صنعت گردشگری و راهبردهای توسعه

مطبوعات اروپا و امریکا با احساس تفاهم در مذاکرات هسته‌ای کنفرانس ژنو اقدام به انتشار مقالاتی در خصوص وضعیت گردشگری و آینده فراروی آن پرداختند که مشارکت در  سرمایه گزاری بخشی از این صنعت عظیم محسوب می‌گردد.

کارشناسان اقتصادی جهان، صنعت گردشگری را در زمره بیست صنعت سودده برتر در جهان می‌دانند که از دهه 1950 مورد توجه قرار گرفته است. این مهم تا جایی پیش رفته که حقوق‌دانان با استناد به میثاق بین المللی حقوق فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی سعی دارند که گردشگری را در زمره حقوق بشر یعنی رویکرد دولت‌ها به استراحت و تفریح انسان ها بگنجانند.

کشور ما به لحاظ شرایط متنوع اقلیمی و تمدن کهن دارای ظرفیت فراوانی در جذب توریسم به میزان  حدود چهار تا هفت میلیون نفر در سال (در فاز پنج سال اول) بوده که موجب اشتغال پایدار برای نسل جوان و بالنده کشور خواهد بود.

محاسبات ریالی کارشناسان گردشگری در درآمدزایی این صنعت را  می‌توان به طور متوسط به بیست و دو میلیارد دلارتخمین زد که در صورت سرمایه گذاری به میزان پنجاه میلیارد دلار افزایش خواهد یافت.

گردشگری به مفهوم عام در بخش‌های دریایی (اعم از اسکی روی آب، غواصی مطالعات گونه‌های گیاهی و آبزیان، استراحت و اقامت در کشتی‌های تفریحی و...)، کوهستانی (اعم از کوه‌نوردی و گیاه‌شناسی، دیرینه‌شناسی و اسکی)، کویری (اعم از مسابقات رالی، نجوم، اسکی روی ماسه)، جنگل‌ها، برکه‌ها، چشمه‌های آب گرم و به طور خلاصه اکو توریسم، منبع سرشار در آمد زایی برای کشور ما خواهد بود؛ این صرف نظر از سیاحت زیارتی‌ست که با عادی سازی مناسبات دیپلماتیک از گستردگی چشمگیری برخوردار خواهد شد.

اگر اماکن باستانی و تاریخی و صنایع دستی ایران را به این صنعت اضافه کنیم، چشم انداز توسعه به وضوح در توسعه پایدار مشخص خواهد شد.

متاسفانه طی هشت سال گذشته این صنعت رو به افول داشته و صرفا به تبلیغات غیر کارشناسانه بسنده شده و هیچ تحولی در جذب سرمایه های داخلی و خارجی امکان بروز نیافت. ناوگان هوایی ایران به خاطر تحریم ها امکان جذب مسافرین را نداشته و هواپیمایی امارات و قطر جای ایران را گرفتند. هیچ ناوگان دریایی رفاهی و تفریحی چه در بخش خصوصی و چه بخش دولتی تعبیه نگردید. سیاحان جهانگرد به لحاظ تبلیغات غیر مسئولانه و افراطی مدیران و سیاستمداران حکومت گر احساس امنیت در ورود به خاک ایران را نمی‌کردند و ارزهای  جهانگردان سال هاست که به آنتالیا و استانبول و امارات متحده عربی سرازیر می‌شود‌. صنعت هتل‌داری در ایران با چالش‌های گوناگونی مواجه است و هنوز پس از پنج ماه نتیجه پژوهش گردشگری و راهکارهای برون رفت از معضلات آن به دلایل مشکلاتی که فراروی منصوب است اعلام نشده است و... .

دکتر نجفی در سخنان اخیر خود از تشکیل کار گروه بخش خصوصی جذب سرمایه گزاری داخلی و خارجی و مشارکت تجاری سخن گفت اما به نظر می‌رسد که برخی از مجلسیان کارت زرد خود را برای این نهاد ذخیره کرده‌اند؛ در همین راستاست که شایعه کناره گیری دکتر نجفی از منطق محتملی بر خوردار شود، در صورتی که سابقه ایشان در ساماندهی اقتصاد سیاسی در زمان تصدی بر سازمان برنامه و بودجه بیانگر قدرت برنامه ریزی و اجرایی وی در درآمدزایی اقتصاد کلان کشور و به تبع آن اشتغال پایدار است.

متاسفانه هنوز این صنعت در هیات دولت به صورت جدی مورد بحث قرار نگرفته و بخش اعظم مجلس که همسویی خود را با دولت اعلام کرده‌اند، اعلام آمادگی خود را در برون رفت از غیر توسعه یافتگی صنعت گردشگری ایران ابراز ننموده‌اند.

صنعت گردشگری ایران نیازمند عزم ملی و هماهنگی قوای سه گانه است اگر در این صنعت تحول ایجاد نگردد، بخشی از منافع ملی ما دچار زیان خواهد شد.