رسالت سنگين نخبگان در جنگ نرم

مفهوم جنگ نرم كه در مقابل جنگ سخت به كار برده مي شود داراي تعريفي واحد كه مورد پذيرش همگان باشد نيست و تلقي، برداشت افراد، و جريان ها از جنگ نرم متفاوت است. اما آنچه كه در اين فرآيند آشكاراست بهره گيري از روشهاي اقدام نرم، عمليات روانی و تبلیغات رسانه ای به عنوان موثرترين راههاي دستيابي به اهداف در جنگ نرم بشمار مي رود.

مفاهيم جنگ روانی، جنگ رسانه ای، عملیات روانی، براندازی نرم، انقلاب نرم، انقلاب مخملی، ... همه از اشكال جنگ نرم است كه جامعه هدف را نشانه گرفته و بدون درگیری و استفاده از زور و اجبار به انفعال و شكست وا می دارد. بنابراین جنگ نرم، امروزه مؤثرتر، کارآمدتر و کم هزینه تر از جنگ سرد و درعین حال خطرناک ترین و پیچیده ترین نوع جنگ علیه امنیت، منافع و نظام ملی یک کشور است چراكه با كمترين هزينه، اهداف مورد نظر طراح جنگ نرم با استفاده از «ترفندها» و «تكنيك هاي رسانه اي»، قابل دستيابي است. «تكنيك هاي رسانه اي» و اقناع مخاطب با اندكي تمايز در فرهنگ هاي رسانه اي قابل مشاهده و رصد هستند بر خلاف «ترفند ها» كه بصورت واضح قابل كشف و رصد نيست و هدف از آن استحاله مخاطب در بطن نظام هاي تحت كنترل نظام سلطه است.

بنابراين، جنگ نرم به دليل ماهيت خود و عدم نياز به ابزارهاي فيزيكي، و معمولا با استفاده از تكنولوژي هاي رسانه اي و اطلاعاتي - ارتباطاتي به دنبال آن است كه در مسافت هاي دورتري از مراكز طراحي كننده، به اجرا درآيد. در اين ميان، فرامرزي بودن فضاي سايبر امكان هاي موردنياز براي سلطه را به آساني در اختيار طراحان جنگ نرم قرار مي دهد و حتي در قدمي نافذتر،  با فراهم آوردن بسترهاي فكري- فرهنگي، اهداف مورد نياز از سوي برخي جريان هاي درون جامعه هدف نيز دنبال مي شود. 

قدرت نفوذ، فراگيري، دامنه دستيابي و از سوي ديگر انتقال پيام هاي ارزشي در ابعاد فراملي و مغاير با ارزش هاي نظام سلطه، رسانه ملي را در آماج هجمه هاي سنگين قرار داده است. بنابراين، مدیریت پیام در رسانه از اهمیت و جایگاه ویژه‌ای برخوردار است و اساساً فراگردهای ارتباطی بزرگ و پردامنه اقتضا می‌کند به دلیل اهمیت سطح پوشش و نظام ارزشی حاکم از طریق یک جریان نظام‌مند به طور مستمر پیام انتقالي مدیریت و مورد رصد قرار گیرد، ضمن اينكه در هماوردي نابرابر علاوه بر مديريت پيام هاي انتقالي توسط رسانه ملي، بايد به برنامه ريزي جهت خنثي سازي و پاسخگويي نسبت به پيام هاي مغرضانه رسانه هاي دشمن نيز همت گماشت تا ضريب صحت و مطلوبیت فرآيندهاي انتقال پيام بر اساس اهداف نظام جمهوري اسلامي در مخاطب افزايش يابد. بنابراين در اين چرخه اهميت نخبگان و كارشناسان ارتباطات و كساني كه به هر نحوي در انتقال پيام به مخاطب نقشي ايفا مي كنند دراولويت قرار مي گيرد.

علاوه بر آن به دليل اينكه پيچيدگي و ظرافت هاي ارتباطي يكي از شاخص هاي مهم جنگ نرم است قطعاً نخبگان بیشترین نقش را در شفاف‌سازی و تبیین آن دارند. راهکار اصلی در اين خصوص عمق‌بخشی و افزایش معرفت در بين مخاطبان است. به عبارتي؛ روشنگری، بصیرت بخشی و شفاف سازی صحنه جنگ برای مخاطب توسط نخبگان، يكي از ابزارهاي تاثيرگذار مقابله با جنگ نرم دشمن است و همزمان با آن نيز بايد به مديريت صحيح پيام و تقويت نظام هاي ارزشي جامعه از ابعاد مختلف به شيوه اي قانع كننده پاسخ گفت تا ضمن طرد پيامهاي دشمن، علقه عاطفي و منطقي نسبت به پيامهاي انتقال يافته از رسانه ملي بوجود آيد. اقدامي كه در برخي برنامه هاي رسانه ملي در موضوعات گوناگون قابل رديابي است.

تاكيد رهبر معظم انقلاب بر «برنامه ريزي دقيق و عالمانه براي تحقق وظايف رسانه ملي در خصوص جنگ نرم» در دیدار مسئولان و مدیران رسانه‌ی ملی و اعضای شورای نظارت بر صدا و سیما لزوم تجهيز تكنيكي و محتوايي به راهكارهاي مقابله باجنگ نرم را بيش از گذشته يادآور مي شود.

شناسايي، تقويت و سازماندهي منابع قدرت نرم در عرصه هاي محلي، ملي و فراملي مي تواند براساس يك طرح جامع تبديل به فرصت و هجوم به دشمنان طراح جنگ نرم شود. آگاهی‏بخشی عمومی، ایدئولوژی اسلامی، افزایش و تقويت محتواي محصولات فرهنگی تأثیرگذار بر جامعه، تلاش برای ایجاد وحدت، همبستگی و همگرایی بیشتر آحاد جامعه و انعكاس آن در رسانه های داخلی، ایجاد بصیرت در نخبگان و رهبران افكار در سطوح مختلف، تقويت نظام هاي ارزشي جامعه با رويكرد ملي بويژه در بين جوانان از جمله اقدامات مهم براي مقابله با هرگونه تهديد نرم است.

*کارشناس رسانه