وقت اعلام لیست کمک‌‌های فارابی به فیلم‌های سینمایی است

ادعای عجیب یک تهیه‌کننده سینما در خصوص کمک 49 میلیاردتومانی بنیاد فارابی به فیلم‌های سینمایی در طول سال 1393، این انتظار را پیش آورد که سینمای ایران بیش از پیش به سمت شفاف‌سازی حرکت کند و در انتهای هر سال بتوان تحلیل دقیق‌تری نسبت به فروش آثار سینمایی داشت؛ رویکردی که تصور می‌شود باید زودتر از ایننها جنبه عملیاتی می‌یافت.

به گزارش «تابناک»؛ یکی از دلایل موفقیت صنعت سینمای جهان، وجود یک دورنمای مطمئن و لایتغیر است؛ دورنمایی که مبتنی بر آن مشخص است چه فیلم‌هایی در چه زمانی مراحل پیش تولید، تولید و اکرانشان‌ را سپری می‌کنند و جدول اکران سالیانه دقیقی وجود دارد که مخاطب نیز از ابتدای سال می‌داند در کدام مقطع فیلم مورد علاقه‌اش اکران خواهد شد.

مسئله دیگری که باعث شده صنعت سینمای جهان، یک تجارت قابل اعتماد و رو به رشد باشد، نظام شفاف اقتصادی حاکم بر این حوزه است؛ نظام شفافی که در آن میزان بودجه هر پروژه و محل‌های تامین هر بخش از بودجه، دستمزد دقیق عوامل هر فیلم از کارگردان تا بازیگر و میزان فروش روز به روز فیلم‌ها مشخص است و به همین دلیل می‌توان ارزیابی اقتصادی دقیقی برای سرمایه گذاری در سینمای جهان داشت.

با این حال قطعاً نظام شفاف مالی، از اهمیت بیشتری نسبت به وجود دورنمای مطمئن برخوردار است و اساساً اگر این شفافیت وجود نداشته باشد، نمی‌توان برنامه بلندمدت دقیق و اجرایی برای سینمای جهان متصور بود و در واقع پیش‌نیاز توسعه سینمای هر کشور، شفافیت مالی حاکم بر هنر-صنعت هفتم آن کشور است و پیش از بروز این شفافیت، نباید امیدی به تغییر بنیادین داشت.

طبیعتاً این شفافیت مالی، با مقاومت‌های جدی میان سینماگران مواجه می‌شود، چرا که پس از این شفافیت مالی همچون سینمای جهان می‌توان میزان دستمزد هر بازیگر و فروش فیلم‌ها را استخراج کرد و سوددهی حضور بازیگران و کارگردان‌ها در پروژه‌های سینمایی، قیمت آنها را تعیین می‌کند و سیستم آشفته اقتصاد سینمای ایران را دستخوش انقلابی جدی خواهد ساخت و طبیعتاً این انقلاب اقتصادی در سینمای کشورمان بی‌هزینه نخواهد بود.


در دولت یازدهم نیز مباحثی مطرح شد که جدی‌ترین سخنان توسط ابوالحسن داوودی به میان آمد که  در مراسم جشن اکران نوروزی سینما گفت: «از مهم‌ترین مواردی که به اکران سینمای ایران در طول سالها لطمه وارد کرده این است که اطلاع درستی از اقتصاد سینمای ایران در اختیار نبوده است. اطلاعات مربوط به اقتصاد سینمای ایران مجرای صحیحی نداشته و این اطلاعات همواره در هاله ای از ابهام رد و بدل می‌شود و همین مساله موجب شده که اطلاعات غیرشفاف به رانت تبدیل شود. این شرایط برای برخی سودآور و برای دیگران موجب ضرر بود. از سوی دیگر شورای صنفی نمایش هیچ گاه نتوانسته بود اطلاعات شفاف در این حوزه ارائه کند.»

این اتفاق طبیعتاً می‌بایست پیش از اینها رقم می‌خورد اما اکنون با گذشت یک سال همچنان محقق نشده و البته همچنان جزو برنامه‌های اصلی برشمرده می‌شود. در این میان مصطفی لشگری قوچانی تهیه کننده «عصر یخبندان» در ادامه سلسه گفت و گوهایش در نقد عدم حضور فیلمش در میان فیلم‌های اکران نوروز، ادعا کرده که بنیاد سینمایی فارابی 49 میلیارد تومان به فیلم‌های سینمایی در طول سال 93 کمک کرده است؛ ادعایی عجیب که طبیعتاً باید با مستنداتی همراه باشد.

حقیقت امر آن است که در بهترین حالت حدود 30 درصد از اعتبارات سازمان سینمایی به بنیاد سینمایی فارابی تخصیص می‌یابد و با این حساب، با توجه به تخصیص حدود 70 درصد از بودجه 100 میلیارد تومانی سازمان سینمایی در سال جاری، حداکثر حدود بیست میلیارد تومان می‌توانسته به بنیاد فارابی تخصیص یابد و ظاهراً رقم تخصیص یافته نیز بیش از این نبوده است.

اگر این رقم بیست میلیارد تومانی را قطعی تلقی کرد و از آن حقوق کارکنان فارابی و هزینه‌های معمول کسر شود، رقمی حداکثر 10 تا 15 میلیارد تومانی باقی می‌ماند که ظاهراً با این وضعیت در تعدادی از پروژه‌های سینمایی بین 50 تا 500 میلیون تومان مشارکت شده و اساساً رقم 49 میلیارد نمی‌تواند صحت داشته باشد.

با این حال، به نظر می‌رسد وقت آن رسیده باشد تا بنیاد سینمایی فارابی و دیگر نهادهای زیرمجموعه سازمان سینمایی از جمله مرکز گسترس سینمایی مستند و تجربی به سمت شفافیت بیشتر حرکت کنند و لیست دقیق هزینه‌هایی که در فیلم‌ها صورت پذیرفته را اعلام نمایند؛ رویکردی که باعث می‌شود، بتوان قضاوت دقیق‌تری درباره اقتصاد سینمای ایران و آثاری که از آن سهمی می‌برند، داشت.