سوال نمایندگان از وزار قانونی یا غیر قانونی؟

بر اساس اصل 84 قانون اساسی، هرنماینده دربرابر تمام ملت مسئول است، به عبارت بهتر یک نماینده حق دارد که درباره تمام مسائل داخلی و خارجی کشور اظهارنظر کند. در قانون اساسی و آیین نامه داخلی مجلس این حق برای نماینده محفوظ است که از ابزارهای نظارتی سوال، استیضاح و رای اعتماد درزمان مورد نیازاستفاده کند.

در واقع  اصل حق سؤال كردن توسط نمايندگان را نبايد و نمي‌توان ناديده گرفت. اين حق را قانون اساسي با اين هدف براي نمايندگان در نظر گرفته كه قوه مجريه تحت نظارت نمايندگان مردم باشد، با احساس مسئوليت بيشتر به وظايف قانوني خود عمل نمايد و از چارچوب‌هاي قانوني تخطي نكند. بنابر اين، اعمال اين حق توسط نمايندگان، به نفع خود اعضاء دولت و كشور است.

اما در این روزها سئوال نمایندگان مجلس از وزرا در چند مدتی که از عمر دولت می گذرد، رکورد شکن شده است. آمد و رفت های وزرای روحانی به مجلس و تذکرات و کارت زرد هایی که گرفتند، زیاد شده است. حتی حسن روحانی نیز از این تذکرات بی نصیب نمانده و بنا بر آمار مجلسی ها او هم بارها مورد تذکر نمایندگان مجلس نهم قرار گرفته است. به عبارت دیگر این روزها عده ای علت تعدد سئوال از وزرا را سیاسی می دانند.

در همین رابطه حجت الاسلام مجید انصاری معاون پارلمانی رئیس جمهور در گفت و گو با «تابناک» به موضوعاتی همچون تعامل میان مجلس و دولت و همچنین انتظار دولت از نمایندگان مجلس پرداخته است.

اقای دکتر به نظر شما چرا در این مدت اخیر سئوالات از وزرا افزایش پیدا کرده است؟

به هرحال طبق قانون اساسی و ایین نامه داخلی مجلس نمایندگان می توانند از وزرا سئوال کنند و دولت نمی تواند جلوی نمایندگان را بگیرد. تلاش ما در این مدت مسئولیت بر این بوده است که با تدابیر و تعاملاتی با مجلس و کمسیون های مجلس اختلافات میان دو قوه را کاهش دهیم. حتی در این چارچوب ملاقات نمایندگان با رئیس جمهور، معاون اول و وزرا سامان دهی شد. از طرف دیگر حضور معاونین وزار و خود وزار در مجلس را فعال کرده ایم.

شما به عنوان معاون پارلمانی رئیس جمهور چه اقداماتی را در این زمینه انجام داده اید؟

معاونت امور مجلس ریاست جمهوری و خود من با حضور منظم و مرتب در مجلس تلاش کردیم فضای سازنده ای در تعامل دو جانبه ایجاد کنیم. خوشبختانه  به تدریج همین فضا در حال شکل گیری است.

به نظر می رسد در این دوران تعداد سئوال از نمایندگان افزایش پیدا کرده است. شما علت را چه می دانید؟

البته تعداد سئوالاتی که تاکنون از وزرا شده است خیلی زیاد است و وقت زیادی از وزار و خود مجلس را می گیرد. بعضا یک وزیر چهار تا پنج ساعت در طول هفته و حتی گاهی بیشتر ناگزیر است در مجلس و کمیته های دیگر برای پاسخگویی به سئوالات حاضر شود. وقتی سئوالی مطرح می شود دولت مکلف است به قانون عمل کند و پاسخ دهد. دولت تدبیر و امید بر اساس تاکیدات رئیس جمهور در حرمت نگاه داشتن حقوق مجلس و نمایندگان و حرکت بر مدار قانون در این مدت همیشه پاسخگو بوده است.

تا به حال از مجلس خواسته اید که تعدد سئوالات از دولت را کاهش دهند و به دولت برای خدمتگذاری فرصت دهند یا خیر؟

در خواست از نمایندگان محترم این بوده است که موقعیت و شرایط دولت را مورد توجه قرار بدهند. دولت یازدهم کار را با فشار سنگین مشکلات کشور آغاز کرده است. نمایندگان اجازه بدهند که وزار وقت بیشتری را برای رتق فتق امور در وزارت خانه های متبوع خود داشته باشند.

ایا نمایندگان به این درخواست دولت توجه کرده اند؟

بر اساس اقداماتی که تاکنون انجام داده ایم و با تدبیر هیئت رئیسه مجلس و با تشکیل جلسات، تعداد زیادی از سئوالاتی که به هیات رئیسه مجلس تقدیم شده بود؛ بین دولت و مجلس تفاهم شد و از جریان رسیدگی با انصراف سئوال کنندگان خارج شده است. ولی خوب طبعا تعدادی هم به جلسه علنی کشیده می شود و تاکنون چندین سئوال را داشتیم. در برخی از سئوالات، نمایندگان اعلام قانع شدن کردند و بعضی ها با رای نمایندگان اقناع کننده تشخیص داده شده است و در بعضی سئوالات رای به گونه ای دیگر بوده است.

اینکه در اکثر سئوالات بعد از پاسخ وزیر، نمایندگان می گویند قانع شدیم علتی دارد؟

این که نماینده در نهایت بعد از طرح سئوال در مجلس بگوید قانع شدم یا نشدم اختیار شخص نمایندگان است و دولت نمی تواند در این جا دخالتی را داشته باشد. آنچه که وظیفه قانونی وزار است این است، که اگر سئوالی مطرح شد؛ حضور پیدا کنند و پاسخ دهند. خوشبختانه از ابتدای آغاز به کار این دولت نیز اینگونه بوده است. البته در بیشتر موارد وزار پاسخ های قانع کننده و خوبی هم داده اند که برای تنویر افکار عمومی مفید بوده است.

عده ای معتقدند که بعضی از سئوالات نمایندگان از وزرا غیر قانونی است. ارزیابی شما از سئوال نمایندگان چیست؟

گاهی ماهیت سئوالات به گونه ای است که اکثریت قاطع مجلس احساس می کند که این سئوال؛ سئوال ملی و یا واقعی نیست. از طرف دیگر در بعضی از مواقع سئوال از وظایف وزیر نیست و باعث واکنش سایر نمایندگان می شود. تا به حال دو مورد اتفاق افتاد است که سئوال در چارچوب وظایف وزیر نبوده است. مثلا در سئوال از وزیر نفت و وزیر امورخارجه فضای عمومی مجلس به گونه ای بودکه اکثریت قاطع مجلس سئوال را وارد نمی دانستند و از پاسخ های وزیر تشکر می کردند.
این جو بگونه ای بود که سئوال کننده احساس می کرد که اگر رای گیری شود تعداد بسیار کمی مطابق نظر او رای خواهند داد. لذا ناگزیر از اعلان رای گیری انصراف دادند و گفتند قانع شدیم و رای گیری نشد. بنابراین این روال قانونی است که طی می شود و دولت هم ناگزیر است که از قانون تمکین کند.

در این مدت اخیر تعاملات میان دولت و مجلس را چگونه ارزیابی می کنید؟

در رابطه با تعامل دولت با مجلس در این دوران باید گفت، دولت تعاملات خود را انجام داده است و موثر هم بوده است. چند روز پیش جلسه ای با فراکسیون رهروان ترتیب داده شد. در این جلسه آقایان جهانگیری، ظریف، ربیعی، آخوندی، زنگنه حضور داشتند.
در طول این جلسه آقای جهانگیری به ارائه گزارش مبسوطی در ارتباط با برنامه‌های دولت تدبیر و امید در حوزه‌های مختلف از جمله حوزه اقتصادی پرداختند. در این جلسه آقای جهانگیری به ارائه توضیحاتی در مورد برنامه‌های دولت در ارتباط با هدفمندی یارانه‌ها، مهار تورم، ایجاد رونق، تلاش برای خروج از رکود و همچنین اقدامات دولت در عرصه دیپلماسی و مذاکرات هسته‌ای پرداختند و بر عزم دولت در راستای اجرای سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی و همچنین تعامل حداکثری با قوه مقننه و قضاییه تاکید کردند. همچنین در طی هشت ماه گذشته ۱۹ مجمع استانی با شخص رئیس‌جمهور ملاقات کردند. ۱۶۸ نماینده در این دیدارها حضور داشتند و خود بنده نیز ملاقات‌های متوالی با فراکسیون‌های مجلس، نواب رئیس و شخص آقای لاریجانی داشتم.

نگاه مجلس به تعامل با دولت چیست؟

احساس من نسبت به فضای عموی مجلس این است که اکثریت مجلس خواهان تعامل بهتری با دولت هستند و از این نوع سئوالات مکرر خسته هستند. این در حالی است که بسیاری از این سئوالات هم ممکن است، خلاف آئیین نامه و یا خلاف قانون اساسی باشد. صراحت قانون اساسی و آئین نامه داخلی مجلس این است که باید سئوال در حوزه وظایف وزرا باشد که در بعضی از مواقع این گونه نیست.
وظایف وزار نیز در قانون مشخص شده است. برخی از سئوالات که مربوط به وظایف و اختیارات وزیر نیست و یا حتی هیچ ارتباطی به حوزه کار وزیر ندارد و مربوط به مسائل دیگر است. بر اساس جلساتی که بنده با  اقای لاریجانی، فراکسیون رهروان ، فراکسیون اقلیت مجلس و با هیئت رئیسه داشتم؛ کارهایی در حال پیگیری است، از جمله در خواست اصلاح آئین نامه های داخلی مجلس که امیدواریم شاهد کاهش این نوع سئوالات و آزاد شدن وقت بیشتر وزرا برای خدمت رسانی به مردم باشیم.

چند روز پیش جلسه سئوال بعضی از نمایندگان از وزیر امور خارجه بود. این جلسه را چگونه دیدید؟

من از برخورد مجلس و همراهی اکثریت نمایندگان محترم در جلسه سئوال از وزیر خارجه تشکر می کنم. برخورد مجلس در خصوص سئوال از آقای دکتر ظریف برای ایشان ، دولت و تیم مذاکره کننده دلگرم کننده بود. حتما وزیر خارجه کشور در شرایط کنونی که درگیر مذاکرات و مبارزه ای سخت با قدرت های جهانی برای استیفای حقوق مردم است، نیازمند چنین حمایتی از مجلس می بود.
 انتظار همه مردم و اکثریت قاطع نمایندگان این است که از دستگاه دیپلماسی ، شخص وزیر امرو خارجه و تیم مذاکره کننده حمایت قولی و عملی شود که آنها با قدرت و پشتیبانی بهتر و دلگرمی بیشتری بتوانند این کار سخت را به انجام برسانند. امیدورایم با پایان مذاکرات این تحریم ها از سر مردم برداشته شود و منافع ملی و منافع مردم ایران در آن تامین شود و باعث شود که  زندگی و معیشت مردم بهبود یابد.  دولت در عرصه جهانی قویترین اقدامات عرصه دیپلماسی را برای برداشتن تحریم‌های ظالمانه به کار گرفت و بر اساس عزت، حکمت و مصلحت شجاعانه وارد میدان شد. رقبای ما نمی‌خواستند ایران اسلامی توسعه پیدا کند و به همین دلیل سنگ‌اندازی می‌کنند.

به عنوان سئوال آخر، انتظار دولت از مجلس در جهت همکاری دو قوه چیست؟

در خواست من از دوستان و عزیزان نمایندگان این است که همینطور که در جلسه سئوال از وزیر خارجه از دولت حمایت داشتند؛ در رزوهای اینده و ماه های آینده نیز به ادامه این روند اهتمام بیشتری داشته باشند. ما هر چه بتوانیم در فضای تفاهم و همدلی دو قوه را پیش ببریم و خدمت به مردم کنیم تبعا موجبات رضایت مندی خداوند، مردم و شرایط پیشرفت و توسعه کشور فراهم خواهد شد. موضوع همکاری و تعامل دولت و مجلس مسئله ای مورد تاکید امام، مقام معظم رهبری و خواست مردم هست . مردم مایل هستند بین قوا تعامل سازنده و همدلی و همکاری برقرار باشد تا مردم بتوانند در فضای پر نشاط و امیدی که بعد از انتخابات ریاست جمهوری در آن قرا گرفتند همچنان زندگی آرام و پر نشاطی را داشته باشند.