چند راهکار ساده برای رفع چالش داوریِ «بازی بزرگان»

تنها هشت روز تا آغاز سی و دومین جشنواره فیلم فجر ‌مانده و در این فاصله کوتاه، چینش زوج داوران بخش اصلی این دوره از جشنواره دو روز جنجال را در پی داشته و هنوز چاره‌ای اندیشیده نشده و شاید اندیشیده نیز نشود؛ اما حقیقتاً اگر راهکارهایی شبیه اقناع نتیجه بخش نباشد و با رأی گیری سرنوشت برندگان سیمرغ‌های این دوره از جشنواره مشخص شود، تکلیف در زمان تساوی آرا‌‌ چه خواهد بود؟!

به گزارش «تابناک»، «بازی بزرگان»؛ این تیتری است که مجله تخصصی ۲۴ برای رقابت سنگین جشنواره فجر سی و دوم برگزیده و با تصویر روی جلد این نشریه نیز کاملاً همخوانی دارد.‌ قرار است فیلم‌سازان کاربلدی از سه نسل در بخش مسابقه اصلی این دوره یا‌‌ همان «سودای سیمرغ» رقابت کنند که این مجله سینمایی توانسته تنها تصویر هفت تن از آن‌ها را روی جلد بیاورد و از مهرجویی و چند کارگردان دیگر نیز میان مدعیان خبری نیست.

حال در فاصله هشت روز تا به صدا درآمدن زنگ آغاز جشنواره بین‌المللی فیلم فجر، علاوه بر قطعی شدن اینکه نظرسنجی این دوره از جشنواره برای مشخص شدن تکلیف «سیمرغ بلورین بهتر فیلم از منظر مخاطبان» از تماشاگران در پانزده سینما و با شیوه‌ای منطقی توسط خانه سینما اجرایی می‌شود، تکلیف تعیین کنندگانِ برندگان سایر سیمرغ‌های بلورین نیز مشخص شده و هیأت داوران بخش‌های گوناگون رونمایی شده‌اند که خوشبختانه از ترکیب متعادلی برخوردارند.

بر همین اساس برس فورد از استرالیا (کارگردان، نویسنده، تهیه کننده، تدوینگر)، خانم سیلویا اینگمارسن از سوئد (تدوینگر)، مانی راتانم از هند (کارگردان، نویسنده و تهیه کننده)، برنیس رینو از فرانسه (تحلیل گر سینما و مدرس دانشگاه)، شینجی آئویاما از ژاپن (کاگردان و نویسنده) و محمود کلاری و فرشته طائرپور از ایران بخش جام‌جهان نما را قضاوت خواهند کرد.

همچنین مومن اسمیهی از مراکش مومن اسمیهی از مراکش (کارگردان، نویسنده و تدوینگر)، دکتر پابلو بنیتو از اسپانیا (تئوریسین سینما و مدرس دانشگاه)، رئیس چلیک از ترکیه (کارگردان و نویسنده)، خانم گولنارا آبیکیوا از قزاقستان (مورخ و تئوریسین سینما) و همایون اسعدیان بخش سینمای سعادت را داوری می‌کنند.

داوری بخش مستند به مرتضی‌پور صمدی، رامین حیدری فاروق، مجید شیخ انصاری، فرهاد مهران‌فر و فرهاد ورهرام سپرده شد. محمدعلی باشه‌آهنگر، عزیزالله حمیدنژاد، ابوالحسن داوودی، پیمان قاسم‌خانی و اکبر نبوی داوری آثار بخش «نگاه نو» را عهده‌دار شدند و تقریباً یک ترکیب منطقی در تمامی بخش‌ها برقرار شد.

اما در محور اصلی ترکیب فرهاد توحیدی، محسن شاه ابراهیمی، مجتبی راعی، محمد داو‌دی، پرویز شهبازی، کیانوش عیاری، فرامرز قریبیان و هوشنگ گلمکانی قرار است بخش اصلی جشنواره را قضاوت کند اما مسأله قائل تأمل آنجاست که این بخش با ترکیب زوجی همراه شد و همین امر در دو روز اخیر که از اعلام رسمی این ترکیب می‌گذرد، نقدهای فراوانی ‌در پی داشته باشد، که این ترکیب زوج چگونه به نتیجه خواهد رسید؟

برخی گفتند، اتفاق بسیار بعیدی است که اختلاف بر سر داوری‌ها ‌‌آنقدر بالا بگیرد که به رأی شماری برسد و معمولاً به صورت اقناعی، اکثریت هیأت داوران بر سر صاحب هر سیمرغ بلورین به تفاهم می‌رسند، ولی اگر این اقناع نتیجه بخش ‌نشد و رأی‌گیری به تساوی کشید، چه باید کرد؟ برخی منتقدان به کنایه گفته بودند، رأی نهم‌‌ همان دبیر جشنواره است و در واقع از چنین زاویه‌ای نیز به ماجرا نگریستند که البته همه این نقد‌ها با سکوت همراه شد.

البته این اتفاق برای نخستین بار رخ نداده و در هشت دورهٔ دوم، سوم،‌‌ هفتم،‌‌ نهم،‌‌ دهم، داوزدهم، بیست و ششم و بیست و نهم شاهد این اتفاق بوده‌ایم و در واقع چیز تازه‌ای نبوده، ولی واقعیت آن است که هیچ دوره‌ای از جشنواره ‌چنین ترافیکی نداشته و این تعداد چهره شاخص که تعمداً به آن‌ها در آغاز اشاره شد، برای نخستین بار چنین رقابت سنگینی دارند و به همین دلیل، یک رأی می‌تواند در چنین فضای حساسی تعیین کننده و چالش‌زا باشد.

در این زمینه البته راهکارهایی وجود دارد؛ راهکار نخست، افزودن یک عضو به ترکیب هشت نفره هیأت داوران بخش اصلی است که تا روز افتتاحیه جشنواره این امکان فراهم است. راهکار دوم که راهکار ساده تری است و در مجامع و شوراهایی که اعضا یا حاضران عدد زوج باشند و تصمیمات با نصف به علاوه یک آرا‌ رسمیت می‌یابد، کارکرد دارد و آن هم، انتخاب رئیس هیأت داوران از میان هشت داور حاضر با رأی اعضای هیأت داوران است که بر همین مبنا در صورت تساوی آرا‌، رأی رئیس ملاک تصمیم‌گیری تشخیص داده می‌شود.

در عین حال اما بعید نیست ترکیب هیأت داوران دست نخورد و افزایشی در کار نباشد و از رئیس هیأت داوران نیز خبری نشود و جشنواره با همین ترکیب آغاز شود. آنچه مشخص است این «بازی بزرگان» نقدهای مهم‌تری در پس و پیش خود دارد که ترکیب زوج هیأت داوران در میانه این نقد‌ها، تنها زمانی می‌تواند حساسیت‌زا شود که آرا‌ کاملاً دو قطبی شده و هیأت داوران در انتخاب برگزیدگان جشنواره به بن بست بخورد؛ اتفاقی که البته بعید است در این دوره ببینیم.