چگونه مراقب سلامت سالمندان باشيم‌؟

شايد براي شما هم پيش آمده باشد که به ملاقات مادر پير خود رفته‌ايد و به‌ محض باز کردن در يخچال، ناگهان با منظره‌اي مواجه مي‌شويد که تا پيش از اين توقع آن را از مادرتان نداشتيد چون با تعجب مي‌بينيد که همه خوردني‌هاي داخل يخچال خراب و فاسد شده‌اند اما واقعا چه اتفاقي براي مادر سالخورده‌تان افتاده که يخچالِ هميشه مرتب او به اين وضع افتاده است؟

ایسنا نوشت: اين سناريويي است که معمولا براي فرزنداني که پدر و مادر سالخورده دارند رخ مي‌دهد. زيرا افرادي که مدت طولاتي‌تري عمر مي‌کنند در عوض کيفيت زندگي آنها با بالا رفتن سن، افت کرده و ديگر قادر نيستند به شکل قبل از خودشان مراقبت کنند.بسياري از فرزندان بزرگسال با نگراني اين سوال را مي‌پرسند که براي پدر و مادر سالخورده خود چه کار مي‌توانند بکنند؟ آنها تصور مي‌کنند که تنها خودشان با اين دغدغه روبرو هستند اما انجمن ملي مراقبت از سالمندان در آمريکا برآورد کرده است که حدود 66 ميليون نفر در جهان در سال‌هاي طلايي عمر خود به نحوي مشغول مراقبت و نگهداري از يک فرد سالخورده هستند.برخي از دغدغه‌ها و سؤال‌هاي اصلي فرزنداني که از سالمندان مراقبت مي‌کنند شامل موارد ذيل مي‌شود که عمل به برخي از توصيه‌هاي مطرح شده در اين گزارش مي‌تواند برخي از اين دغدغه‌ها و نگراني‌ها را به حداقل برساند.

مديريت و کنترل مصرف داروهاي متعدد در سالمندان

آيا والدين شما به دليل مشکلات و بيماري‌هاي متعدد نزد چند پزشک مي‌روند؟ در اين صورت چه کسي بر تعدد و تنوع داروهاي مصرفي آنها در قفسه داروهايشان نظارت مي‌کند؟ مصرف داروهاي مختلف براي کنترل چند بيماري‌ِ همزمان وقتي با مشکل فراموشي سالمندان همراه شود خطر تداخل دارويي و همزمان شدن مصرف داروها و يا حتي واکنش‌ها و حساسيت‌هاي مشکل‌ساز و گاهي نيز خطرناک را افزايش مي‌دهد که اين امر در درازمدت سبب اختلال ذهني، ضعف حافظه و مشکلات ديگري مي‌شود. اين اختلالات به راحتي با زوال عقل در سالخوردگان اشتباه گرفته مي‌شوند. مشکل «تداخل دارويي» يک معضل شايع در ميان سالمندان است. سال گذشته تحقيقات پژوهشگران هلندي نشان داد، حدود يک پنجم داروهايي که براي سالمندان تجويز مي‌شوند در واقع نابه‌جا و اشتباهي هستند. اين مطالعه همچنين نشان داد داروهاي معمولي که براي درمان آلرژي، افسردگي و تسکين درد تجويز مي‌شوند بيشترين ميزان داروهاي تجويزي را در اين گروه سني تشکيل مي‌دهند. اين گروه داروها همچنين جزو مواردي هستند که منجر به بروز بيشترين واکنش‌هاي حاد مي‌شوند. پس در صورتي که حس کرديد پدر يا مادر سالخورده شما دچار سوء مصرف دارو شده، او را به نزديک‌ترين مرکز درماني منتقل کرده و فهرستي از تمام داروهاي مصرفي وي همراه با زمان و دوز مصرف آنها را به پزشک ارائه کنيد. به والدين خود نيز تاکيد کنيد به توصيه‌هاي پزشک به دقت عمل کنند و در صورت بروز هرگونه حالت غيرطبيعي با او تماس بگيرند.

حفظ تعادل در حرکت

زمين خوردن يکي از عوامل اصلي جراحت‌هاي منجر به فوت در بيماران 65 سال به بالا است. گزارش‌هاي مرکز کنترل و پيشگيري امراض آمريکا (CDC) ضمن بيان اين مطلب نشان مي‌دهد در سال 2012 ميلادي بيش از 1.6 ميليون سالمند به دليل بروز جراحت‌هاي ناشي از زمين خوردن و افتادن براي درمان به مراکز فوريت‌هاي پزشکي مراجعه کرده‌اند. در يک سوم اين افراد ضعف بينايي و جسماني، مصرف دارو، موانع خطرناک نظير کفپوش‌هاي ليز و کمبود نور کافي از عوامل اصلي زمين خوردن محسوب مي‌شوند. اما خيلي از اين زمين خوردن‌ها قابل پيشگيري هستند. يکي از بهترين راه‌ها براي اينکه والدين خود را هميشه سرپا نگه داريد اين است که اين موانع را از خانه آنها دور کنيد. براي مثال گوشه‌هاي فرش و موکت را مهار کرده و از جمع شدن و تاخوردگي آنها جلوگيري کنيد. کف حمام را با چسباندن کفپوش‌هاي ضدسُرخوردن، ايمن کنيد. همچنين روي ديوار دستگيره‌هايي نصب کنيد. به والدين خود نيز توصيه کنيد به جاي پا برهنه رفتن در حمام از دمپايي‌هايي استفاه کنند که سُر نباشند. اگر والدين شما معمولا دچار زمين خوردن تصادفي مي‌شوند با يک پزشک مشورت کنيد تا دليل اصلي اين مشکل مشخص شود.

توجه به مشکل ضعف حافظه

بنابر مطالعاتي که در سال 2012 ميلادي از سوي مرکز کنترل و پيشگيري امراض آمريکا انجام شد، حدود يک هشتم از نسل آمريکايي‌هاي بعد از جنگ جهاني دوم، طي سال قبل از آن با مشکلات حافظه‌اي فزاينده‌اي مواجه شده‌اند که در يک سوم اين افراد مشکلات حافظه به حدي بوده که منجر به دشواري در انجام فعاليت‌هاي عادي روزانه نظير نظافت، پخت و پز و کار شده است. اين مشکل زماني تشديد مي‌شود که والدين شما سعي مي‌کنند مشکل زوال حافظه خود را از ديگران مخفي کرده يا از مراجعه به پزشک براي سنجش حافظه سرباز مي‌زنند. بدنامي و وحشت از اسم «آلزايمر» و ساير گونه‌هاي زوال عقل، باعث مي‌شود افراد سالخورده از مراجعه به پزشک و روبرو شدن با اين بيماري فرار کنند. از آنجا که والدين سالخورده در مراجعه به پزشک به ويژه براي مشکلات ناشي از کهولت سن، نظير ضعف حافظه، سرسخت و سمج هستند در صورت مشاهده هر گونه ضعفي در حافظه والدينتان، آنها را ملزم کنيد به پزشک مراجعه کنند. اگرچه بسياري از انواع زوال عقل قابل درمان نيستند اما مي‌توان روند بروز و پيشرفت برخي از آنها را کندتر کرد.

حفظ فعاليت بدني و جلوگيري از بي‌تحرکي

دانشکده پزشکي و سلامت هاروارد اعلام مي‌کند که به طور ميانگين، زنان بالاي 70 سال بيشتر ساعات بيداري خود را در حال نشستن يا دراز کشيدن سپري مي‌کنند. همچنين نتايج مطالعه جديدي نشان مي‌دهد يک فرد 65 ساله به طور ميانگين در هفته 48 ساعت تلويزيون تماشا مي‌کند که اين رقم معادل هفت ساعت در روز است. تشويق والدين سالخورده به ورزش کردن به طور مرتب به حفظ سلامت آنها کمک مي‌کند. ورزش در افراد سالخورده با تقويت عضلات و استخوان‌ها، بهبود تعادل و کاهش دردهاي آرتروز باعث کم کردن پيامدهاي جسمي و رواني ناشي از کهولت سن مي‌شود. مطالعات متعدد نشان مي‌دهد افزايش خون‌رساني به مغز که ناشي از انجام فعاليت‌هاي ورزشي است نيز مي‌تواند قواي ادراکي مغز را حفظ کرده و ضمن افزايش سلامت مغز، علائم ابتلا به افسردگي را در سالمندان به حداقل برساند.البته اين بدين معنا نيست که پدرومادر سالخورده خود را براي شرکت در مسابقه دو ماراتن ثبت‌نام کنيد يا از او بخواهيد از کوه بالا برود بلکه تنها قدم زدن و پياده‌روي مرتب، استفاده روزانه 30 دقيقه از دوچرخه ثابت و يا حتي قدم زدن در پارک براي تحرک بدني مورد نياز آنها کافيست. بنا بر آمار منتشر شده از سوي مرکز کنترل و پيشگيري امراض آمريکا، حدود 25 درصد از سالخوردگان 75 سال و مسن‌تر به دليل ترس از زمين خوردن، فعاليت‌هاي بدني خود را محدود مي‌کنند.