تراز بازرگانی منفی شد، زنگ خطر به صدا درآمد

اخیراً گمرک ایران گزارش مربوط به صادرات و واردات کشور را برای چهار ماهه منتهی به تیر ماه 96 منتشر کرد. نکته بسیار مهم در این گزارش سبقت گرفتن واردات از صادرات و منفی شدن تراز بازرگانی در 4 ماهه نخست امسال می باشد. این یعنی زنگ های خطر برای دولت و اقتصاد کشور به صدا درآمده اند و باید به دنبال علت های آن رفت و آن را کالبد شکافی نمود و در جهت رفع آن ها اقداماتی انجام داد.

به گزارش تابناک اقتصادی، بعد از چهار ماه سکوت آماری گمرک جمهوری اسلامی ایران، بلاخره گزارش مربوط به صادرات و واردات چهار ماهه منتهی به تیر ماه 96 منتشر شد. با انتشار این گزارش زنگ های خطر به صدا درآمد چرا که واردات در این چهار ماه منتهی به تیر ماه 96 از صادرات سبقت گرفت و تراز بازرگانی منفی شد. حتی بررسی ها نشان داد که صادرات در تمام گروه های کالایی کاهش و از سوی دیگر واردات افزایش بسیاری یافته است.

 

بر اساس این گزارش، میزان واردات در 4 ماه منتهی به تیر ماه سال 96 به لحاظ وزنی معادل 11 میلیون و 300 هزار تن و به لحاظ ارزشی 15 میلیارد و 813 میلیون دلار اعلام شد. این ارقام در حالی اعلام شد که در مدت مشابه سال گذشته میزان واردات به لحاظ وزنی 9 میلیون و 958 هزار تن و به لحاظ ارزشی 12 میلیارد و 756 میلیون دلار بوده است. با مقایسه ارقام واردات سال جاری با سال گذشته تا ماه چهارم، به این نتیجه خواهیم رسید که میزان واردات به لحاظ وزنی 13.47 درصد و به لحاظ ارزشی 23.97 درصد رشد داشته است.

در طرف دیگر، میزان صادرات در این 4 ماهه نخست امسال به لحاظ وزنی 37 میلیون و 637 هزار تن و به لحاظ ارزشی 13 میلیارد و 459 میلیون دلار بوده است. این در حالی است که میزان صادرات در مدت زمان مشابه سال گذشته به لحاظ وزنی 42 میلیون و 523 هزار تن و به لحاظ ارزشی، 14 میلیارد و 879 میلیون دلار بوده است. بر این اساس، میزان صادرات به لحاظ وزنی افت 11.49 درصدی و به لحاظ ارزشی افت 9.54 درصدی را نسبت به مدت زمان مشابه سال گذشته نشان می‌ دهد.

با توجه به آمار و ارقام بالا، تراز بازرگانی در حالی که در 4 ماهه ابتدایی سال گذشته 2 میلیارد و 123 میلیون دلار بوده است در 4 ماهه ابتدایی سال جاری منفی 2 میلیارد و 354 میلیون دلار بوده است. 

کارشناسان دو نوع تحلیل برای منفی شدن تراز بازرگانی در 4 ماهه نخست امسال ارائه نموده اند. عده ای معتقدند که منفی شدن تراز بازرگانی در چهار ماهه نخست امسال عمدتاً به دلیل برگزاری انتخابات و ماه مبارک رمضان بوده است. اما عده دیگری معتقدند مثبت شدن تراز بازرگانی در سال گذشته بخاطر بار روانی حاصل از گشایش های ایجاد شده بعد از برجام بوده است و منفی شدن تراز بازرگانی در سال جاری عمدتا به این خاطر بوده است که گشایش های حاصل شده بعد از برجام باید با حمایت متغیرهای دیگری چون اصلاح نرخ ارز همراه می شد که این کار صورت نگرفت و نتوانستیم تراز بازرگانی که بعد از 37 سال مثبت شده بود را در سال 96 نیز تکرار کنیم. همچنین از دلایل دیگر منفی شدن تراز بازرگانی باید به وجود رکود در اقتصاد کشور، سخت بودن و وجود موانع گسترده در محیط کسب و کار، تنش های منطقه ای و از دست دادن بازار منطقه اشاره نمود. 

وزیر صنعت، معدن و تجارت دولت دوازدهم باید بعد از استقرار به کالبد شکافی این قضیه پرداخته و علت و علل های این منفی شدن تراز بازرگانی را استخراج نموده و در راستای رفع آن ها تلاش کند. افزایش میزان واردات فارغ از آنکه چه کالاهایی بیشتر به کشور وارد شده اند، می تواند نشان دهنده وابستگی بیشتر کشور به سایر کشورها نیز باشد که این می تواند در آینده به عنوان ابزاری برای فشار آوردن به اقتصاد ایران مورد استفاده قرار گیرد. پس بهتر است این زنگ خطر به صدا درآمده را جدی تر بگیریم.