون توجه به عملکرد جمهوری اسلامی در طول چهل و هفت سال گذشته، قضاوت غیرمنصفانه و غیرعالمانه‌ای محسوب می‌گردد.

بر این اساس، باید بدانیم که در شرایط کنونی که بیست و سومین روز جنگ تحمیلی آمریکا علیه ما می‌گذرد، تمام تلاش ما این بوده که منافع همسایگان ما کمترین آسیب را متحمل شوند. نقطه کانونی عملیات نظامی ما، مراکز نظامی آمریکا یا مراکزی بوده است که آمریکا در آنها سهام داشته یا سهامدار آنها بوده است. این رویکرد همچنان در جمهوری اسلامی ادامه خواهد داشت و پس از پایان عادلانه جنگ نیز ادامه خواهد یافت. بر این اساس، مقامات مسئول در جمهوری اسلامی به طور مستمر با مسئولین عالی‌رتبه کشور‌های منطقه در حال گفت‌و‌گو و رایزنی هستند و توضیحات لازم در خصوص نحوه مواجهه ما با جنگ تحمیلی آمریکا و پایگاه‌های آمریکا در منطقه را به آنها منتقل کرده‌ایم.

*اگر آمریکا پایان جنگ را اعلام کند، رویکرد ایران چیست و آیا ایران جنگ را متوقف می‌کند؟

نکته اساسی، چگونگی اعلام پایان جنگ است. آنچه در حال حاضر می‌توان بیان کرد، عدم پذیرش آتش‌بس موقت و شکننده توسط جمهوری اسلامی است. تجربه روشن و شفاف جمهوری اسلامی این نکته را به اثبات می‌رساند که توقف یک‌سویه جنگ از جانب آمریکا، قطعاً نمی‌تواند صلح پایدار و تأمین امنیت ملی مستمر جمهوری اسلامی را تضمین نماید. بر این اساس، در شرایط کنونی (در روز بیست و سوم جنگ)، جمهوری اسلامی چنین آتش‌بس یک‌سویه را بدون تأمین شروط ایران نخواهد پذیرفت.

گفتگو: زینب منوچهری