نگاه شما: آیا افغان‌ها مشهد را خشک می‌کنند؟

در روزهای اخیر مقالات و مطالب مختلفی درباره بحران آب و خشک شدن دریاچه های هامون، سد دوستی و ... منتشر شد که البته در آن دولتمردان افغانستان با انتقادهایی از سوی نگارندگان و نظر دهندگان نواخته شدند. لطفا مطالب زیر را منصفانه مطالعه کنید.

افغانستان کشوری شدیدا کوهستانیست که رودخانه های پرآبی دارد که بدلیل وضعیت جغرافیایی بدون استثنا همگی رودها از افغانستان خارج و به کشورهای همسایه سرازیر می شود (لب تشنه در جوار دریا). نمونه بارز آن هریرود، هیرمند، آمودریا و رودکابل است. اگر دولت افغانستان بخواهد منافع همسایگان را اولویت دهد باید هیچ سدی نسازد و فقط بعنوان خریدار انرژی همیشه وابسته به همسایگان باشد! و کشاورزی آن هم با بی آبی بسازد.

بعنوان مثال آمودریا رود پر آبیست که در برخی مکانها حتی قابل کشتیرانی نیز هست. از کوههای هندوکش سرچشمه می گیرد و افغانستان هم هیچ سدی روی آن نساخته است. پس از تلاقی با چند رود دیگر باید به دریاچه آرال بریزد. امروزه دریاچه آرال خشکیده و عملا بدلیل استفاده زیاد کشورهای همسایه از آمودریا برای مصارف کشاورزی و برق هیچ آبی به آرال نمی ریزد! آیا اگر افغانستان هم سد یا سدهایی در بالادست روی آمودریا بسازد تا زمینهای خشکیده خود را سیراب کند باید متهم شود.

بخش اعظمی از هریرود (650 کیلومتر) در خاک افغانستان جریان دارد و البته مرزی نیست. از عجایب مدیریت آن است که ایران و ترکمنستان بدون توجه به سرچشمه ، در پایین دست سرمایه گذاری کلان نموده، روی هریرود سدی مرزی! احداث کرده و حتی بصورت راهبردی روی آن برنامه ریزی نیز می کنند و حال که دقیقا همین کار را همسایه بالادست می خواهد در خاک خود و صدها کیلومتر دورتر از مرزهای ایران انجام دهد با این گلایه ها مواجه می شود! احتمالا در تابستان آینده هم که آب در مشهد کم شد مدیریت ضعیف و ناکارآمد خود را متوجه مهاجرینی خواهند کرد که در مشهد ساکنند البته چه دیواری کوتاهتر ازآن! لطفا توجه نمایید که دشت مشهد بدلیل صدور بیش از اندازه مجوز حفر چاه عمیق و نیمه عمیق درحال نشست است به طوري كه در سال 1385 مقدار نشست زمين به حدود 24 سانتيمتر رسيده و باعث نگرانی مسئولین شده بود.

افغانستان شدیدا با کمبود انرژی برق روبروست و زمینهای مستعد کشاورزی زیادی دارد که با خشکسالی های اخیر در آستانه خشکیدن است. آیا نباید دولتمردان افغانستان قبل از پرداختن به هامون و سد دوستی و آرال فکری برای مشکل انرژی و آب کشاورزی خود نماید.

البته مطمئنا اگر خشکسالی نبود آب هریرود به سد دوستی و آب هیرمند به هامون نیز می رسید . همانطور که دیگر آبی در پایین دست برای زاینده رود و کارون و دریاچه ارومیه و بختگان وجود ندارد. راستی چرا دولتمردان ایران اقدامی برای تخریب سدهایی که آب را بر آبادان و اهواز یا دریاچه ارومیه بسته اند نمی کنند. چرا آب را با وجود نارضایتی استانهای زاگرس نشین برای شهرهای قم و کارخانه های ذوب آهن انتقال می دهند.

لطفا کمی در انتقاد منصف یاشید و یکسویه به قاضی نروید.

هر کشوری حق دارد از منابع با اولویت منافع داخلی استفاده کند.

فرستنده: علی

* برای آشنایی با شرایط و نحوه همکاری با «نگاه شما» اینجا را کلیک کنید.